Page 93 - พุทธปรัชญาที่ปรากฏในงานวรรณกรรมของรพินทรนาถ ฐากูร
P. 93
๘๐
็
สิ่งต่างๆเป็นไปดังใจปรารถนาหรือตัณหาเขาจึงประสบทุกขเวทนา ตัณหาอุปาทาน จึงเปน
ั
์
ุ
่
็
่
่
่
ุ
่
ั
์
์
ุ
๔๒
ทีมาแหงปญหาความทุกข์ของมนษย ดงพทธพจนทีวา “โดยยอ อปาทานขันธ ๕ เปนทุกข์”
ิ
ความทุกข์ของชีวิต เป็นอริยสัจข้อที่ ๑ ส่วนเหตุของความทุกข์ซึ่งเป็นอรยสัจข้อที่ ๒
ก็คือ ตัณหานำไปสู่อุปาทาน อริยสัจข้อที่ ๓ คือ นิโรธหรือนิพพานอันได้แก่ภาวะที่ความทุกข์
ดับ ถือเป็นคุณค่าสูงสุดของชีวิตนิพพานเป็นเป้าหมายของชีวิต ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่มุ่งสู่นิพพาน
ชีวิตที่ไม่ดี คือ ชีวิตที่เดินสวนทางนิพพาน ดังนั้น นิพพานจึงเป็นหลักในการตัดสินความดีชัว
่
การทำความดีก็คือการดำเนินไปตามหนทางสู่นิพพาน หนทางนั้นชื่อว่า อริยมรรคมีองค์ ๘
ซึงเปนอริยสัจข้อที ๓
่
่
็
๔๓
อริยมรรคมีองค์ ๘ นี ประกอบด้วย
้
็
ั
๑. สัมมาทิฏฐิ เหนชอบ ๓. ปญญา
ั
๒. สัมมาสังกปปะ ดำริชอบ
๓. สัมมาวาจา วาจาชอบ
ั
๔. สัมมากมมันตะ กระทำชอบ ๑. ศีล
ี
ี
้
๕. สัมมาอาชวะ เลียงชพชอบ
๖. สัมมาวายามะ พยายามชอบ
๗. สัมมาสต ระลึกชอบ ๒. สมาธ ิ
ิ
ิ
๘. สัมมาสมาธ จตมันชอบ
่
ิ
มรรคมีองค์ ๘ นี้ สรุปลงในไตรสิกขาดังแสดงช้างบน การฝึกอบรมตนในไตรสิกขา
๔๔
ิ
ชอวาปฏบตตามมรรคมีองค์ ๘ ไตรสิกขา ประกอบด้วย
่
ั
ื
่
ิ
๑. อธิสีลสิกขา ได้แก่ สิกขาคือศีลอันยิ่ง, ข้อปฏิบัติสำหรับฝึกอบรมในทางความ
ิ
่
ประพฤตอยางสูง
๒. อธิจิตตสิกขา ได้แก่ สิกขาคือจิตอันยิ่ง, ข้อปฏิบัติสำหรับฝึกหัดอบรมจิตเพื่อให ้
เกดคุณธรรมเช่นสมาธิอย่างสูง
ิ
๓. อธิปัญญาสิกขา ได้แก่ สิกขาคือปัญญาอันยิ่ง, ข้อปฏิบัติสำหรับฝึกอบรมปัญญา
ื
้
้
เพอใหเกดความรแจงอยางสูง
้
ู
ิ
่
่
กล่าวโดยที่เข้าใจกันทั่วไป ไตรสิกขา ได้แก่ ๑. ศีล คือการรักษากายวาจาให ้
เรียบร้อย เหมาะสมกับข้อบัญญัติสำหรับคฤหัสถ์และบรรพชิต ๒. สมาธิ คือการปฏิบัติสมถะ
์
ั
กรรมฐาน และ ๓. ปญญา คือ ความรไตรลักษณ โดยอาศัยการเจริญวปสสนากรรมฐาน
ั
ิ
ู
้
้
ิ
่
ั
ั
ิ
ิ
การรกษาศีล เจริญสมาธ และพฒนาปญญา ยอมนำผูปฏบตไปสูนพพานอนเปนอดม
ั
็
ิ
ุ
่
ั
ั
ิ
คตสูงสุดของพทธศาสนกชน
ุ
ิ
๔๒ ม.ม. (ไทย) ๑๒/๑๒๐/๑๑๘.
ู
๔๓ ม.ม. (ไทย) ๑๒/๑๒๕/๒๒๕.
ู
๔๔ ท.ปา. (ไทย) ๑๑/๓๐๕/๒๗๒.
ี
