Page 202 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[274] 202 พจนานุกรมพุทธศาสตร

[274] อภิญญา 6 (ความรูยิ่งยวด — Abhi¤¤à: superknowledge; ultra-conscious
insight)

1. อิทธิวิธา หรือ อิทธิวิธิ (ความรูที่ทํ าใหแสดงฤทธิ์ตางๆ ได — Iddhividhà: magical
powers)

2. ทิพพโสต (ญาณที่ทํ าใหมีหูทิพย — Dibbasota: divine ear)

3. เจโตปริยญาณ (ญาณที่ใหกํ าหนดใจคนอื่นได — Cetopariya¤àõa: penetration of the
minds of others; cf. telepathy)

4. ปุพเพนิวาสานุสสติ (ญาณที่ทํ าใหระลึกชาติได — Pubbenivàsànussati: remem-

brance of former existences; cf. retrocognition)
5. ทิพพจักขุ (ญาณที่ทํ าใหมีตาทิพย — Dibbacakkhu: divine eye)

6. อาสวักขยญาณ (ญาณที่ทํ าใหอาสวะสิ้นไป — âsavakkhaya¤àõa: knowledge of the

exhaustion of all mental intoxicants)
หาขอแรกเปนโลกิยะ (โลกียอภิญญา) ขอทายเปนโลกุตตระ.

ดู [106] วิชชา 3; [297] วิชชา 8.

D.III.281; A.III.280; ที.ปา.11/431/307; องฺ.ฉกฺก.22/273/311.

[275] อภิฐาน 6 (กรรมที่เดนยิ่งกวากรรมอื่นๆ, ฐานะอันยิ่งยวด, ฐานอันหนัก, ความผิด

พลาดสถานหนัก — Abhiñhàna: major wrong doings; great mistakes)

อภิฐาน 5 ขอแรก ตรงกับ อนันตริยกรรม 5 คือ มาตุฆาต ปตุฆาต อรหันตฆาต โลหิตุปบาท
และ สังฆเภท เพิ่มขอ 6 คือ
*
6. อัญญสัตถุทเทส (ถือศาสดาอื่น คือ ถือถูกอยูแลว กลับไพลทิ้งไปถือผิด — A¤¤asatthuddesa:
professing the doctrines of an alien teacher; adopting another teacher)

อภิฐานนี้ ในบาลีที่มาเดิม เรียกวา อภัพพฐาน (ฐานะที่บุคคลผูถึงพรอมดวยทิฏฐิ คือ ตั้งแต

พระโสดาบันขึ้นไป ไมอาจจะกระทํ า คือ เปนไปไมไดที่จะทํ า — Abhabbaññhàna: acts which
are incapable of being committed by a person possessed of right views;
impossibilities)

ดู [245] อนันตริยกรรม 5.

A.III.439; Kh.VI.10, Sn.231. องฺ.ฉกฺก.22/365/490; ขุ.ขุ.25/7/7; ขุ.สุ.25/314/369.

[276] อายตนะภายใน 6 (ที่เชื่อมตอใหเกิดความรู, แดนตอความรูฝายภายใน —
Ajjhattikàyatana: internal sense-fields) บาลีเรียก อัชฌัตติกายตนะ

1. จักขุ (จักษุ, ตา — Cakkhu: the eye)

*
บางแหงเรียก อัญญสัตถารุทเทส