Page 187 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 5 187 [258]

deliberately testing and plumbing the matter.
2. พิจารณาใครครวญโดยรอบคอบแลว จึงกลาวยกยองสรรเสริญบุคคลที่ควรยกยอง

สรรเสริญ — Anuviccàvaõõabhàsaka: to speak in praise of a person deserving
praise only after deliberately testing and plumbing the matter.

3. ไมมีอาวาสมัจฉริยะ คือ ไมตระหนี่หวงแหนที่อยูอาศัย — Na àvàsamaccharã: not to

be stingy as to lodging)
4. ไมมีกุลมัจฉริยะ คือ ไมตระหนี่หวงแหนตระกูลอุปฏฐาก — Na kulamaccharã: not to be

stingy as to supporting families)

5. ไมมีลาภมัจฉริยะ คือ ไมตระหนี่หวงแหนลาภ — Na làbhamaccharã: not to be stingy
as to gain)

นอกจากนี้ ยังมีอาวาสิกธรรมประเภทมีความสุขความเจริญเหมือนไดรับเชิญไปอยูใน
สวรรค อีก 3 หมวด แตมีความแตกตางเพียงเล็กนอย หรือกํ าหนดไดงาย คือ

หมวดหนึ่ง เปลี่ยนเฉพาะขอ 5 เปน ไมยังศรัทธาไทยใหตกไป

อีกหมวดหนึ่ง เปลี่ยน 4 ขอตนเปนเรื่องมัจฉริยะทั้งหมด คือ เปน ไมมีอาวาสมัจฉริยะ,
ไมมีกุลมัจฉริยะ, ไมมีลาภมัจฉริยะ, ไมมีวัณณมัจฉริยะ สวนขอสุดทายเปน ไมยังศรัทธาไทย

ใหตกไป

อีกหมวดหนึ่ง เปลี่ยนเปนเรื่องมัจฉริยะทั้ง 5 ขอ คือ เปนผูไมมีมัจฉริยะทั้ง 5
ดู [233] มัจฉริยะ 5.

A.III.264–6. องฺ.ปฺจก.22/237–240/293–295.

[258] อินทรีย 5 (ธรรมที่เปนใหญในกิจของตน — Indriya: controlling faculty)
1. สัทธา (ความเชื่อ — Saddhà: confidence)

2. วิริยะ (ความเพียร — Viriya: energy; effort)

3. สติ (ความระลึกได — Sati: mindfulness)
4. สมาธิ (ความตั้งจิตมั่น — Samàdhi: concentration)

5. ปญญา (ความรูทั่วชัด — Pa¤¤à: wisdom; understanding)

หมวดธรรมนี้เรียกอยางหนึ่งวา พละ 5 ที่เรียกวา พละ เพราะความหมายวา เปนพลัง ทํ าให
เกิดความมั่นคง ซึ่งความไรศรัทธาเปนตน แตละอยางจะเขาครอบงํ าไมได สวนที่เรียกวา

อินทรีย เพราะความหมายวา เปนใหญในการกระทํ าหนาที่แตละอยางๆ ของตน คือเปนเจาการ

ในการครอบงํ าเสียซึ่งความไรศรัทธา ความเกียจคราน ความประมาท ความฟุงซาน และความ
หลงตามลํ าดับ

ดู [228] พละ 5.

S.V.191–204; 235–237; Ps.II.1–29. สํ.ม.19/843–900/256–271; 1061–1069/310–312; ขุ.ปฏิ.31/423–463/300–344.