Page 189 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

ฉักกะ — หมวด 6

Groups of Six

(including related groups)

[261] คารวะ หรือ คารวตา 6 (ความเคารพ, การถือเปนสิ่งสํ าคัญที่จะพึงใสใจและ

ปฏิบัติดวยความเอื้อเฟอ หรือโดยความหนักแนนจริงจัง, การมองเห็นคุณคาและความสํ าคัญ
แลวปฏิบัติตอบุคคลหรือสิ่งนั้นโดยถูกตอง ดวยความจริงใจ — Gàrava, Gàravatà:

reverence; esteem; attention; respect; appreciative action)

1. สัตถุคารวตา (ความเคารพในพระศาสดา — reverence for the Master) ขอนี้บางแหงเขียนเปน
พุทธคารวตา (ความเคารพในพระพุทธเจา — Satthu-gàravatà: reverence for the Buddha)

2. ธัมมคารวตา (ความเคารพในธรรม — Dhamma-gàravatà: reverence for the Dhamma)

3. สังฆคารวตา (ความเคารพในสงฆ — Saïgha-gàravatà: reverence for the Order)
4. สิกขาคารวตา (ความเคารพในการศึกษา — Sikkhà-gàravatà: reverence for the Training)

5. อัปปมาทคารวตา (ความเคารพในความไมประมาท — Appamàda-gàravatà:

reverence for earnestness)
6. ปฏิสันถารคารวตา (ความเคารพในปฏิสันถาร — Pañisanthàra-gàravatà: reverence

for hospitality)

ธรรม 6 อยางนี้ ยอมเปนไปเพื่อความไมเสื่อมแหงภิกษุ.

A.III.330. องฺ.ฉกฺก.22/303/368.

[262] จริต หรือ จริยา 6 (ความประพฤติปกติ, ความประพฤติซึ่งหนักไปทางใดทางหนึ่ง
อันเปนปกติประจํ าอยูในสันดาน, พื้นเพของจิต, อุปนิสัย, พื้นนิสัย, แบบหรือประเภทใหญๆ

แหงพฤติกรรมของคน — Carita, Cariyà: intrinsic nature of a person; characteristic
behaviour; character; temperament)

ตัวความประพฤติเรียกวา จริยา บุคคลผูมีความประพฤติอยางนั้นๆ เรียกวา จริต
1. ราคจริต (ผูมีราคะเปนความประพฤติปกติ, ประพฤติหนักไปทางรักสวยรักงาม — Ràga-

carita: one of lustful temperament) กรรมฐานคูปรับสํ าหรับแก คือ อสุภะและกายคตาสติ
2. โทสจริต (ผูมีโทสะเปนความประพฤติปกติ, ประพฤติหนักไปทางใจรอนหงุดหงิด — Dosa-

carita: one of hating temperament) กรรมฐานที่เหมาะ คือ พรหมวิหารและกสิณ โดย

เฉพาะวัณณกสิณ

3. โมหจริต (ผูมีโมหะเปนความประพฤติปกติ, ประพฤติหนักไปทางเขลา เหงาซึม เงื่องงง งมงาย
— Moha-carita: one of deluded temperament) กรรมฐานที่เกื้อกูล คือ อานาปานสติ และพึง