Page 226 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[310] 226 พจนานุกรมพุทธศาสตร

4. เปนผูเสมอเขา สํ าคัญตัววาเลิศกวาเขา (Being equal to others, one thinks, “Better am
I.”)

5. เปนผูเสมอเขา สํ าคัญตัววาเสมอเขา (Being equal to others, one thinks, “Equal am I.”)

6. เปนผูเสมอเขา สํ าคัญตัววาเลวกวาเขา (Being equal to others, one thinks, “Worse am
I.”)

7. เปนผูเลวกวาเขา สํ าคัญตัววาเลิศกวาเขา (Being inferior to others, one thinks, “Better
am I.”)

8. เปนผูเลวกวาเขา สํ าคัญตัววาเสมอเขา (Being inferior to others, one thinks, “Equal am

I.”)
9. เปนผูเลวกวาเขา สํ าคัญตัววาเลวกวาเขา (Being inferior to others, one thinks, “Worse

am I.”)

1 2
Nd 80; Nd 226; Vbh.389. ขุ.ม.29/102/94; 829/519; ขุ.จู.30/578/283; อภิ.วิ.35/1022/527
[310] โลกุตตรธรรม 9 (ธรรมอันมิใชวิสัยของโลก, สภาวะพนโลก — Lokuttara-

dhamma: supermundane states) (+ โพธิปกขิยธรรม 37 = 46: ขุ.ปฏิ.31/620/535; Ps.II.166)
มรรค 4 (Magga: the Four Paths)

ผล 4 (Phala: the Four Fruitions)

นิพพาน หรือ อสังขตธาตุ 1 (Nibbàna: the Unconditioned State)

ดู [27] นิพพาน 2; [164] มรรค 4; [165] ผล 4.

Dhs.1094. อภิ.สํ.34/706/278; 911/355.

[311] วิปสสนาญาณ 9 (ญาณในวิปสสนา, ญาณที่นับเขาในวิปสสนา หรือที่จัดเปน
วิปสสนา คือ เปนความรูที่ทํ าใหเกิดความเห็นแจง เขาใจสภาวะของสิ่งทั้งหลายตามเปนจริง —

Vipassanà¤àõa: insight-knowledge)
1. อุทยัพพยานุปสสนาญาณ (ญาณอันตามเห็นความเกิดและความดับ คือ พิจารณาความ

เกิดขึ้นและความดับไปแหงเบญจขันธ จนเห็นชัดวา สิ่งทั้งหลายเกิดขึ้นครั้นแลวก็ตองดับไป

ลวนเกิดขึ้นแลวก็ดับไปทั้งหมด — Udayabbaya¤àõa: knowledge of contemplation on
rise and fall)

2. ภังคานุปสสนาญาณ (ญาณอันตามเห็นความสลาย คือ เมื่อเห็นความเกิดดับเชนนั้นแลว
คํ านึงเดนชัดในสวนความดับอันเปนจุดจบสิ้น ก็เห็นวาสังขารทั้งปวงลวนจะตองสลายไปทั้งหมด

— Bhaïga¤àõa: knowledge of contemplation on dissolution)
3. ภยตูปฏฐานญาณ (ญาณอันมองเห็นสังขารปรากฏเปนของนากลัว คือ เมื่อพิจารณาเห็น

ความแตกสลายอันมีทั่วไปแกทุกสิ่งทุกอยางเชนนั้นแลว สังขารทั้งปวงไมวาจะเปนไปในภพใด

คติใด ก็ปรากฏเปนของนากลัว เพราะลวนแตจะตองสลายไป ไมปลอดภัยทั้งสิ้น — Bhaya¤àõa: