Page 77 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫سابقهی حکومت دینی در شرایع پیش از اسلام ‪72.......................................‬‬

‫َقب ِل ِهم» (نور‪)22 :‬‬
‫بهره مندی از همین فرصتها در آیات قرآن به عنوان فضیلت و تفوق نسبت به جهانیان مطرح شده‬

‫است‪ .‬گویی هرکسی لایق این نیست که حتی در معرض اینگونه نعمات باشد!‬
‫« َو َل َقد آ َتی َنا َب ِنی ِإسَرا ِئی َل ال ِک َتا َب َوال ُحک َم َوالن ُب َّوَة َو َر َزق َنا ُهم ِّم َن ال َّطی َبا ِت َو َف َّضل َنا ُهم َع َلی‬

‫ال َعا َل ِمی َن» (جاثیه‪)03 :‬‬

‫حتی در برخی آیات بر امم تعبیر «إمام» شده است‪ ،‬و این از این باب است که نسبت به دیگر اقطار‬

‫زمین که از نعمت حکومت دینی بی بهره هستند‪ ،‬منشأ خیرات خواهند بود و به محوریت آنها‬

‫خیر و صلاح به تمام جهان ساطع خواهد شد‪:‬‬
‫َأ ِئ َّم ًة‬ ‫َ‬
‫َمو َنهلج َعتَل‪ُ،‬ه ُمضارل َووارِترًِاث بی َهنم»ع(نقاصی نص‪:‬اب‪2‬و)دی‬ ‫پایان‬ ‫َنج َع َل ُهم‬ ‫َو‬ ‫َ‬ ‫ِفی‬ ‫اس ُتض ِع ُفوا‬ ‫ا َّل ِذی َن‬ ‫َع َلی‬ ‫َن ُم َّن‬ ‫أن‬ ‫ی ُد‬ ‫ُن ِر‬ ‫« َو‬
‫الأر ِض‬

‫با این توضیح تهدیدات الهی نسبت به اقوام مبنی بر انقضا و‬

‫و عذاب استیصال نیست‪ ،‬بلکه با محرومیت از نعمت حاکمیت دین ـ دینی که به منصهی ظهور‬

‫برسد و تحت سیطرهی مستکبران و طاغوتیان نباشد ـ نیز سازگار است‪:‬‬
‫« َو َرب َك ال َغ ِنی ُذو ال َّرح َم ِة ِإن ی َشأ یذ ِهب ُکم َویس َتخ ِلف ِمن َبع ِد ُکم َّما ی َشاء َک َمآ َأن َش َأ ُکم ِّمن ُذ ِّر ی ِة َقوٍم‬

‫َع َلی‬ ‫َأ ِذ َّل ٍة‬ ‫یأ ِتی ال ّل ُه ِب َقوٍم ی ِحب ُهم َوی ِحبوَن ُه‬ ‫ِمن ُکم َعن ِدی ِن ِه َف َسو َف‬ ‫َمن یر َت َّد‬ ‫(انعام‪)011 :‬‬ ‫ی َن»‬ ‫آ َخ ِر‬
‫یؤ ِتی ِه‬ ‫ال ّل ِه‬ ‫َول َا ی َخا ُفو َن َلو َم َة لآ ِئٍم َذ ِل َك َفض ُل‬ ‫ی َجا ِه ُدو َن ِفی َس ِبی ِل ال ّل ِه‬ ‫ال َکا ِف ِری َن‬ ‫َأی َها‬ ‫«یا‬
‫ا َّل ِذی َن آ َم ُنوا‬
‫ال ُمؤ ِم ِنی َن َأ ِعَّز ٍة َع َلی‬

‫َمن ی َشاء» (مائده‪)22 :‬‬

‫آیاتی که به ادامهی ماجرا نظر دارند و بیان می دارد‪َ « :‬وَل ُنس ِک َن َّن ُک ُم ال َأر َض ِمن َبع ِد ِهم َذ ِل َك ِل َمن‬

‫َخا َف َم َقا ِمي َو َخا َف َو ِعی ِد» (ابراهیم‪ )02 :‬با معنای صرف حیات و زنده بودن سازگاری چندانی ندارند؛‬
‫چون در عرض آنها کسان دیگری هم در زمین وجود داشتهاند و اساس ًا کسانی که جانشین اقوام‬

‫هلاک شده می شدند سرزمین جدیدی غیر از جای پیشینیان اختیار میکردند‪« .‬ذلک لمن‬

‫خاف‪ »...‬هم می تواند اشاره به همین معنا داشته باشد که این جانشینی چیزی فراتر از نعمت‬

‫حیات است؛ حیات طیبه ای است که در آن همه در سایهی دین ارتزاق میکنند‪.‬‬

‫این معنا را حتی میتوان به بعث رسل نیز سرایت دارد و گفت‪ :‬مبعوث بودن حضرت موسی و‬