Page 239 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 10 239 [325]

pleasant to consult and converse with and rejoice in the advanced teaching of
both the Doctrine and the Discipline)

7. วิริยารมฺภ (ความขยันหมั่นเพียร คือ เพียรละความชั่ว ประกอบความดี มีใจแกลวกลา บาก
บั่นกาวหนา ไมยอทอ ไมทอดทิ้งธุระ — Viriyàrambha: energy; effort; energetic exertion)

8. สนฺตุฏี (ความสันโดษ คือ ยินดี มีความสุขความพอใจดวยปจจัยสี่ที่หามาไดดวยความเพียร

อันชอบธรรมของตน — Santuññhã: contentment)
9. สติ (ความมีสติ รูจักกํ าหนดจดจํ า ระลึกการที่ทํ าคํ าที่พูดไวได เปนอยูอยางไมประมาท —

Sati: mindfulness; ability to remember what one has done and spoken)

10. ปฺา (ความมีปญญาหยั่งรูเหตุผล รูจักคิดพิจารณา เขาใจภาวะของสิ่งทั้งหลายตาม
ความเปนจริง — Pa¤¤à: wisdom; insight)

นาถกรณธรรมนี้ ทานเรียกวาเปน พหุการธรรม หรือ ธรรมมีอุปการะมาก เพราะเปน
กํ าลังหนุนในการบํ าเพ็ญคุณความดีทั้งหลาย ยังประโยชนตนและประโยชนผูอื่นใหสํ าเร็จได

อยางกวางขวางไพบูลย

D.III.266,290; A.V.23. ที.ปา.11/357/281; 466/334; องฺ.ทสก.24/17/25.

[325] บารมี 10 หรือ ทศบารมี (ปฏิปทาอันยวดยิ่ง, คุณธรรมที่ประพฤติปฏิบัติอยาง

ยิ่งยวด คือ ความดีที่บํ าเพ็ญอยางพิเศษ เพื่อบรรลุซึ่งจุดหมายอันสูง เชน ความเปนพระพุทธเจา
และความเปนมหาสาวก เปนตน — Pàramã: perfections)

1. ทาน (การให การเสียสละ — Dàna: giving; charity; generosity; liberality)

2. ศีล (การรักษากายวาจาใหอยูในหลักความประพฤติที่เปนแบบแผนแหงภาวะของตน, ความ
ประพฤติดีงามถูกตองตามระเบียบวินัย —Sãla: morality; good conduct)

3. เนกขัมมะ (การออกบวช, ความปลีกตัวปลีกใจจากกาม — Nekkhamma: renunciation)

4. ปญญา (ความรอบรู, ความหยั่งรูเหตุผล เขาใจสภาวะของสิ่งทั้งหลายตามความเปนจริง และ
รูจักแกไขปฏิบัติจัดการตางๆ — Pa¤¤à: wisdom; insight; understanding)

5. วิริยะ (ความเพียร, ความแกลวกลา ไมเกรงกลัวอุปสรรค พยายามบากบั่นอุตสาหะ กาวหนา
เรื่อยไป ไมทอดทิ้งธุระหนาที่ — Viriya: energy; effort; endeavour)

6. ขันติ (ความอดทน, ความทนทานของจิตใจ สามารถใชสติปญญาควบคุมตนใหอยูในอํ านาจ

เหตุผล และแนวทางความประพฤติหรือการปฏิบัติ ที่ตั้งไวเพื่อจุดหมายอันชอบ ไมลุอํ านาจ
กิเลส — Khanti: forbearance; tolerance; endurance)

7. สัจจะ (ความจริง คือ พูดจริง ทํ าจริง และจริงใจ — Sacca: truthfulness)

8. อธิษฐาน (ความตั้งใจมั่น, การตัดสินใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแหงการกระทํ าของตนไวแน
นอน และดํ าเนินตามนั้นแนวแน — Adhiññhàna: resolution; self-determination)

9. เมตตา (ความรักใคร, ความปรารถนาดี มีไมตรี คิดเกื้อกูลใหผูอื่นและเพื่อนรวมโลกทั้งปวง