Page 170 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[230] 170 พจนานุกรมพุทธศาสตร

4.3 อัตถจริยา (บํ าเพ็ญประโยชน คือ ชวยเหลือรับใช ทํ างานสรางสรรค ประพฤติการที่เปน
ประโยชน อยางเลิศหมายถึง ชวยเหลือสงเสริมคนใหมีความเชื่อถือถูกตอง (สัทธาสัมปทา) ให

ประพฤติดีงาม (สีลสัมปทา) ใหมีความเสียสละ (จาคสัมปทา) และใหมีปญญา (ปญญาสัมปทา)
— Atthacariyà: friendly aid; doing good; life of service)

4.4 สมานัตตตา (มีตนเสมอ คือ เสมอภาค ไมเอาเปรียบ ไมถือสูงตํ่ า รวมสุขรวมทุกขดวย
อยางเลิศหมายถึง มีความเสมอกันโดยธรรม เชน พระโสดาบันมีตนเสมอกับพระโสดาบัน

เปนตน — Samànattatà: equality; impartiality; participation)

พละหมวดนี้ เปนหลักประกันของชีวิต ผูประพฤติธรรม 4 นี้ยอมดํ าเนินชีวิตดวยความมั่น
ใจ เพราะเปนผูมีพลังในตน ยอมขามพนภัยทั้ง 5 คือ

1. อาชีวิตภัย (ภัยเนื่องดวยการครองชีพ — fear of troubles about livelihood)

2. อสิโลกภัย (ภัยคือความเสื่อมเสียชื่อเสียง — fear of ill-fame)
3. ปริสสารัชชภัย (ภัยคือความครั่นครามเกอเขินในที่ชุมนุม — fear of embarrassment in

assemblies)

4. มรณภัย (ภัยคือความตาย — fear of death)
5. ทุคคติภัย (ภัยคือทุคติ — fear of a miserable life after death)

ดู [186] สังคหวัตถุ 4.

A.IV.363. องฺ.นวก.23/209/376.

[230] พละ 5 ของพระมหากษัตริย (พลังของบุคคลผูยิ่งใหญที่สามารถเปน

กษัตริยปกครองแผนดินได — Bala: strengths of a king)

1. พาหาพละ หรือ กายพละ (กํ าลังแขน หรือกํ าลังกาย คือ ความแข็งแรงมีสุขภาพดี สามารถ
และชํ านาญในการใชแขนใชมือใชอาวุธ ตลอดจนมียุทโธปกรณพรั่งพรอม — Bàhà-bala, Kàya-

bala: strength of arms)
2. โภคพละ (กํ าลังโภคสมบัติ คือ มีทุนทรัพยบริบูรณ พรอมที่จะใชบํ ารุงเลี้ยงคน และดํ าเนิน

กิจการไดไมติดขัด — Bhoga-bala: strength of wealth)
3. อมัจจพละ (กํ าลังอํ ามาตย หรือกํ าลังขาราชการ คือ มีที่ปรึกษาและขาราชการระดับบริหารที่

ทรงคุณวุฒิเกงกลาสามารถ และจงรักภักดี ซื่อสัตยตอแผนดิน — Amacca-bala: strength

of counsellors or ministers)
4. อภิชัจจพละ (กํ าลังความมีชาติสูง คือ กํ าเนิดในตระกูลสูง เปนขัตติยชาติตองดวยความ

นิยมเชิดชูของมหาชน และไดรับการฝกอบรมมาแลวเปนอยางดีตามประเพณีแหงชาติตระกูลนั้น
— Abhijacca-bala: strength of high birth)

5. ปญญาพละ (กํ าลังปญญา คือ ทรงปรีชาญาณ หยั่งรูเหตุผล ผิดชอบ ประโยชน มิใช
ประโยชน สามารถวินิจฉัยเหตุการณทั้งภายในภายนอก และดํ าริการตางๆ ใหไดผลเปนอยางดี