Page 259 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวดเกิน 10 259 [344]

functions of consciousness; psychic functions)
1. ปฏิสนธิ (หนาที่สืบตอภพใหม ไดแกจิต 19 คือ อุเบกขาสันตีรณะ 2 มหาวิบาก 8 รูปวิบาก

5 อรูปวิบาก 4 — Pañisandhi: re-linking; rebirth-linking)

2. ภวังคะ (หนาที่เปนองคของภพ ไดแกจิต 19 อยางเดียวกับปฏิสนธิ — Bhavaïga: life-
continuum; factor of being)

3. อาวัชชนะ (หนาที่คํ านึงอารมณใหม ไดแก จิต 2 คือ ปญจทวาราวัชชนะ และมโนทวารา-
วัชชนะ — âvajjana: apprehending; adverting)

4. ทัสสนะ (หนาที่เห็นรูป ไดแก จักขุวิญญาณ 2 — Dassana: seeing)

5. สวนะ (หนาที่ไดยินเสียง ไดแก โสตวิญญาณ 2 — Savana: hearing)

6. ฆายนะ (หนาที่รูกลิ่น ไดแก ฆานวิญญาณ 2 — Ghàyana: smelling)
7. สายนะ (หนาที่ลิ้มรส ไดแก ชิวหาวิญญาณ 2 — Sàyana: tasting)

8. ผุสนะ (หนาที่ถูกตองโผฏฐัพพะ ไดแก กายวิญญาณ 2 — Phusana: contacting; touching)

9. สัมปฏิจฉนะ (หนาที่รับอารมณ ไดแก สัมปฏิจฉนะ 2 — Sampañicchana: receiving)

10. สันตีรณะ (หนาที่พิจารณาอารมณ ไดแก สันตีรณะ 3 — Santãraõa: investigating)
11. โวฏฐัพพนะ หรือ โวฏฐปนะ (หนาที่ตัดสินอารมณ ไดแก มโนทวาราวัชชนะ 1 — Voññhapana:

determining)

12. ชวนะ (หนาที่แลนเสพอารมณ อันเปนชวงที่ทํ ากรรม ไดแก จิต 55 คือ กุศลจิต 21, อกุศล
จิต 12, กิริยาจิต 18 คือเวนอาวัชชนะทั้งสอง โลกุตตรผลจิต 4 — Javana: apperception;

impulsion)
13. ตทาลัมพนะ (หนาที่รับอารมณตอจากชวนะกอนตกภวังค ไดแก จิต 11 คือ มหาวิบาก 8

สันตีรณะ 3 — Tadàlambana: retention; registration)
14. จุติ (หนาที่เคลื่อนจากภพปจจุบัน ไดแก จิต 19 อยางเดียวกับในปฏิสนธิ — Cuti: decease;

death; shifting)

จัดโดยฐานที่จิตทํ ากิจ 14 นี้ มี 10 คือ รวมขอ 4, 5, 6, 7, 8 เปนขอเดียว คือ ปญจวิญญาณ-
ฐาน (fivefold sense-impressions) นอกนั้นคงชื่อเดิม

กิจ 14 นี้ ในวิสุทธิมัคคเรียกวา วิญญาณปวัตติ หรือ วิญญาณปวัตติอาการ (อาการที่

วิญญาณเปนไป — modes of occurrence of consciousness)
ดู [356] จิต 89.

Vism.457; Comp.114. วิสุทฺธิ.3/29; สงฺคห.15

[344] จรณะ 15 (ความประพฤติ, ปฏิปทา, ขอปฏิบัติอันเปนทางบรรลุวิชชา หรือนิพพาน

— Caraõa: conduct; course of practice)

1. สีลสัมปทา (ความถึงพรอมดวยศีล คือ ประพฤติถูกตองดีงาม สํ ารวมในพระปาฏิโมกข มี