Page 175 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 5 175 [239]

[,,,] โวสสัคคะ 5 ดู [224] นิโรธ 5.

[238] ศีล 5 หรือ เบญจศีล (ความประพฤติชอบทางกายและวาจา, การรักษากายวาจา

ใหเรียบรอย, การรักษาปกติตามระเบียบวินัย, ขอปฏิบัติในการเวนจากความชั่ว, การควบคุมตน
ใหตั้งอยูในความไมเบียดเบียน — Pa¤ca-sãla: the Five Precepts; rules of morality)

1. ปาณาติปาตา เวรมณี (เวนจากการปลงชีวิต, เวนจากการฆาการประทุษรายกัน —
Pàõàtipàtà veramaõã: to abstain from killing)

2. อทินฺนาทานา เวรมณี (เวนจากการถือเอาของที่เขามิไดให, เวนจากการลัก โกง ละเมิด

กรรมสิทธิ์ ทํ าลายทรัพยสิน — Adinnàdànà ~: to abstain from stealing)
3. กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณี (เวนจากการประพฤติผิดในกาม, เวนจากการลวงละเมิดสิ่งที่

ผูอื่นรักใครหวงแหน — Kàmesumicchàcàrà ~: to abstain from sexual misconduct)

4. มุสาวาทา เวรมณี (เวนจากการพูดเท็จ โกหก หลอกลวง — Musàvàdà ~: to abstain
from false speech)
5. สุราเมรยมชฺชปมาทฏานา เวรมณี (เวนจากนํ้ าเมาคือสุราและเมรัยอันเปนที่ตั้งแหง

ความประมาท, เวนจากสิ่งเสพติดใหโทษ — Suràmerayamajjapamàdaññhànà ~: to abstain

from intoxicants causing heedlessness)

ศีล 5 ขอนี้ ในบาลีชั้นเดิมสวนมากเรียกวา สิกขาบท 5 (ขอปฏิบัติในการฝกตน —
Sikkhà-pada: training rules) บาง ธรรม 5 บาง เมื่อปฏิบัติไดตามนี้ ก็ชื่อวาเปนผูมีศีล คือ

เปนเบื้องตนที่จัดวาเปนผูมีศีล (virtuous) คํ าวา เบญจศีล ที่มาในพระไตรปฎก ปรากฏใน
คัมภีรชั้นอปทาน และพุทธวงส ตอมาในสมัยหลัง มีชื่อเรียกเพิ่มขึ้นวาเปน นิจศีล (ศีลที่คฤหัสถ

ควรรักษาเปนประจํ า — virtues to be observed uninterruptedly) บาง วาเปน
มนุษยธรรม (ธรรมของมนุษยหรือธรรมที่ทํ าใหเปนมนุษย — virtues of man) บาง

ดู คํ าสมาทาน ใน Appendix

D.III.235; A.III.203,275; Vbh.285. ที.ปา.11/286/247; องฺ.ปฺจก.22/172/227; 264/307; อภิ.วิ.35/767/388.

[239] เบญจธรรม หรือ เบญจกัลยาณธรรม (ธรรม 5, ธรรมอันดีงามหาอยาง,

คุณธรรมหาประการ คูกับเบญจศีล เปนธรรมเกื้อกูลแกการรักษาเบญจศีล ผูรักษาเบญจศีลควร
มีไวประจํ าใจ — Pa¤ca-dhamma: the five ennobling virtues; virtues enjoined by

the five precepts)
1. เมตตาและกรุณา (ความรักใครปรารถนาใหมีความสุขความเจริญ และความสงสารคิด

ชวยใหพนทุกข — Mettà-karuõà: loving-kindness and compassion) คูกับศีลขอที่ 1

2. สัมมาอาชีวะ (การหาเลี้ยงชีพในทางสุจริต — Sammà-àjãva: right means of livelihood) คู
กับศีลขอที่ 2

3. กามสังวร (ความสังวรในกาม, ความสํ ารวมระวังรูจักยับยั้งควบคุมตนในทางกามารมณ ไม