Page 223 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 9 223 [306]

พระอรหันต 9 ประการ”

M.I.37; A.III.285. ม.มู.12/95/67; องฺ.ฉกฺก.22/281/317.

[304] พุทธคุณ 2 (Buddhaguõa: virtues, qualities or attributes of the Buddha)

1. อัตตหิตสมบัติ (ความถึงพรอมแหงประโยชนตน, ทรงบํ าเพ็ญประโยชนสวนพระองคเอง
เสร็จสิ้นสมบูรณแลว — Attahita-sampatti: to have achieved one’s own good;

accomplishment of one’s own welfare) พระคุณขอนี้มุงเอาพระปญญาเปนหลัก เพราะ
เปนเครื่องใหสํ าเร็จพุทธภาวะ คือ ความเปนพระพุทธเจา และความเปน อัตตนาถะ คือ พึ่งตน

เองได
2. ปรหิตปฏิบัติ (การปฏิบัติเพื่อประโยชนแกผูอื่น, ทรงบํ าเพ็ญพุทธจริยาเพื่อประโยชนแกผู

อื่น — Parahita-pañipatti: practice for the good or welfare of others) พระคุณขอนี้มุง
เอาพระกรุณาเปนหลัก เพราะเปนเครื่องใหสํ าเร็จพุทธกิจ คือ หนาที่ของพระพุทธเจา และความ

เปนโลกนาถ คือ เปนที่พึ่งของชาวโลกได

พุทธคุณ 9 ในขอกอน [303] ยอลงแลวเปน 2 อยางดังแสดงมานี้ คือ ขอ 1, 2, 3, 5 เปน
สวนอัตตหิตสมบัติ ขอ 6, 7 เปนสวนปรหิตปฏิบัติ ขอ 4, 8, 9 เปนทั้งอัตตหิตสมบัติและ

ปรหิตปฏิบัติ

DAò.I.8 (ฉบับไทยยังไมพิมพ) วิสุทฺธิ.ฏีกา1/258/381; 246/338 (ฉบับโรมันยังไมพิมพ)

[305] พุทธคุณ 3 (Buddhaguõa: virtues, qualities or attributes of the Buddha)

1. ปญญาคุณ (พระคุณคือพระปญญา — Pa¤¤à: wisdom)
2. วิสุทธิคุณ (พระคุณคือความบริสุทธิ์ — Visuddhi: purity)

3. กรุณาคุณ (พระคุณคือพระมหากรุณา — Karuõà: compassion)

ในพระคุณ 3 นี้ ขอที่เปนหลักและกลาวถึงทั่วไปในคัมภีรตางๆ มี 2 คือ ปญญา และกรุณา
สวนวิสุทธิ เปนพระคุณเนื่องอยูในพระปญญาอยูแลว เพราะเปนผลเกิดเองจากการตรัสรู คัมภีร

ทั้งหลายจึงไมแยกไวเปนขอหนึ่งตางหาก

(ฉบับโรมันยังไมพิมพ) นัย วิสุทฺธิ.ฏีกา1/1.

[306] ธรรมคุณ 6 (คุณของพระธรรม — Dhammaguõa: virtues or attributes of
the Dhamma)

1. สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม (พระธรรมอันพระผูมีพระภาคเจาตรัสดีแลว คือ ตรัสไวเปน

ความจริงแท อีกทั้งงามในเบื้องตน งามในทามกลาง งามในที่สุด พรอมทั้งอรรถพรอมทั้ง
พยัญชนะ ประกาศหลักการครองชีวิตอันประเสริฐ บริสุทธิ์ บริบูรณสิ้นเชิง — Svàkkhàto:

Well proclaimed is the Dhamma by the Blessed One)

2. สนฺทิฏิโก (อันผูปฏิบัติจะพึงเห็นชัดดวยตนเอง คือ ผูใดปฏิบัติ ผูใดบรรลุ ผูนั้นยอมเห็น
ประจักษดวยตนเอง ไมตองเชื่อตามคํ าของผูอื่นผูใดไมปฏิบัติ ไมบรรลุ ผูอื่นจะบอกก็เห็นไมได