Page 178 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[243] 178 พจนานุกรมพุทธศาสตร

เลื่อนขอ 8 ในศีล 8 เปนขอ 9 และเติมขอ 10 ดังนี้
10. ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา เวรมณี (เวนจากการรับทองและเงิน — Jàtaråparajata-

pañiggahaõà ~: to abstain from accepting gold and silver)

สิกขาบท 10 นี้ เปนศีลที่สามเณรและสามเณรีรักษาเปนประจํ า หรืออุบาสกอุบาสิกาผูมี
อุตสาหะจะรักษาก็ได

Kh.I.1. ขุ.ขุ.25/1/1.

[,,,] สกทาคามี 5 ดู [59] สกคามี 3, 5.

[,,,] สมบัติของอุบาสก 5 ดู [259] อุบาสกธรรม 5.

[243] สังวร 5 (ความสํ ารวม, ความระวังปดกั้นบาปอกุศล — Sa§vara: restraint)

สังวรศีล (ศีลคือสังวร, ความสํ ารวมเปนศีล — virtue as restraint) ไดแก สังวร 5 อยาง คือ

1. ปาฏิโมกขสังวร (สํ ารวมในปาฏิโมกข คือ รักษาสิกขาบทเครงครัดตามที่ทรงบัญญัติไวใน
พระปาฏิโมกข — Pàñimokkha-sa§vara: restraint by the monastic code of discipline)

2. สติสังวร (สํ ารวมดวยสติ คือ สํ ารวมอินทรียมีจักษุเปนตน ระวังรักษามิใหบาปอกุศลธรรม

เขาครอบงํ า เมื่อเห็นรูป เปนตน — Sati-sa§vara: restraint by mindfulness) = อินทรียสังวร
3. ญาณสังวร (สํ ารวมดวยญาณ คือ ตัดกระแสกิเลสมีตัณหาเปนตนเสียได ดวยใชปญญา
พิจารณา มิใหเขามาครอบงํ าจิต ตลอดถึงรูจักพิจารณาเสพปจจัยสี่ — ¥àõa-sa§vara:

restraint by knowledge) = ปจจัยปจจเวกขณ

4. ขันติสังวร (สํ ารวมดวยขันติ คือ อดทนตอหนาว รอน หิว กระหาย ถอยคํ าแรงราย และ

ทุกขเวทนาตางๆ ได ไมแสดงความวิการ — Khanti-sa§vara: restraint by patience)
5. วิริยสังวร (สํ ารวมดวยความเพียร คือ พยายามขับไล บรรเทา กํ าจัดอกุศลวิตกที่เกิดขึ้น

แลวใหหมดไปเปนตน ตลอดจนละมิจฉาชีพ เพียรแสวงหาปจจัยสี่เลี้ยงชีวิตดวยสัมมาชีพ ที่
เรียกวา อาชีวปาริสุทธิ — Viriya-sa§vara: restraint by energy) = อาชีวปาริสุทธิ.

ในคัมภีรบางแหงที่อธิบายคํ าวา วินัย แบงวินัยเปน 2 คือ สังวรวินัย กับ ปหานวินัย และ

จํ าแนกสังวรวินัยเปน 5 มีแปลกจากนี้เฉพาะขอที่ 1 เปน สีลสังวร. (ดู สุตฺต.อ.1/9; สงฺคณี.อ.505; SnA.8;
DhsA.351).

Vism.7; PsA.14,447; VbhA.330. วิสุทฺธิ.1/8; ปฏิสํ.อ.16; วิภงฺค.อ.429.

[244] สุทธาวาส 5 (พวกมีที่อยูอันบริสุทธิ์ หรือที่อยูของทานผูบริสุทธิ์ คือที่เกิดของพระ
อนาคามี — Suddhàvàsa: pure abodes) ไดแก อวิหา อตัปปา สุทัสสา สุทัสสี และ อกนิฏฐา

สุทธาวาส 5 นี้ เปนรูปาวจรภูมิ (ชั้นจตุตถฌานภูมิ ลํ าดับที่ 3 ถึง 7) ในพระไตรปฎกแสดง

ไวในรายชื่อที่รวมกับภูมิอื่นๆ บางเทาที่มีเรื่องเกี่ยวของ จึงไมมีรายชื่อภูมิทั้งหมดทุกชั้นทุกระดับ
ครบถวนในที่เดียว แตในคัมภีรชั้นอรรถกถาบางแหง ทานแสดงรายชื่อภูมิไวทั้งหมดครบทุกชั้น