Page 53 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21
P. 53
سابقهی حکومت دینی در شرایع پیش از اسلام 20 .......................................
احتمال تشکیل حکومتهایی در این بین همچنان باقی است.
به جز آیهی 001سوره بقره ،به این آیهی شریفه از سورهی یونس نیز ،بر بساطت جوامع آن دوران
استدلال میشود ،بساطتی که مجال هرگونه اختلاف را از بین میبرده است:
« َو َما َکا َن ال َّنا ُس ِإل َّا ُأ َّم ًة َوا ِح َد ًة َفاخ َت َل ُفوا َوَلول َا َکِل َمة َس َب َقت ِمن َّر ِّب َك َل ُق ِضی َبی َن ُهم ِفی َما ِفی ِه
یخ َت ِل ُفو َن»(یونس)01 :
امت واحده اشاره به مذهب و مسلک واحد دارد 0و در آیهی سورهی بقره ،به یکپارچگی امتها
اشاره میشود و در ادامهی آیه به اختلاف امتها و حکمت بعث رسل و انزال کتب ،مطابق آن،
میپردازد .آیهی سورهی یونس نیز صراحت در این دارد که اختلاف امتها مسبوق به وحدت و
یکپارچگی بوده است و از مجموع دو آیه و روایات مف ّسر ذیل آنها نیز استفاده میشود که ،ارسال
رسل و هدایتهای مؤثر ایشان بوده است که پس از وقوع اختلافات عمیق ،عامل ثبات جوامع و
مانع از انقراض نسل انسانی بوده است 0.این نشان میدهد که شأن قضاوتی پیامبران در حل و
فصل اختلافات بینالاثنینی افراد خلاصه نمیشده است ،بلکه اختلافات اجتماعی و فراگیر به
یمن دخالت پیامبران فیصله یافته است و به صلح و آتشبس ختم شده است.
آنچه مسلم است این است که وحدت امتها بر مدار فساد و جور نبوده است! چون این معنا
منتهی به حرج و مرج و نابودی جوامع انسانی میشود که آیات شریفه صریح ًا این معنا را نفی
کرد .بنا بر این آنچه مانع تفرقه و اختلافات آنها میشده باید همان بساطت جوامع و حیثیت
اجتماعی کمرنگ آنها بوده باشد .اول ًا محدودیت جمعیت و وسعت منابع زمینی انگیزهی هرگونه
دستاندازی به حقوق دیگران را از آنها سلب میکرده است 1.ثانی ًا این احتمال هست که
زمینههای اختلاف بر اثر تصرف الهی در عقول بشر از بین رفته بوده باشد و زندگی انسانهای
قوعمبیاعیشد،نیوج0،ح،ج0ض،لصال1اص12-0ف:1ب0دو:االلعلأهمن َفةیَب َعفعق َیوثکالتب َّلابُه انبلَّان ِلبشلیعیهیَنع ُلبم َبقیِّاشوِرلیج َسونأهَلوک ُثمتْینأِربذة ِار-یعَفبنم،دنأاهملااللإهنمذعكهإعنبلنق-یهوذتههاهولؤآقیلةوالءه«قک«االکَناواَان:لَّانإلاَّننُاذُسل ُأسَّكمُأ ًَّلمة ًةمویاوزاِح َِلحدَ؛ًةدةو»»کق.اذبلو:ا 0تفسیر
0تفسیر
قبل آدم
إنما هو شیء بدا الله فیه.
تفسیر قمی ،ج ،0صَ « :101و َل ْو لا َک ِل َم ٌة َس َبَق ْت ِم ْن َر ِّب َك َلُق ِضی َبیَن ُه ْم» أی کان ذلك فی علم الله السابق أن یختلفوا ،و یبعث
فرزندان برخورد در آنچه تاریخی واقعیت و اتلوأنجبییاهءالبوتاهلأدئرمةکنمارنآبیعهدیال«أ َنقباُیلاوْاء َ،أَت ْوجلَع ُولل ِافیذَلها َكملنهلُی ْفک ِوسا ُدع ِنفیدَهاا َخوتَیل ْاسفِفه ُمك.ال ِّد َماء» فیهم
1این
حضرت آدم با هم میبینیم ،کافی به نظر نمیآید.
