Page 198 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[268] 198 พจนานุกรมพุทธศาสตร

one has not attained)
5. ระวังรักษากุศลธรรมที่ไดลุถึงแลว (to maintain the good one has attained)

6. ทํ าใหสํ าเร็จลุจุดหมายดวยการกระทํ าตอเนื่องไมยั้งหยุดหรือขาดตอน (to accomplish

one’s aim through persevering performance or continuance in action)

A.III.432 องฺ.ฉกฺก.22/350/482

[,,,] วัฒนมุข 6 ดู [201] วัฒนมุข 6.

[268] วิญญาณ 6 (ความรูแจงอารมณ — Vi¤¤àõa: consciousness; sense-awareness)

1. จักขุวิญญาณ (ความรูอารมณทางตา คือ รูรูปดวยตา, เห็น — Cakkhu-vi¤¤àõa: eye-

consciousness)
2. โสตวิญญาณ (ความรูอารมณทางหู คือ รูเสียงดวยหู, ไดยิน — Sota~: ear-

consciousness)

3. ฆานวิญญาณ (ความรูอารมณทางจมูก คือ รูกลิ่นดวยจมูก, ไดกลิ่น — Ghàna~: nose-
consciousness)

4. ชิวหาวิญญาณ (ความรูอารมณทางลิ้น คือ รูรสดวยลิ้น, รูรส — Jivhà~: tongue-
consciousness)

5. กายวิญญาณ (ความรูอารมณทางกาย คือ รูโผฏฐัพพะดวยกาย, รูสึกกายสัมผัส — Kàya~:

body-consciousness)
6. มโนวิญญาณ (ความรูอารมณทางใจ คือ รูธรรมารมณดวยใจ, รูความนึกคิด — Mano~:

mind-consciousness)

D.III.243; Vbh.180. ที.ปา.11/306/255; อภิ.วิ.35/120/105.

[,,,] เวทนา 6 ดู [113] เวทนา 6.

[269] เวปุลลธรรม 6 (คุณสมบัติที่จะทํ าใหเปนผูเติบใหญไพบูลยในธรรมหรือคุณความ
ดีทั้งหลายในเวลาไมนาน — Vepulla-dhamma: qualities leading to the attainment of
greatness and full development in wholesome states)

1. อาโลกพหุโล (เปนผูมากดวยความสวางแหงปญญาหยั่งรู — âlokabahulo: to be rich

in the lustre of wisdom or clarity of vision)
2. โยคพหุโล (เปนผูมากดวยความเพียรประกอบการ — Yogabahulo: to be devoted to

the endeavour)

3. เวทพหุโล (เปนผูมากดวยความเบิกบานใจ คือ มีปติปราโมทยอยูเสมอ — Vedabahulo:
to be full of joy and cheerfulness)

4. อสนตุฏิพหุโล (เปนผูมากดวยความไมสันโดษในกุศลธรรมทั้งหลาย คือ ไมรูอิ่มไมรูพอ