Page 98 - พุทธปรัชญาที่ปรากฏในงานวรรณกรรมของรพินทรนาถ ฐากูร
P. 98
๘๕
นอกจากนี้ เรายังสามารถพบเรื่องกรรมปรากฏในงานวรรณกรรมของท่านอยู่เสมอ นอกจากนี้เราจะ
ิ
ี
่
่
ู
ั
พบเมตตาทีแสดงออกในรปของความภกดตอธรรมชาต ซึงท่านพรรณนาในรูปบคคลาธษฐาน แสดงถึง
ุ
่
ิ
ความจงรักภักดีด้วยความนอบน้อม ดังปรากฏในวรรณกรรมเรื่องคีตาญชลี และอภิวันทบูชา
่
่
้
่
้
นอกจากนเรายังพบความซือสัตย ในวรรณกรรมเรืองสันหลายเรือง
์
ี
ู
๔.๔ วิเคราะหพุทธปรัชญาทปรากฏในงานวรรณกรรมของรพินทรนาถ ฐากร
์
่
ี
จุดแข็ง ของท่านรพินทรนาถ ฐากูร ในการนำเสนอพุทธปรัชญาในงานวรรณกรรมของท่าน
็
่
่
ิ
ู
ิ
ี
่
ี
้
อยตรงทีท่านเปนชาวอนเดย ทีเกดในตระกลทีมีฐานะและมีการศึกษาด ทังใฝ่ใจในดานปรชญาศาสนา
ั
้
ู
่
มีความลึกซึ้งในปรัชญาตะวันออก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คือปรัชญาอินเดีย มีความคล้ายคลึงกันบาง
ประการ ในบางครั้งเราจะพบว่า ท่านอธิบายอุปนิษัทกลมกลืนไปกับอธิบายพระพุทธศาสนา หรือ
บางครั้งก็อธิบายพระพุทธศาสนากลมกลืนไปกับอุปนิษัท อย่างไรก็ดี ท่านรพินทรนาถ ฐากูรได ้
พยายามยกจุดเด่นของพระพุทธศาสนาอยู่ที่ความรักความเมตตาตอกันเป็นหัวใจสำคัญ ในขณะที ่
่
หลีกเลี่ยงที่จะอธิบายเรื่องปรมัตถะสัจจะที่ว่าด้วย จิต เจตสิก รูป นิพพาน โดยตรง ในขณะเดียวกัน
ท่านก็ได้นำเรื่องราวในธรรมบทมาอธิบายขยายความใหม่ โดยเน้นเรื่องจริยศาสตร์เป็นหลัก พุทธ
่
ปรัชญาทีปรากฏในวรรณกรรมของรพนทรนาถ ฐากร จงการนำเสนออย่างชาญฉลาดของท่านรพนทร
ู
ิ
ิ
ึ
นาถ ฐากูร เพื่อให้บุคคลทั่วไปเข้าถึงได้ง่าย และเป็นบันไดในการศึกษาพุทธปรัชญาชั้นสูงและลึกซึง
้
ยิ่งขึ้นไป หากท่านจะเน้นในเรื่องอภิปรัชญาและญาณวิทยามากไป อาจทำให้งานของท่านขาดความ
สละสลวย และอาจขัดกับวัตถุประสงค์ของท่านในการนำพาประชาชนให้มาสนใจในด้านศีลธรรม
จริยธรรมอันเป็นวาระเร่งด่วนของการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับประชาชนชาวอินเดียในสมัยนั้น และอาจ
ทำให้ชาวต่างชาติเข้าใจยาก ท่านจึงใช้ความเป็นกวีของท่าน อธิบายธรรมสอดแทรกอยู่ในงาน
้
่
้
็
ิ
วรรณกรรมของท่าน แบบเข้าถึงไดโดยไม่ยาก และเกดความประทับใจกผูอานงานของท่าน
จุดอ่อน ของการอธิบายพุทธปรัชญาแบบกลมกลืน อาจทำให้เกิดความสับสนระหว่างพุทธ
่
ั
ิ
ุ
ปรัชญาและปรัชญาอปนษัท สำหรบผูเริมศึกษาได้
้
๔.๕ สรุป
การศึกษาพุทธธรรมในฐานะปรัชญา ซึ่งสามารถจัดลงในส่วนที่เป็นอภิปรัชญา ญาณวิทยา
ิ
ิ
็
ื
ั
ุ
่
และจรยศาสตร์ กเพอทีจะนำเอาพทธธรรมไปประยุกตเข้ากบวชาการสาขาอนๆ และนำมาปรบปรงใช ้
ั
์
่
ุ
ื
่
ในชีวิตประจำวันในภาคปฏิบัติ และให้ได้ศึกษาพุทธธรรมในฐานะเป็นศาสตร์แห่งชีวิต พระสัมมาสัม
พุทธเจ้าไม่ตรัสตอบปัญหาทางอภิปรัชญา เช่น โลกเที่ยง โลกไม่เที่ยง คนเราตายแล้วไปไหน เป็นต้น
เพราะไม่เกี่ยวข้องกับชีวิต ไม่เป็นไปเพื่อความดับทุกข์ การที่จะให้เข้าใจเรื่องชีวิตได้ดีจะต้องศึกษา
่
่
์
์
เรืองตางๆ คือ ๑) เบญจขันธ ๒) ไตรลักษณ ๓) ปฏิจจสมุปบาท ๔) อริยสัจ และ ๕) หลักกรรม
ศาสนาแต่ละศาสนามุ่งเสนอคำสอนเกี่ยวกับโลกและชีวิตอย่างมีเหตุผลมีระบบ คำสอน
ั
ิ
ั
์
เหล่านั้นได้สร้างโลกทศนให้กบศาสนก โลกทัศน์ของชาวพุทธย่อมต่างจากโลกทัศน์ของพราหมณ์ โลก
ทัศน์คือมุมมองชีวิตที่มนุษย์ใช้ตีความประสบการณ์เพื่อเลือกทางดำเนินชีวิต โลกทัศน์ของใครก็เป็น
