Page 167 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 5 167 [226]

3. สมุจเฉทนิโรธ (ดับดวยตัดขาด คือ ดับกิเลสเสร็จสิ้นเด็ดขาด ดวยโลกุตตรมรรค ในขณะ
แหงมรรคนั้น ชื่อสมุจเฉทนิโรธ — Samuccheda-nirodha: extinction by cutting off or

extirpation)
4. ปฏิปสสัทธินิโรธ (ดับดวยสงบระงับ คือ อาศัยโลกุตตรมรรคดับกิเลสเด็ดขาดไปแลว

บรรลุโลกุตตรผล กิเลสเปนอันสงบระงับไปหมดแลว ไมตองขวนขวายเพื่อดับอีก ในขณะแหง
ผลนั้นชื่อ ปฏิปสสัทธินิโรธ — Pañipassaddhi-nirodha: extinction by tranquillization)

5. นิสสรณนิโรธ (ดับดวยสลัดออกได หรือดับดวยปลอดโปรงไป คือ ดับกิเลสเสร็จสิ้นแลว

ดํ ารงอยูในภาวะที่กิเลสดับแลวนั้นยั่งยืนตลอดไป ภาวะนั้นชื่อ นิสสรณนิโรธ ไดแกอมตธาตุ คือ
นิพพาน — Nissaraõa-nirodha: extinction by escape; extinction by getting freed)

ปหาน 5 (การละกิเลส — abandonment), วิมุตติ 5 (ความหลุดพน — deliverance),
วิเวก 5 (ความสงัด, ความปลีกออก — seclusion), วิราคะ 5 (ความคลายกํ าหนัด, ความ

สํ ารอกออกได — detachment; dispassionateness), โวสสัคคะ 5 (ความสละ, ความ
ปลอย — relinquishing) ก็อยางเดียวกันนี้ทั้งหมด

Ps.I.27,220–221; Vism.410. ขุ.ปฏิ.31/65/39; 704/609; วิสุทฺธิ.2/249.

[225] นิวรณ 5 (สิ่งที่กั้นจิตไมใหกาวหนาในคุณธรรม, ธรรมที่กั้นจิตไมใหบรรลุคุณความ
ดี, อกุศลธรรมที่ทํ าจิตใหเศราหมองและทํ าปญญาใหออนกํ าลัง — Nãvaraõa: hindrances.)

1. กามฉันทะ (ความพอใจในกาม, ความตองการกามคุณ—Kàmachanda: sensual desire)

2. พยาบาท (ความคิดราย, ความขัดเคืองแคนใจ — Byàpàda: illwill)
3. ถีนมิทธะ (ความหดหูและเซื่องซึม — Thãna-middha: sloth and torpor)
4. อุทธัจจกุกกุจจะ (ความฟุงซานและรอนใจ, ความกระวนกระวายกลุมกังวล — Uddhacca-

kukkucca: distraction and remorse; flurry and worry; restlessness and anxiety)
5. วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย — Vicikicchà: doubt; uncertainty)

A.III.62; Vbh.378. องฺ.ปฺจก.22/51/72; อภิ.วิ.35/983/510.

[,,,] เบญจธรรม ดู [239] เบญจธรรม.

[,,,] เบญจศีล ดู [238] ศีล 5.

[,,,] ประโยชนที่ควรถือเอาจากโภคทรัพย 5 ดู [232] โภคอาทิยะ 5

[,,,] ปหาน 5 (การละกิเลส — Pahàna: abandonment) ดู [224] นิโรธ 5

[,,,] ปญจกัชฌาน ดู [7] ฌาน 2.

[226] ปติ 5 (ความอิ่มใจ, ความดื่มดํ่ า — Pãti: joy; interest; zest; rapture)

1. ขุททกาปติ (ปติเล็กนอย พอขนชูชันนํ้ าตาไหล — Khuddakà-pãti: minor rapture;