Page 119 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 4 119 [152]

มีลักษณะเปนชองวางอยางเดียวกันนี้
6. วิญญาณธาตุ (the consciousness-element) คือ ธาตุที่มีลักษณะเปนเครื่องรูแจง

อารมณ กลาวคือ วิญญาณธาตุ 6.

ดู [147] ธาตุกัมมัฏฐาน 4; [148] ธาตุ 6.

M.III.240. ม.อุ.14/684–9/437–440.

[150] นิมิต 4 (เครื่องหมาย, เครื่องกํ าหนด, สิ่งที่พระโพธิสัตวทอดพระเนตรเห็น อันเปน
เหตุปรารภที่จะเสด็จออกบรรพชา — Nimitta: the Four Signs; the Four Sights on

seeing which the Bodhisatta went forth in the Great Renunciation)
1. ชิณณะ (คนแก — Jiõõa: an old man)

2. พยาธิตะ หรือ อาพาธิกะ (คนเจ็บ — Byàdhita, âbàdhika: a sick man)

3. กาลกตะ (= มตะ, คนตาย — Mata: a dead man)

4. ปพพชิตะ (บรรพชิต, นักบวช — Pabbajita: a religious; holy man; monk)
สามอยางแรกมีชื่อเรียกรวมวา เทวทูต 3 เปนเครื่องหมายหรือสัญญาณเตือนใหระลึกถึง

ความทุกขตามคติธรรมดาของชีวิตและบังเกิดความสังเวช อยางที่สี่คือบรรพชิต เปนเครื่อง
หมายใหมองเห็นทางออกที่จะพนไปจากทุกข บางแหงทานเรียกรวมๆ ไปวา เทวทูต 4 โดย

อธิบายชั้นหลังวา เปนทูตของวิสุทธิเทพ แตตามบาลีเรียกวา นิมิต 4.

D.II.22; Bv.XVII.14. ที.ม.10/32–38/24–35; ขุ.พุทธ.33/26/544.
1
[151] บริษัท 4 (ชุมนุม, ที่ประชุม, หมูแหงพุทธศาสนิก, ชุมชนชาวพุทธ — Parisà: the

Four Assemblies; companies)
1. ภิกษุบริษัท (Bhikkhu-parisà: assembly of monks; Bhikkhus)

2. ภิกษุณีบริษัท (Bhikkhunã-parisà: assembly of nuns; Bhikkhunis)

3. อุบาสกบริษัท (Upàsaka-parisà: assembly of lay-followers)

4. อุบาสิกาบริษัท (Upàsikà-parisà: assembly of female lay-followers)

A.II.132. องฺ.จตุกฺก.21/129/178.
2
[152] บริษัท 4 (ชุมนุม, ที่ประชุม, ชุมชนตามระบบสังคม — Parisà: assembly; company)
1. ขัตติยบริษัท (ชุมนุมเจานาย — Khattiya-parisà: company of noblemen)

2. พราหมณบริษัท (ชุมนุมพราหมณ — Bràhmaõa-parisà: company of brahmins)

3. คหบดีบริษัท (ชุมนุมคฤหบดี — Gahapati-parisà: company of householders)

4. สมณบริษัท (ชุมนุมสมณะ — Samaõa-parisà: company of recluses)

A.II.132. องฺ.จตุกฺก.21/130/179.