Page 78 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫ماهنامه داخلی گروههای تخصصی‪ ،‬اسفند ‪73..................................... 0211‬‬

‫عیسی ‪ ‬به سوی بنی اسرائیل به این معناست که برای آنها فرصت بهرهمندی از حاکمیت دین‬
‫را فراهم کردهاند تا بر محور آنها دین گسترش یابد و عالم گیر شود‪ .‬مبعوث بودن حضرت موسی‬
‫به بنی اسرائیل معنایش این نیست حق ندارد فرعون را به دین خویش فرا بخواند‪ ،‬یا حضرت داوود‬
‫ـ که از اوصیای ایشان است ـ حق ندارد ملکهی صبا را به آئین خویش فرا بخواند! یا مبعوث بودن‬
‫حضرت عیسی به بنی اسرائیل معنایش این نیست که مردم یونان حق ندارند به دین ایشان گرایش‬

‫پیدا کنند!‬
‫اینها جلوههایی از رابطهی وثیق امام و امت است‪.‬‬

‫جمع بندی‬
‫در پاسخ به سؤال از «رویکردهای حکومتی انبیاء» به این نتیجه رسیدیم که در بستر تاریخ‬

‫این رویکردهای عملی تطورات مهمی داشته است‪.‬‬
‫از منظر حق انبیاء‪ ،‬حکومت همواره حقی محفوظ برای ایشان بوده است؛ لکن در دورانی که‬
‫ارادهی خدا به تشریع حداقلی دین تع ّلق گرفته بود‪ ،‬مردم به سبب جهل‪ ،‬از عهدهی ادای تکلیف‬
‫نسبت به انبیاء خارج بودهاند‪ .‬رفتهرفته این حق تشدید شده است تا اینکه در زمان حضرت ابراهیم‬

‫مردم جهان موظف به یافتن امام عصر خویش و تبعیت از ایشان شدهاند‪.‬‬
‫از منظر تکلیف انبیاء نیز در برهههایی انجام این تکلیف مقدور نبوده است و رفته رفته با تمحیص‬
‫و پاکسازی جوامع‪ ،‬هدایتهای انبیاء مؤثر واقع شده است و زمینه برای حکمرانی پیشوایان‬

‫هدایت‪ ،‬مهیا شده است‪.‬‬
‫به جز این‪ ،‬اتفاق ویژهای که در زمان حضرت ابراهیم راجع به آیندگان میافتد این است که در‬
‫جریان یک معاملهی دو سویه بین خدا و امت امامان‪ ،‬امتها فرصت مییابند که با وفای به عهد‬
‫الهی و تبعیت از امامشان‪ ،‬شاهد حکومتهایی باشند که در ذهن حاکمان بشری سابقه نداشته‬

‫است؛ حکومتهایی از جنس ملک سلیمان‪.‬‬