Page 84 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

ติกะ — หมวด 3

Groups of Three

(including related groups)

[66] กรรม 3 (การกระทํ า, การกระทํ าที่ประกอบดวยเจตนา ดีก็ตาม ชั่วก็ตาม — Kamma:

action; deed)

1. กายกรรม (กรรมทํ าดวยกาย, การกระทํ าทางกาย — Kàya-kamma: bodily action)
2. วจีกรรม (กรรมทํ าดวยวาจา, การกระทํ าทางวาจา — Vacã-kamma: verbal action)

3. มโนกรรม (กรรมทํ าดวยใจ, การกระทํ าทางใจ — Mano-kamma: mental action)

M.I.373. ม.ม.13/64/56.

[67] กุศลมูล 3 (รากเหงาของกุศล, ตนตอของความดี — Kusala-måla: wholesome

roots; roots of good actions)
1. อโลภะ (ความไมโลภ, ธรรมที่เปนปฏิปกษกับโลภะ, ความคิดเผื่อแผ, จาคะ — Alobha:

non-greed; generosity)

2. อโทสะ (ความไมคิดประทุษราย, ธรรมที่เปนปฏิปกษกับโทสะ, เมตตา — Adosa: non-
hatred; love)

3. อโมหะ (ความไมหลง, ธรรมที่เปนปฏิปกษกับความหลง, ปญญา — Amoha: non-
delusion; wisdom)

D.III.275. ที.ปา.11/394/292.
[68] อกุศลมูล 3 (รากเหงาของอกุศล, ตนตอของความชั่ว — Akusala-måla:

unwholesome roots; roots of bad actions)

1. โลภะ (ความอยากได — Lobha: greed)

2. โทสะ (ความคิดประทุษราย — Dosa: hatred)

3. โมหะ (ความหลง — Moha: delusion)

D.III.275; It.45. ที.ปา.11/393/291; ขุ.อิติ.25/228/264.
[69] กุศลวิตก 3 (ความตรึกที่เปนกุศล, ความนึกคิดที่ดีงาม — Kusala-vitakka:

wholesome thoughts)

1. เนกขัมมวิตก (ความตรึกปลอดจากกาม, ความนึกคิดในทางเสียสละ ไมติดในการปรน

ปรือสนองความอยากของตน — Nekkhamma-vitakka: thought of renunciation; thought
free from selfish desire)