Page 181 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 5 181 [248]

ขอ 5 เปนเหตุละหรือบรรเทาความทุจริตตางๆ โดยตรง
เมื่อพิจารณาขยายวงออกไป เห็นวามิใชตนผูเดียวที่ตองเปนอยางนี้ แตเปนคติธรรมดาของ

สัตวทั้งปวงที่จะตองเปนไป เมื่อพิจารณาเห็นอยางนี้เสมอๆ มรรคก็จะเกิดขึ้น เมื่อเจริญมรรค
นั้นมากเขา ก็จะละสังโยชนทั้งหลาย สิ้นอนุสัยได.

A.III.71. องฺ.ปฺจก.22/57/81.

[248] ปพพชิตอภิณหปจจเวกขณ 10 (ธรรมที่บรรพชิตควรพิจารณาเนืองๆ
— Pabbajita-abhiõhapaccavekkhaõa: ideas to be constantly reviewed by a monk;

facts which the monk should again and again contemplate)
บรรพชิตควรพิจารณาเนืองๆ วา (เติมลงหนาขอความทุกขอ)
*
1. เราถึงความมีเพศตางจากคฤหัสถแลว (I have come to a status different from

that of a layman.)
ขอนี้บาลีวา “เววณฺณิยมฺหิ อชฺฌูปคโต” ในที่นี้แปล เววณฺณิย วา ความมีเพศตาง (จาก

คฤหัสถ) แตหลายทาน แปลวา ความปราศจากวรรณะ (casteless state) คือเปนคนนอก
ระบบชนชั้น หรือ หมดวรรณะ คือ หมดฐานะในสังคม หรือเปนคนนอกสังคม (outcast) ความ

ตาง หรือปราศจาก หรือหมดไปนี้ อรรถกถาอธิบายวา เปนไปในสองทาง คือ ทางสรีระ เพราะ
ปลงผมและหนวดแลว และทางบริขาร คือเครื่องใช เพราะแตกอนครั้งเปนคฤหัสถ เคยใชผาดีๆ

รับประทานอาหารรสเลิศในภาชนะเงินทอง เปนตน ครั้นบวชแลว ก็นุงหมผายอมฝาดฉันอาหาร
คลุกเคลาในบาตรเหล็กบาตรดิน ปูหญานอนตางเตียง เปนตน

สวนวัตถุประสงคแหงการพิจารณาธรรมขอนี้ อรรถกถาแกวา จะละความกํ าเริบใจ (ความ

จูจี้เงางอน) และมานะ (ความถือตัว) เสียได.
**
2. การเลี้ยงชีพของเราเนื่องดวยผูอื่น (คือตองอาศัยผูอื่น — My livelihood is bound up
with others.)

วัตถุประสงค ตามอรรถกถาแกวา เพื่อใหมีอิริยาบถเรียบรอยเหมาะสม มีอาชีวะบริสุทธิ์
เคารพในบิณฑบาต และบริโภคปจจัยสี่ดวยใสใจพิจารณา
***
3. เรามีอากัปกิริยาอยางอื่นที่จะพึงทํ า (I have a different way to behave.)
อรรถกถาอธิบายวา เราควรทํ าอากัปป (คือกิริยามารยาท) ที่ตางจากของคฤหัสถ เชน มี

*
ใน นวโกวาท มีตอวา “อาการกิริยาใดๆ ของสมณะ เราตองทํ าอาการกิริยานั้นๆ“
**
ใน นวโกวาท มีตอวา “เราควรทํ าตัวใหเขาเลี้ยงงาย.”
***
ใน นวโกวาท ทรงเรียงเปนขอความใหมวา “อาการกายวาจาอยางอื่นที่เราจะตองทํ าใหดีขึ้นไปกวานี้ยังมีอยู
อีก ไมใชเพียงเทานี้.” จะเห็นวา ขอ 1 กับขอ 3 ทรงตีความตางออกไป ถาแปลตามนัยอรรถกถา ขอ 1 จะได
วา “เราเปนผูหมดวรรณะ คือไมมีฐานะในสังคมแลว จะตองไมมีความกระดางถือตัวใดๆ” ขอ 3 จะไดวา “เรา

จะตองมีอาการกิริยาตางจากคฤหัสถ สํ ารวมใหเหมาะกับความเปนสมณะ”. (องฺ.อ.3/395)