Page 44 - Local Vegetables
P. 44
ี
43.มะระข้นก
่
ื
ชอวิทยำศำสตร์: Momordica charantia L.
่
ชอวงศ์: CUCURBITACEAE
ื
ชอสำมัญ: Balsam pear, Bitter cucumber, Leprosy gourd
ื
่
ื
่
่
ชออืนๆ: ภำคเหนือ - มะห่อย, มะไห ่
กะเหรี่ยง-แม่ฮองสอน- สุพะซ, สุพะเด
่
ู
ู
ทั่วไป- มะระ ภำคกลำง, ภำคใต้- มะร้อยร สงขลำ- ผักเหย นครศรีธรรมรำช - ผักไห
้
้
้
็
ลักษณะทำงพฤกษศำสตร์: ไม้เถำล้มลุก เปนเถำเลือยหรือทอดเลือยไปตำมพืนดิน เถำหรือล ำต้นเปนเส้นเล็กๆ ยำวได้ถึง 5 เมตร มีขนนมๆ ขึน
ุ่
้
็
้
้
็
ประปรำย เปนไม้เนืออ่อน มีสัน 5 เหลียมเรียบหรือมีขน และมีรองตืนๆ ตำมแนวยำว มีมือเกำะส ำหรับยึด แบบเดี่ยว เถำหรือล ำต้นอ่อนสีเขียว
่
่
ู
ใบ เดี่ยวเรียงสลับแผ่นใบกว้ำงรปไข่ถึงรปไตหรือคล้ำยทรงกลม เรียบมีขนนมเล็กน้อย โดยเฉพำะทีเส้นใบทั้ง 2 ด้ำน โคนใบเว้ำรปหัวใจ ใบหยักลึก
ู
ุ่
่
ู
ู
่
็
ู
ู
่
่
รปมือ 5-9 หยัก แตละหยักรปไข่กลับรปไข่เรียวยำวหรือรปเหลียมข้ำวแหลมตัดแคบไปหำโคนปลำยแหลมมีติ่งขอบใบเว้ำเปนคลืนซีฟัน 5-7 หยัก
ู
่
่
็
็
่
็
่
่
หรือเปนคลืนเล็กๆ ก้ำนใบยำว 1-7 ซม. ดอก ออกดอกเปนดอกเดี่ยวหรือเปนชอ ตำมบริเวณซอกใบและปลำยยอด ชอหนึงมี 5 – 8 ดอก ดอก
ู
้
เพศผ้และดอกเพศเมียอย่คนละดอก กลีบบำงกลีบช ้ำง่ำย กลีบเลียงมี 5 กลีบ รปไข่ปลำแหลมสีเขียวอ่อนแยกใกล้ฐำน ปลำยกลีบสั้น กลีบดอกสี
ู
ู
ู
เหลืองรประฆังมี 5 แฉก ผิวขรุขระมำก ห้อยลงรปไข่กว้ำงสอบเรียวลงเปนจงอย มีเส้นใบแถวไม่เรียบตำมยำว 8-9 แถว ระหว่ำงแถวมีตุ้มเล็กๆ
ู
็
ขนำดไม่เท่ำกันมำกมำย โคนเชื่อมติดกันเปนหลอดสั้น ปลำยกลีบดอกอำจจะมนหรือเว้ำเข้ำเล็กน้อย ผล เปนผลเดี่ยว ลักษณะผลปอมเล็กรป
็
ู
้
็
่
่
ู
็
กระสวยหรือรปรี ผิวภำยนอกผลขรุขระเปนคลืนทั่วทั้งผล โคนและปลำยแหลม ผลอ่อนสีเขียวสด เมือสุกจะสีส้มหรือสีเหลืองอมแดงและผลนั้นก็
่
ุ
็
ู
ู่
่
้
จะแตกทีปลำยแยกออกเปน 3 ส่วน เมล็ด ลักษณะรปกลม แบน สีขำวหรือน ้ำตำลรปคขนำน มีเนือสีแดงห้ม ผิวมีลวดลำยขอบเปนรอง เมล็ดสุกจะ
็
ู
มีสีแดงสด
ประโยชน์ทำงยำ: ใบรสขม คั้นเอำน ้ำดื่มแก้ท่อน ้ำดีอักเสบ ชวยให้เจริญอำหำร แก้ไข้ แก้ตัวร้อน ดับพิษร้อน แก้ตับม้ำมพิกำร แก้ปำกเปอย
ื
่
่
ใบสดรสขมลวกหรือต้มกินเปนยำฟอกโลหิต ยำระบำย ยำถ่ำยพยำธิเข็มหมุด เจริญอำหำร หรือใช้ใบแห้งน ำมำบด ให้ละเอียดผสมน ้ำกินเปนยำขับ
็
็
็
็
็
พยำธิ ขับลม และบ ำรุงธำตุ เปนต้น ใบและผลสดรสขม ต ำให้ละเอียด คั้นเอำน ้ำกินเปนยำแก้จุกเสียดแนนท้อง ขับลม เจริญอำหำร บ ำรุงธำตุ เปน
่
ยำชวยถ่ำยพยำธิ แก้ท่อน ้ำดีอักเสบ ดอก รสขมร้อน ชงน ้ำดื่มแก้หอบหืด แก้พิษ แก้บิด ผลผลดิบ รสขมจัด รับประทำนบ ำรุงน ้ำดี ท ำให้เจริญ
่
อำหำร บ ำรุงรำงกำย แก้ตับม้ำมอักเสบ ขับพยำธิ แก้เจ็บปวดอักเสบจำกพิษตำงๆ เปนยำระบำยอ่อนๆ คั้นเอำน ้ำอมแก้ปำกเปอย, หั่นตำกแห้งชงกับ
็
่
่
ื
่
่
น ้ำดื่ม แก้เบำหวำน ผลสด รสขมจัด ผลอ่อนมีวิตำมินซีสงมำก น ำมำต้มหรือประกอบอำหำร ต้มน ้ำดืมแก้ไข้ ลดกำรเกิดต้อกระจก มีคุณคำในกำร
่
ู
็
้
่
็
ชวยบ ำบัดโรคเบำหวำน บ ำรุงธำตุ แก้ปำกเปนฝำเปนขุย บ ำรุงน ้ำดี เจริญอำหำร บ ำรุงโลหิตระด แก้ตับม้ำมอักเสบ ขับพยำธิ แก้ลมเข้ำข้อ เปนยำ
ู
็
่
ี
็
ระบำยอ่อนๆ หรือใช้ผลแห้งบดให้ละเอียด โรยบริเวณทีเปนแผล ทำแก้คัน แก้พิษฝ แก้บวม ต้ำนเชือไวรัสและมะเร็ง
้
่
ผลสุก เปนพิษมี saponin มำกท ำให้ท้องรวงและอำเจียน หิต โรคผิวหนัง เมล็ด รสขม แก้พิษ เปนยำกระตุ้นควำมร้สึกทำงเพศ เพิมพูนลมปรำณ
็
่
็
ู
บ ำรุงธำตุ บ ำรุงก ำลัง ขับพยำธิตัวกลม รำก รสขม ใช้ปรุงเปนยำบ ำรุง ฝำดสมำน แก้ริดสีดวงทวำร เปนยำธำต แก้ไข้ แก้พิษร้อน แก้บิด ถ่ำยอุดจำ
ุ
็
็
ระเปนเลือด แก้ริดสีดวงทวำร แผลฝบวมอักเสบ ปวดฟันทีเกิดจำกลมร้อน สมำนแผล คุมธำตุ บ ำรุงธำตุ
็
่
ี
เถำ บ ำรุงน ้ำดี ยำระบำยอ่อนๆ ดับพิษดีและโลหิต แก้ไขเพือดีพิกำร แก้พิษทั้งปวง เจริญอำหำร แก้โรคลมเข้ำข้อ เท้ำบวม แก้ปวดตำมข้อนิวมือและ
้
่
้
ี
นิวเท้ำ แก้โรคม้ำม แก้โรคตับ ขับพยำธิในท้อง แก้พิษน ้ำดีพิกำร กัดเสมหะ แก้บิด แก้ฝอักเสบ แก้ปวดฟัน แก้ไข้
ใบและรำก รสขม แก้โรคเบำหวำน ที่มำ: http://pharmacy.su.ac.th/herbmed/herb/text/herb_detail.php?herbID=182
