Page 80 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21
P. 80
ماهنامه داخلی گروههای تخصصی ،اسفند 78..................................... 0211
چگونگی تصحیح معاملات همراه با حق خیار در موارد تخلف وصف پرداخته میشود.
کلمات کلیدی
تخلف وصف جانبی ،تعدد مطلوب ،معاملات ،صحت معاملات ،وصف جانبی ،وصف عارضی
تبیین محل نزاع و بیان اقوال
اوصاف دخیل در معاملات دو دسته اوصاف جوهری و اوصاف جانبی تقسیم میشود .به اتفاق
فقها اشتباه در اوصاف جوهری باعث بطلان معامله میشود .مثلا اگر زید بگوید این خودرو را
به شما فروختم ما در واقع معلوم شود که این شی مورد اشاره خودرو نبوده بلکه اسب بوده معامله
باطل است .اما ایا اوصافی که دخیل در ماهیت مبیع نیستند اگر چنانچه مورد اشتباه واقع شود
باعث بطلان معامله میشود؟ اهم اقوال در این مقام سه نظر است:
اول :برخی فقها نظیر شیخ طوسی در نهایه(النهایة في مجرد الفقه و الفتاوی؛ ص )110 :معتقدند که هر نوع
تخلف وصفی باعث بطلان معامله میشود.
دوم :مشهور فقها معتقدند که تخلف وصف جانبی باعث خیار میشود.
سوم :ابن ادریس 0قائل به تخییر بین فسخ و قبول و یا امساک همراه با اخذ ارش است .بنابراین
طرف معامله سه کار میتواند انجام دهد :معامله را قبول کند ،یا فسخ کند و یا قبول کند اما ارش
بگیرد به این این نحو که :مبیع واجد وصفرا قیمت کنند ،فاقد وصف را هم قیمت کنند وتفاوت
آن دو هر چه بود به همان نسبت از ثمنالمس ّمی به مشتری برگردد.
از انجا که موضوع این نوشته بیان وجه صحت در موارد تخلف وصف جانبی است لذا از بیان
استدلالات و مناقشات اقوال خودداری میشود و به ذکر وجوه صحت پرداخته میشود لذا نوشته
ما در اطراف قول دوم میچرخد.
مشهور فقها برای تصحیح چنین عقدی با دو مشکل مواجه بودهاند:
.0السرائر الحاوي لتحریر الفتاوی؛ ج ،0ص :020 :إن وجده علی خلاف الصفة ،کان له ر ّده ،و فسخ العقد ،أو أخذه ،و أخذ
الأرش ،لا یجبر علی واحد من الأمرین
