Page 85 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 3 85 [72]

2. อพยาบาทวิตก (ความตรึกปลอดจากพยาบาท, ความนึกคิดที่ประกอบดวยเมตตา ไมขัด
เคืองหรือเพงมองในแงราย — Abyàpàda-vitakka: thought free from hatred)

3. อวิหิงสาวิตก (ความตรึกปลอดจากการเบียดเบียน, ความนึกคิดที่ประกอบดวยกรุณาไมคิดราย
หรือมุงทํ าลาย — Avihi§sà-vitakka: thought of non-violence; thought free from cruelty)

A.III.446. องฺ.ฉกฺก.22/380/496.

[70] อกุศลวิตก 3 (ความตรึกที่เปนอกุศล, ความนึกคิดที่ไมดี — Akusala-vitakka:

unwholesome thoughts)

1. กามวิตก (ความตรึกในทางกาม, ความนึกคิดในทางแสหาหรือพัวพันติดของในสิ่งสนอง
ความอยาก — Kàma-vitakka: thought of sensual pleasures)

2. พยาบาทวิตก (ความตรึกในทางพยาบาท, ความนึกคิดที่ประกอบดวยความขัดเคืองเพงมองใน

แงราย — Byàpàda-vitakka: thought full of hatred or ill-will; malevolent thought)
3. วิหิงสาวิตก (ความตรึกในทางเบียดเบียน, ความนึกคิดในทางทํ าลาย ทํ ารายหรือกอความ

เดือดรอนแกผูอื่น — Vihi§sà-vitakka: thought of violence or cruelty; cruel thought)

A.III.446. องฺ.ฉกฺก.22/380/496.

[71] โกศล 3 (ความฉลาด, ความเชี่ยวชาญ — Kosalla: skill; proficiency)
1. อายโกศล (ความฉลาดในความเจริญ, รอบรูทางเจริญ และเหตุของความเจริญ — âya-

kosalla: proficiency as to gain or progress)
2. อปายโกศล (ความฉลาดในความเสื่อม, รอบรูทางเสื่อมและเหตุของความเสื่อม — Apàya-

kosalla: proficiency as to loss or regress)
3. อุปายโกศล (ความฉลาดในอุบาย, รอบรูวิธีแกไขเหตุการณและวิธีที่จะทํ าใหสํ าเร็จ — Upàya-

kosalla: proficiency as to means and methods)

D.III.220; Vbh.325. ที.ปา.11/228/231; อภิ.วิ.35/807/439.
1
[72] ญาณ 3 (ความหยั่งรู, ปรีชาหยั่งรู — ¥àõa: insight; knowledge)

1. อตีตังสญาณ (ญาณหยั่งรูสวนอดีต, รูอดีตและสาวหาเหตุปจจัยอันตอเนื่องมาได —
Atãta§sa-¤àõa: insight into the past; knowledge of the past)

2. อนาคตังสญาณ (ญาณหยั่งรูสวนอนาคต, รูอนาคต หยั่งผลที่จะเกิดสืบตอไปได —

Anàgata§sa-¤àõa: insight into the future; knowledge of the future)
3. ปจจุปปนนังสญาณ (ญาณหยั่งรูสวนปจจุบัน, รูปจจุบัน กํ าหนดไดถึงองคประกอบและ

เหตุปจจัยของเรื่องที่เปนไปอยู — Paccuppanna§sa-¤àõa: insight into the present;
knowledge of the present)

D.III.275. ที.ปา.11/396/292.