Page 87 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 3 87 [75]

[75] ไตรปฎก (ปฎก 3, กระจาด ตะกรา กระบุง หรือ ตํ ารา 3, ประมวลแหงคัมภีรที่
รวบรวมพระธรรมวินัย 3 หมวด หรือ 3 ชุด — Tipiñaka: the Three Baskets; the Pali

Canon) จัดพิมพดวยอักษรไทย มี 45 เลม
1. วินัยปฎก (หมวดพระวินัย, ประมวลสิกขาบท สํ าหรับภิกษุสงฆและภิกษุณีสงฆ — Vinaya-

piñaka: the Basket of Discipline) แบงเปน 3 หมวด หรือ 5 คัมภีร จัดพิมพอักษรไทยเปน

8 เลม คือ
ก. วิภังค หรือ สุตตวิภังค (Vibhaïga) วาดวยสิกขาบทในปาฏิโมกข (ปาติโมกข ก็ใช) แบงเปน

2 คัมภีร คือ

1. อาทิกัมมิกะ หรือ ปาราชิก (อา) วาดวยสิกขาบทที่เกี่ยวกับอาบัติหนัก ตั้งแตปาราชิกถึง
อนิยต (Major Offences) จัดพิมพเปน 1 เลม

2. ปาจิตติยะ (ปา) วาดวยสิกขาบทที่เกี่ยวกับอาบัติเบา ตั้งแตนิสสัคคิยปาจิตตีย ถึงเสขิยะ

และรวมเอาภิกขุนีวิภังคเขาไวดวย (Minor Offences) จัดเปน 2 เลม
วิภังค นี้ แบงอีกอยางหนึ่งเปน 2 เหมือนกัน คือ

1. มหาวิภังค หรือ ภิกขุวิภังค วาดวยสิกขาบทในปาฏิโมกขฝายภิกษุสงฆ (Rules for

Monks) จัดเปน 2 เลม
2. ภิกขุนีวิภังค วาดวยสิกขาบทในปาฏิโมกขฝายภิกษุณีสงฆ (Rules for Nuns) จัดเปน 1 เลม

ข.ขันธกะ (Khandhaka) วาดวยสิกขาบทนอกปาฏิโมกข รวมเปนบทๆ เรียกวา ขันธกะ หนึ่งๆ

ทั้งหมดมี 22 ขันธกะ ปนเปน 2 วรรค คือ
3. มหาวรรค (ม; วรรคใหญ — Greater Section) วาดวยสิกขาบทนอกปาฏิโมกขตอนตน

มี 10 ขันธกะ จัดเปน 2 เลม

4. จุลวรรค (จุ; วรรคเล็ก — Smaller Section) วาดวยสิกขาบทนอกปาฏิโมขตอนปลาย มี
12 ขันธกะ จัดเปน 2 เลม

ค. 5. ปริวาร (ป; หนังสือประกอบ; คูมือ — Parivàra: Epitome of the Vinaya) คัมภีร
บรรจุคํ าถามคํ าตอบ ซอมความรูพระวินัย จัดเปน 1 เลม

2. สุตตันตปฎก (หมวดพระสูตร, ประมวลพระธรรมเทศนา คํ าบรรยายธรรม และเรื่องเลา
ตางๆ อันยักเยื้องตามบุคคลและโอกาส — Sutta-piñaka: the Basket of Discourses) แบง

เปน 5 นิกาย (แปลวาประมวลหรือชุมนุม) จัดพิมพเปน 25 เลม คือ

1. ทีฆนิกาย (ที) ชุมนุมพระสูตรที่มีขนาดยาว — Dãgha-nikàya: Collection of Long
Discourses จัดเปน 3 วรรค 3 เลม มี 34 สูตร

2. มัชฌิมนิกาย (ม) ชุมนุมพระสูตรที่มีความยาวปานกลาง — Majjhima-nikàya: Col-
lection of Middle-length Discourses จัดเปน 3 ปณณาสก 3 เลม มี 152 สูตร

3. สังยุตตนิกาย (สํ) ชุมนุมพระสูตรที่รวมเขาไวเปนหมวดๆ เรียกวา สังยุตต หนึ่งๆ ตาม