Page 222 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[303] 222 พจนานุกรมพุทธศาสตร

[303] พุทธคุณ 9 (คุณของพระพุทธเจา — Buddhaguõa: virtues or attributes of
the Buddha)

อิติป โส ภควา (แมเพราะอยางนี้ๆ พระผูมีพระภาคเจานั้น — Thus indeed is he, the
Blessed One,)

1. อรหํ (เปนพระอรหันต คือ เปนผูบริสุทธิ์ ไกลจากกิเลส ทํ าลายกํ าแหงสังสารจักรไดแลว เปน

ผูควรแนะนํ าสั่งสอนผูอื่น ควรไดรับความเคารพบูชา เปนตน — Araha§: holy; worthy;
accomplished)

2. สมฺมาสมฺพุทฺโธ (เปนผูตรัสรูชอบเอง — Sammàsambuddho: fully self-enlightened)

3. วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน (เปนผูถึงพรอมดวยวิชชา คือความรู และจรณะ คือ ความประพฤติ
— Vijjàcaraõa-sampanno: perfect in knowledge and conduct)

4. สุคโต (เปนผูเสด็จไปดีแลว คือ ทรงดํ าเนินพระพุทธจริยาใหเปนไปโดยสํ าเร็จผลดวยดี พระ
องคเองก็ไดตรัสรูสํ าเร็จเปนพระพุทธเจา ทรงบํ าเพ็ญพุทธกิจก็สํ าเร็จประโยชนยิ่งใหญแกชนทั้ง

หลายในที่ที่เสด็จไป และไดประดิษฐานพระศาสนาไว แมปรินิพพานแลวก็เปนประโยชนแก
มหาชนสืบมา — Sugato: well-gone; well-farer; sublime)

5. โลกวิทู (เปนผูรูแจงโลก คือ ทรงรูแจงสภาวะอันเปนคติธรรมดาแหงโลกคือสังขารทั้งหลาย

ทรงหยั่งทราบอัธยาศัยสันดานแหงสัตวโลกทั้งปวง ผูเปนไปตามอํ านาจแหงคติธรรมดาโดยถอง
แท เปนเหตุใหทรงดํ าเนินพระองคเปนอิสระ พนจากอํ านาจครอบงํ าแหงคติธรรมดานั้น และทรง

เปนที่พึ่งแหงสัตวทั้งหลายผูยังจมอยูในกระแสโลกได — Lokavidå: knower of the worlds)
6. อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ (เปนสารถีฝกบุรุษที่ฝกได ไมมีใครยิ่งไปกวา คือ ทรงเปนผูฝก

คนไดดีเยี่ยม ไมมีผูใดเทียมเทา — Anuttaro purisadammasàrathi: the incomparable
leader of men to be tamed)
7. สตฺถา เทวมนุสฺสานํ (เปนศาสดาของเทวดาและมนุษยทั้งหลาย — Satthà deva-

manussàna§: the teacher of gods and men)
8. พุทฺโธ (เปนผูตื่นและเบิกบานแลว คือ ทรงตื่นเองจากความเชื่อถือและขอปฏิบัติทั้งหลายที่

ถือกันมาผิดๆ ดวย ทรงปลุกผูอื่นใหพนจากความหลงงมงายดวย อนึ่ง เพราะไมติด ไมหลง ไม
หวงกังวลในสิ่งใดๆ มีการคํ านึงประโยชนสวนตนเปนตน จึงมีพระทัยเบิกบาน บํ าเพ็ญพุทธกิจ

ไดถูกตองบริบูรณ โดยถือธรรมเปนประมาณ การที่ทรงพระคุณสมบูรณเชนนี้ และทรงบํ าเพ็ญ
พุทธกิจไดเรียบรอยบริบูรณเชนนี้ ยอมอาศัยเหตุคือความเปนผูตื่น และยอมใหเกิดผลคือทํ าให

ทรงเบิกบานดวย — Buddho: awakened)

9. ภควา (ทรงเปนผูมีโชค คือ จะทรงทํ าการใด ก็ลุลวงปลอดภัยทุกประการ หรือ เปนผูจํ าแนก
แจกธรรม — Bhagavà: blessed; analyst)
พุทธคุณ 9 นี้ เรียกอีกอยางวา นวารหาทิคุณ (คุณของพระพุทธเจา 9 ประการ มี อรหํ

เปนตน) บางทีเลือนมาเปน นวรหคุณ หรือ นวารหคุณ แปลวา “คุณของพระพุทธเจาผูเปน