Page 122 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫ماهنامه داخلی گروههای تخصصی‪ ،‬اسفند ‪001 .................................... 0211‬‬

‫میباشد و طبق برخی از مبانی در علم اصول در محمول اطلاق شمولی جاری نیست بلکه‬
‫اطلاقش بدلی است‪.‬‬

‫پاسخ نقد دلیل اول‪ :‬آن چه که از ظاهر آیه شریفه به دست میآید این است که هنگام اجرای حد‬
‫سرقت خود حد و کیفر قطع دست‪ ،‬عذاب و رنج از طرف خداوند متعال میباشد نه آن که این‬
‫عذاب و رنج به خاطر آثار بعد از قطع دست بر مجرم وارد میشود‪ .‬به همین علت از آیه شریفه‬
‫استفاده میشود بی حس کردن موضعی دست هنگام حد سرقت جایز نباشد چون در صورت بی‬
‫حس کردن موضعی آن عذابی که مورد نظر خداوند متعال برای شخص سارق میباشد تحقق پیدا‬

‫نکند‪(.‬قرائات فقهیه معاصره‪،‬ج‪ ،0‬ص ‪)01‬‬
‫نقد پاسخ فوق‪ :‬به نظر نگارنده پاسخی که شخص استدلال کننده به این نقد داده اند صحیح‬
‫نمیباشد چرا که حتی اگر قبل از اجرای حد سرقت دست سارق بی حسی موضعی پیدا کند باز‬
‫در هنگام قطع دست او شخص سارق سخت ترین عذاب های روحی را به خاطر از دست دادن‬
‫انگشتانش تحمل میکند و اصلا رنج و اذیت درد دست او در هنگام اجرای حد سرقت در مقابل‬
‫از دست دادن انگشتانش در نظر او چندان به حساب نمیآید و به همین علت اگر طبق برداشت‬
‫استدلال کننده عذاب در آیه شریفه مربوط به خود قطع دست در هنگام اجرای حد سرقت هم‬
‫باشد باز با بی حسی موضعی دست‪ ،‬این عذاب بر خود قطع دست در هنگام اجرای حد سرقت‬

‫حاصل میباشد‪(.‬السرقة علی ضوء القرآن والسنة‪ ،‬ص‪)110‬‬
‫علاوه بر این که همان طور که گذشت «نکال» از ریشه «نکل» به معنای بازداشتن و مانع شدن‬
‫میباشد و چه بسا در آیه شریفه مراد از«نکالا من الله» به معنای عقاب از جانب خدای متعال‬
‫نمیباشد بلکه به معنای فعل باز دارنده ای از جانب خدا است که این بازدارندگی در صورت بی‬

‫حس کردن موضع دست سارق هم برای مردم حاصل میشود‪.‬‬

‫دلیل دوم‪ :‬فهم عرفی و ارتکاز عقلائی‬
‫فهم عرفی و ارتکاز عقلائی در باب عقوبت حاکی از این است که هدف از کیفرهای جسمانی مثل‬
‫شلاق و یا قطع دست این است که مجرم مورد اذیت و آزار جسمیقرار بگیرد تا هم خودش ادب‬
‫بشود و هم آن که دیگران از دیدن عذاب و اذیت شدن او درس عبرت بگیرند‪ .‬و این فهم عرفی و‬