Page 48 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21
P. 48
ماهنامه داخلی گروههای تخصصی ،اسفند 23..................................... 0211
جنبهی حکومتی دارند ،باید مورد دقت قرار داد .همچنین مطالعهی حکومتهای دینی از منظر
حق یا تکلیف آثار متفاوتی به دنبال دارد و نباید آثار یکی به دیگری سرایت یابد.
با روشن شدن مبانی نظری بحث از حکومت دینی ،نوبت به بررسی رویکردهای عملی پیامبران
و تطورات تاریخی آن میرسد .بدین منظور و با توجه به تأثیر بهسزای زمانه بر رویکردهای
پیامبران ،ادوار تاریخی را به طور مجزا و به ترتیب مورد دقت قرار میدهیم و در هر برهه ابعاد و
سطوح دخالت پیامبران را با توجه به چارچوب به دست آمده مورد ارزیابی قرار میدهیم .با اینکه
تأکید بر مطالعهی جنبههای تاریخی این واقعیت بوده است ،لکن از قرآن نیز ـ به عنوان مستحکم
ترین اثر منعکس کنندهی تاریخ گذشته و آینده ـ کمال استفاده شده است.
این نوشتار را با توجه به واقعیتهای تاریخی و در دو فصل «دوران دین فطری» ناظر به دوران
پیش از حضرت نوح ،و «دوران بساطت جوامع» ناظر به دوران پس از آن تا زمان حضرت ابراهیم،
دنبال میکنیم.
تذکر این نکته نیز لازم است که هدف نوشتار این نیست که تکتک گزارهها به شرایع پیشین قابل
استناد جزمی باشد ،و بلکه غرض به نحو اجمال ارائهی نزدیکترین تصویر به واقعیت تاریخ
گذشتگان است.
حکومت دینی در دوران دین فطری
در این بخش دوران پیش از رسالت حضرت نوح را بررسی میکنیم که ادعا میشود هیچ
شریعتی نبوده است و بایدها و نبایدها منحصر در موازین عقلائی و حسن و قبح عقلی بوده است.
این معنا ممکن است از این آیه نیز برداشت شود:
« َش َر َع َل ُکم ِّم َن ال ِّدی ِن َما َو َّصی ِب ِه ُنوح ًا َوا َّل ِذی َأو َحی َنا ِإ َلی َك َو َما َو َّصی َنا ِب ِه ِإبَرا ِهی َم َو ُمو َسی َو ِعی َسی»
صاحب پیامبران را اولواالعزم پیامبران منحصرًا که ـ «اولوالعزم» معنای در مشهور )01 (شوری:
تفسیر این با
شریعت میداند ـ سازگار است و به مقتضای آن پیش از حضرت نوح شریعتی وجود نداشته است.
با توجه به بساطت انسانهای نخستین نیز بساطت ادیان لاجرم بوده است.
از طرفی ادعا میشود که در آن زمان جوامع انسانی نیز در حدی از بساطت بودهاند که نیازی به
حکومت یا قوهی قاهره برای رفع خصومت نبوده است.
