Page 163 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 5 163 [218]

3. สัญญาขันธ ดู [271] สัญญา 6.
1 2
4. สังขารขันธ ดู [119] สังขาร 3 ; [120] สังขาร 3 ; [129] อภิสังขาร 3; [263] เจตนา 6.
5. วิญญาณขันธ ดู [268] วิญญาณ 6.

นอกนี้ ดู [356] จิต 89; [355] เจตสิก 52

S.III.47; Vbh.1. สํ.ข.17/95/58; อภิ.วิ.35/1/1.

[,,,] คติ 5 ดู [351] ภูมิ 4 หรือ 31.

[217] จักขุ 5 (พระจักษุอันเปนสมบัติของพระผูมีพระภาคเจา — Cakkhu: the Five Eyes
of the Blessed One)

1. มังสจักขุ (ตาเนื้อ คือ ทรงมีพระเนตรอันงาม มีอํ านาจ เห็นแจมใส ไว และเห็นไกล —
Ma§sa-cakkhu: the physical eye which is exceptionally powerful and sensitive)

2. ทิพพจักขุ (ตาทิพย คือ ทรงมีพระญาณอันเห็นหมูสัตวผูเปนไปตางๆ กัน ดวยอํ านาจกรรม

— Dibba-cakkhu: the Divine Eye)
3. ปญญาจักขุ (ตาปญญา คือ ทรงประกอบดวยพระปญญาคุณยิ่งใหญ เปนเหตุใหสามารถ

ตรัสรูอริยสัจจธรรม เปนตน — Pa¤¤à-cakkhu: the eye of wisdom; Wisdom-Eye)

4. พุทธจักขุ (ตาพระพุทธเจา คือ ทรงประกอบดวยอินทริยปโรปริยัตตญาณ และอาสยานุสย
ญาณ เปนเหตุใหทรงทราบอัธยาศัยและอุปนิสัยแหงเวไนยสัตว แลวทรงสั่งสอนแนะนํ าใหบรรลุ

คุณวิเศษตางๆ ยังพุทธกิจใหบริบูรณ — Buddha-cakkhu: the eye of a Buddha;
Buddha-Eye)

5. สมันตจักขุ (ตาเห็นรอบ คือ ทรงประกอบดวยพระสัพพัญุตญาณ อันหยั่งรูธรรมทุก
ประการ — Samanta-cakkhu: the eye of all-round knowledge; All-seeing Eye;

omniscience)

2
Nd 235. ขุ.ม.29/51/52.
[,,,] ฌาน 5 ดู [9] ฌาน 4.

[218] ธรรมขันธ 5 (กองธรรม, หมวดธรรม, ประมวลธรรมทั้งปวงเขาเปนหัวขอใหญ —

Dhamma-khandha: bodies of doctrine; categories of the Teaching)

1. สีลขันธ (กองศีล, หมวดศีล ประมวลธรรมทั้งหลาย เชน อปจายนมัย เวยยาวัจจมัย
ปาติโมกขสังวร กายสุจริต สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ เปนตน — Sãla-khandha:

body of morals; virtue category)

2. สมาธิขันธ (กองสมาธิ, หมวดสมาธิ ประมวลธรรมทั้งหลาย เชน ฉันทะ วิริยะ จิตตะ
สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ เปนตน — Samàdhi-khandha: body of concen-
tration; concentration category)