Page 221 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

นวกะ — หมวด 9

Groups of Nine

(including related groups)

[302] นวังคสัตถุศาสน (คํ าสอนของพระศาสดามีองค 9 — Navaïga-satthusàsana:

the Teacher’s nine-factored dispensation; the Master’s ninefold teaching)
1. สุตฺตํ (สูตร ไดแก พุทธพจนที่มีสาระเปนแกนรอยเรียงเรื่องหนึ่งๆ หมายเอาอุภโตวิภังค นิทเทส

ขันธกะ ปริวาร พระสูตรในสุตตนิบาต และพุทธวจนะอื่นๆ ที่มีชื่อวา สุตตะ หรือ สุตตันตะ กลาว
งายคือ วินัยปฎก คัมภีรนิทเทสทั้งสอง และพระสูตรทั้งหลาย — Sutta: threads; discourses)

2. เคยฺยํ (เคยยะ ไดแก ความที่มีรอยแกวและรอยกรองผสมกัน หมายเอาพระสูตรที่มีคาถาทั้งหมด

โดยเฉพาะสคาถวรรคในสังยุตตนิกาย — Geyya: discourses mixed with verses; songs)
3. เวยฺยากรณํ (ไวยากรณ ไดแก ความรอยแกวลวน หมายเอาพระอภิธรรมปฎกทั้งหมด พระ

สูตรที่ไมมีคาถา และพุทธพจนอื่นใดที่ไมจัดเขาในองค 8 ขอที่เหลือ — Veyyàkaraõa: prose-
expositions)

4. คาถา (คาถา ไดแก ความรอยกรองลวน หมายเอา ธรรมบท เถรคาถา เถรีคาถา และคาถา

ลวนในสุตตนิบาตที่ไมมีชื่อวาเปนสูตร — Gàthà: verses)
5. อุทานํ (อุทาน ไดแก พระคาถาที่ทรงเปลงดวยพระหฤทัยสหรคตดวยโสมนัสสัมปยุตดวย

ญาณ พรอมทั้งขอความอันประกอบอยูดวย รวมเปนพระสูตร 82 สูตร — Udàna:
exclamations; psalms; verses of uplift)

6. อิติวุตฺตกํ (อิติวุตตกะ ไดแก พระสูตร 110 สูตร ที่ตรัสโดยนัยวา วุตฺตํ เหตํ ภควตา —
Itivuttaka: Thus-said discourses)

7. ชาตกํ (ชาดก ไดแก ชาดก 550 เรื่อง มีอปณณกชาดก เปนตน — Jàtaka: birth-stories)

8. อพฺภูตธมฺมํ (อัพภูตธรรม หรือเรื่องอัศจรรย ไดแก พระสูตรที่วาดวยขออัศจรรย ไมเคยมี
ทุกสูตร เชน ที่ตรัสวา “ภิกษุทั้งหลาย ขออัศจรรยไมเคยมี 4 อยางนี้ หาไดในอานนท” ดังนี้

เปนตน — Abbhåtadhamma: marvellous ideas)

9. เวทลฺลํ (เวทัลละ ไดแก พระสูตรแบบถามตอบ ซึ่งผูถามไดทั้งความรูและความพอใจ ถาม
ตอๆ ไป เชน จูฬเวทัลลสูตร มหาเวทัลลสูตร สัมมาทิฏฐิสูตร สักกปญหสูตร สังขารภาชนียสูตร

และมหาปุณณมสูตร เปนตน — Vedalla: question-and-answer; catechetical suttas)

คํ าวา นวังคสัตถุสาสน นี้ เปนคํ ารุนคัมภีรอปทาน พุทธวงส และอรรถกถาทั้งหลาย บางที
เรียกวา ชินสาสน บาง พุทธวจนะ บาง สวนในบาลีที่มาทั้งหลายเรียกวา ธรรม บาง สุตะ บาง

ดู [51] สาสน หรือ ศาสนา 2.

Vin.III.8; M.I.133; A.II.5; A.III.86. วินย.1/7/12; ม.มู.12/278/268; องฺ.จตุกฺก.21/6/8; องฺ.ปฺจก.22/73/98.