Page 137 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 4 137 [177]

ปรากฏของวิบาก นอกจากอาศัยเหตุคือกรรมแลว ยังตองอาศัยฐานคือ คติ อุปธิ กาละ และ
ปโยคะ เปนปจจัยประกอบดวย กลาวคือ จะตองพิจารณา กรรมนิยาม โดยสัมพันธกับปจจัยทั้ง

หลายที่เปนไปตามนิยามอื่นๆ ดวย เพราะนิยามหรือกฎธรรมชาตินั้นมีหลายอยาง มิใชมีแต
กรรมนิยามอยางเดียว

ดู [177] สมบัติ 4; [223] นิยาม 5.

Vbh.338. อภิ.วิ.35/840/458.

[177] สมบัติ 4 (ขอดี, ความเพียบพรอม, ความสมบูรณแหงองคประกอบตางๆ ซึ่งอํ านวย

แกการใหผลของกรรมดี และไมเปดชองใหกรรมชั่วแสดงผล, สวนประกอบอํ านวย ชวยเสริม
กรรมดี — Sampatti: accomplishment; factors favourable to the ripening of good

Karma)
1. คติสมบัติ (สมบัติแหงคติ, ถึงพรอมดวยคติ, คติให; ในชวงยาวหมายถึง เกิดในกํ าเนิดอัน

อํ านวย หรือที่เกิดอันเจริญ ในชวงสั้นหมายถึง ที่อยู ที่ไป ทางดํ าเนินดี หรือทํ าถูกเรื่อง ถูกที่ คือ
กรณีนั้น สภาพแวดลอมนั้น สถานการณนั้น ถิ่นที่นั้น ตลอดถึงแนวทางดํ าเนินชีวิตขณะนั้น เอื้อ

อํ านวยแกการกระทํ าความดี หรือการเจริญงอกงามของความดี ทํ าใหความดีปรากฏผลโดยงาย
— Gati-sampatti: accomplishment of birth; fortunate birthplace; favourable

environment, circumstances or career)

2. อุปธิสมบัติ (สมบัติแหงรางกาย, ถึงพรอมดวยรูปกาย, รูปกายให; ในชวงยาวหมายถึง มี
กายสงา สวยงาม บุคลิกภาพดี ในชวงสั้นหมายถึง รางกายแข็งแรง มีสุขภาพดี — Upadhi-

sampatti: accomplishment of the body; favourable or fortunate body; favourable
personality, health or physical conditions)

3. กาลสมบัติ (สมบัติแหงกาล, ถึงพรอมดวยกาล, กาลให; ในชวงยาว หมายถึง เกิดอยูใน
สมัยที่โลกมีความเจริญ หรือบานเมืองสงบสุข มีการปกครองที่ดี คนในสังคมอยูในศีลธรรม
สามัคคีกัน ยกยองคนดี ไมสงเสริมคนชั่ว ในชวงสั้นหมายถึง ทํ าถูกกาลถูกเวลา — Kàla-

sampatti: accomplishment of time; favourable or fortunate time)

4. ปโยคสมบัติ (สมบัติแหงการประกอบ, ถึงพรอมดวยการประกอบความเพียร, กิจการให;

ในชวงยาว หมายถึงฝกใฝในทางที่ถูก นํ าความเพียรไปใชขวนขวายประกอบการที่ถูกตองดีงาม
มีปกติประกอบกิจการงานที่ถูกตอง ทํ าแตความดีงามอยูแลว ในชวงสั้นหมายถึง เมื่อทํ ากรรมดี ก็
ทํ าใหถึงขนาด ทํ าจริงจัง ใหครบถวนตามหลักเกณฑ ใชวิธีการที่เหมาะกับเรื่อง หรือทํ าความดี
ตอเนื่องมาเปนพื้นแลว กรรมดีที่ทํ าเสริมเขาอีก จึงเห็นผลไดงาย — Payoga-sampatti:

accomplishment of undertaking; favourable, fortunate or adequate undertaking)
2
ดู [176] วิบัติ 4 ; [223] นิยาม 5.
Vbh.339. อภิ.วิ.35/840/459.