Page 173 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 5 173 [234]

1. อาวาสมัจฉริยะ (ตระหนี่ที่อยู, หวงที่อาศัย เชน ภิกษุหวงเสนาสนะ กีดกันผูอื่นหรือผูมิใช
พวกของตน ไมใหเขาอยู เปนตน — âvàsa-macchariya: stinginess as to dwelling)

2. กุลมัจฉริยะ (ตระหนี่ตระกูล, หวงสกุล เชน ภิกษุหวงสกุลอุปฏฐาก คอยกีดกันภิกษุอื่นไม
ใหเกี่ยวของไดรับการบํ ารุงดวย เปนตน — Kula-macchariya: stinginess as to family)

3. ลาภมัจฉริยะ (ตระหนี่ลาภ, หวงผลประโยชน เชน ภิกษุหาทางกีดกันไมใหลาภเกิดขึ้นแก

ภิกษุอื่น — Làbha-macchariya: stinginess as to gain)
4. วัณณมัจฉริยะ (ตระหนี่วรรณะ, หวงสรีรวัณณะ คือผิวพรรณของรางกาย ไมพอใจใหผูอื่น

สวยงาม ก็ดี หวงคุณวัณณะ คือ คํ าสรรเสริญคุณ ไมอยากใหใครมีคุณความดีมาแขงตน หรือ
ไมพอใจไดยินคํ าสรรเสริญคุณความดีของผูอื่น ก็ดี ตลอดจนแบงชั้นวรรณะกัน — Vaõõa-

macchariya: stinginess as to recognition; caste or class discrimination)

5. ธัมมมัจฉริยะ (ตระหนี่ธรรม, หวงวิชาความรู และคุณพิเศษที่ไดบรรลุ ไมยอมสอนไมยอม
บอกผูอื่น กลัวเขาจะรูเทียมเทาหรือเกินตน — Dhamma-macchariya: stinginess as to

knowledge or mental achievements)

D.III.234; A.III.271; Vbh.357. ที.ปา.11/282/246; องฺ.ปฺจก.22/254/301; อภิ.วิ.35/978/509.

[234] มาร 5 (สิ่งที่ฆาบุคคลใหตายจากคุณความดีหรือจากผลที่หมายอันประเสริฐ, สิ่งที่ลาง
ผลาญคุณความดี, ตัวการที่กํ าจัดหรือขัดขวางบุคคลมิใหบรรลุผลสํ าเร็จอันดีงาม — Màra: the

Evil One; the Tempter; the Destroyer)
1. กิเลสมาร (มารคือกิเลส, กิเลสเปนมารเพราะเปนตัวกํ าจัดและขัดขวางความดี ทํ าใหสัตว

ประสบความพินาศทั้งในปจจุบันและอนาคต — Kilesa-màra: the Màra of defilements)

2. ขันธมาร (มารคือเบญจขันธ, ขันธ 5 เปนมาร เพราะเปนสภาพอันปจจัยปรุงแตง มีความขัด
แยงกันเองอยูภายใน ไมมั่นคงทนนาน เปนภาระในการบริหาร ทั้งแปรปรวนเสื่อมโทรมไปเพราะ

ชราพยาธิเปนตน ลวนรอนโอกาสมิใหบุคคลทํ ากิจหนาที่ หรือบํ าเพ็ญคุณความดีไดเต็ม
ปรารถนา อยางแรง อาจถึงกับพรากโอกาสนั้นโดยสิ้นเชิง — Khandha-màra: the Màra of

the aggregates)
3. อภิสังขารมาร (มารคืออภิสังขาร, อภิสังขารเปนมาร เพราะเปนตัวปรุงแตงกรรม นํ าใหเกิด

ชาติ ชรา เปนตน ขัดขวางมิใหหลุดพนไปจากสังสารทุกข — Abhisaïkhàra-màra: the Màra
of Karma-formations)

4. เทวปุตตมาร (มารคือเทพบุตร, เทพยิ่งใหญระดับสูงสุดแหงชั้นกามาวจรตนหนึ่งชื่อวามาร
เพราะเปนนิมิตแหงความขัดของ คอยขัดขวางเหนี่ยวรั้งบุคคลไว มิใหลวงพนจากแดนอํ านาจ

ครอบงํ าของตน โดยชักใหหวงพะวงในกามสุขไมหาญเสียสละออกไปบํ าเพ็ญคุณความดีที่ยิ่ง

ใหญได — Devaputta-màra: the Màra as deity)
5. มัจจุมาร (มารคือความตาย, ความตายเปนมาร เพราะเปนตัวการตัดโอกาสที่จะกาวหนาตอ