Page 200 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[271] 200 พจนานุกรมพุทธศาสตร

[271] สัญญา 6 (ความกํ าหนดไดหมายรู, ความหมายรูอารมณ, ความจํ าไดหมายรู —
Sa¤¤à: perception)

1. รูปสัญญา (ความหมายรูรูป เชนวา ดํ า แดง เขียว ขาว เปนตน — Råpa-sa¤¤à:
perception of form)

2. สัททสัญญา (ความหมายรูเสียง เชนวา ดัง เบา ทุม แหลม เปนตน — Sadda~:

perception of sound)
3. คันธสัญญา (ความหมายรูกลิ่น เชนวา หอม เหม็น เปนตน — Gandha~: perception of

smell)

4. รสสัญญา (ความหมายรูรส เชนวา หวาน เปรี้ยว ขม เค็ม เปนตน — Rasa~: perception
of taste)

5. โผฏฐัพพสัญญา (ความหมายรูสัมผัสทางกาย เชนวา ออน แข็ง หยาบ ละเอียด รอน เย็น
เปนตน — Phoññhabba~: perception of tangible objects)

6. ธัมมสัญญา (ความหมายรูอารมณทางใจ เชนวา งาม นาเกลียด เที่ยง ไมเที่ยง เปนตน —

Dhamma~: perception of mind-objects)

D.III.244; A.III.413. ที.ปา.11/309/255; องฺ.ฉกฺก.22/334/461.

[272] สัมผัส หรือ ผัสสะ 6 (ความกระทบ, ความประจวบกันแหงอายตนะภายใน
อายตนะภายนอก และวิญญาณ — Samphassa, Phassa: contact; sense-impression)

1. จักขุสัมผัส (ความกระทบทางตา คือ ตา + รูป + จักขุวิญญาณ — Cakkhu-samphassa:

eye-contact)
2. โสตสัมผัส (ความกระทบทางหู คือ หู + เสียง + โสตวิญญาณ — Sota~: ear-contact)

3. ฆานสัมผัส (ความกระทบทางจมูก คือ จมูก + กลิ่น + ฆานวิญญาณ — Ghàna~: nose-

contact)
4. ชิวหาสัมผัส (ความกระทบทางลิ้น คือ ลิ้น + รส + ชิวหาวิญญาณ — Jivhà~: tongue-

contact)
5. กายสัมผัส (ความกระทบทางกาย คือ กาย + โผฏฐัพพะ + กายวิญญาณ — Kàya~:

body-contact)

6. มโนสัมผัส (ความกระทบทางใจ คือ ใจ + ธรรมารมณ + มโนวิญญาณ — Mano~:
mind-contact)

D.III.243; S.II.3. ที.ปา.11/307/255; สํ.นิ.16/12/4.

[273] สารณียธรรม 6 (ธรรมเปนที่ตั้งแหงความใหระลึกถึง, ธรรมเปนเหตุใหระลึกถึง

กัน, ธรรมที่ทํ าใหเกิดความสามัคคี, หลักการอยูรวมกัน — Sàraõãyadhamma: states of

conciliation; virtues for fraternal living) สาราณียธรรม ก็ใช