Page 82 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫ماهنامه داخلی گروههای تخصصی‪ ،‬اسفند ‪81 ..................................... 0211‬‬

‫اشکال فقه العقود بر پاسخ تعدد مطلوب‬

‫مولف فقه العقود در مقام اشکال فرموده اند‪ :‬هر چند این وجه‪ ،‬صحت و لزوم معامله را اثبات‬

‫میکند‪ ،‬اما مدعا عبارت است از صحت معامله همراه با خیار و این وجه نمیتواند صحت بیع‬

‫همراه با ثبوت خیار را اثبات نميکند‪ .‬زیرا تعدد مطلوب بازگشتش به یکی از این دو امر است‪:‬‬

‫«بیعین علی تقدیرین» و «یک بیع مطلق و یک بی ِع علی تقدیر عدم تمامیة البیع الاول»‪ .‬اگر مراد‬
‫آخوند از تعدد مطلوب بازگشتش به «بیعین علی تقدیرین» باشد‪ ،‬معنایش این است که اگر این‬

‫عبد در واقع کاتب است مورد بیع عبد کاتب باشد‪ ،‬ولی اگر در واقع این عبد کاتب نیست مورد‬

‫بیع عبد غیر کاتب باشد‪ .‬اگر مراد آخوند از تعدد مطلوب بازگشتش به «یک بیع مطلق و یک بی ِع‬
‫واقع‬ ‫بتیمعامبیرة اعلببیدعغایلراوکالت» ببا‪،‬شمعد ّل‪ ،‬مقعاناسیتشباری اینناکسهتعبکده بکیاتِع مبطولجقوبدرنرداوشیتهعببادشکدا‪0‬ت‪.‬ب‬ ‫تقدیر عدم‬ ‫علی‬
‫ولی وقوع‬ ‫شد‪،‬‬

‫لازمه هر یک از این دو امر این است که بیع ثانی (بیع عبد غیر کاتب) بیع صحیح و لازمیباشد‪.‬‬
‫چون تخ ّلفی وجود ندارد تا حکم به خیار شود‪0.‬‬

‫اشکال حضرت امام به پاسخ تعدد مطلوب‬

‫حضرت امام در پاسخ آخوند خراساني فرمودند که این پاسخ قابل التزام نیست‪ .1‬چون انشاء واحد‬
‫به دو انشاء منحل نمیشود‪ .‬بلکه اگرانشاء واحد به دو انشاء برای دوشيء بصورت طولی (بیع‬
‫عبد کاتب بنابر تقدیر وجود کتابت و بیع عبد غیر کاتب بنابر تقدیر فقدان کتابت) برگردد ‪ ،‬حکم‬
‫به بطلان معامله میشود ‪ .‬چون چنین معاملهای شبیه «بیع الشیئ بثمنین علی تقدیرین» میشود‪،0‬‬

‫‪ .0‬شبیه آنچه در بحث ترّتب مطرح میشود‪.‬‬
‫‪ .0‬فقه العقود؛ ج‪ ،0‬ص‪ :233 :‬ا ّن تفسیر ذلك لمسألة الخیار غیر واضح عندنا إذ هذا مرجعه في الحقیقة إلی بیعین علی‬
‫تقدیرین‪ ،‬أو إلی بیع مطلق و بیع آخر علی تقدیر عدم تمامیة الأّول‪ ،‬فإذا تخلف الوصف فالبیع الأّول لم یتم و البیع الثاني ینبغي‬

‫أن یکون صحیحا لازما لعدم تقیده بوصف مفقود فلما ذا الخیار؟!‬
‫لاضمرنورحةلأّانإهلیلها یماع‪،‬قبللألنویفکرونضاإلنطشلاءبالالبیواعحکدذلأوكا‪،‬لإکناشنابءا اطلًلواا‪،‬حندظ‪،‬یرطاللببًایأعوبإثنمنشیانء‬
‫ما لا یخفی؛‬ ‫‪ .1‬کتاب البیع‪ ،‬ج‪ ،2‬ص‪ :131‬فیه‬
‫و الفقدان‪ ،‬و‬ ‫لشیئین طولّیین علی فرضي الوجدان‬

‫علی فرضین‪.‬‬