Page 40 - Punjab Times December 2021 Edition

gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo 2 21
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo 2, f;vBh, d;zpo 2 2121
4 4 4 4 40 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo 2, f;vBh, d;zpo 202121
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
pkpk ;zrs f;zx ih uwe"o :[ZX d/ ;?Bkgsh
pkpk ;zrs f;zx ih uwe"o :[ZX d/ ;?Bkgsh
pkpk ;zrs f;zx ih uwe"o :[ZX d/ ;?Bkgsh
pkpk ;zrs f;zx ih uwe"o :[ZX d/ ;?Bkgsh
pkpk ;zrs f;zx ih uwe"o :[ZX d/ ;?Bkgsh
Sjhd dk o[spk d[BhnK ftu ;G s'A wjkB ehsh. fJ; soQK y/Vh fgzv dk fJj gfotko ;"do dh u"eh T[gozs r[o{ ih B/ uko sho r'fpzd f;zx ih dh gktB jA'd ojh sK T[j T[; go w?A fJj Bk ;[DK r'fpzd f;zx B/..
wzfBnk frnk j?. d[BhnK dh jo e"w nkgD/ nzfwqsXkoh j' frnk. fco oDhJ/ dk Bkw GkJh w[rb c"iK d/ ioB?bK B{z wko/ s/ Bkb jo fJe fpyV/ ;w/A nrtkJh d/ e/ gzE B{z fco ;[oihs eo f;Zy j'o ;wM/ s/ g[Zs j'o ;wM/..
SjhdK dk nkdo ;fseko eodh j?. ukj/ T[j oDXho f;zx s/ ;zrs dk Bkw ;zrs f;zx ns/ d/ fJe fuZmh th G/ih. fJe sho y[nkik wod[d b?Dr/. p/tes fdZsh Sjkds gzE bJh eokoh r[o{ ih d/ efjD w[skfpe pkpk ;zrs ih
rVh dh wwNh s/ Sk;so p;so ;ik e/ p?m rJ/
fe;/ th iks e"w Xow iK tzS Bkb ;pzXs j't/ phph nwo' dk Bkw nwo e"o oZfynk. w[jw{d nbh B{z wkfonk i' T[; dh g/Nh ftu brk. ;ZN ;kps j't/rh. rVQh ftu pkeh ofjzd/ d;
. nrb/ fdB gj[ gNkb/ ;ko jh Xktk p'b fdZsk.
. Sjhd e[opkBh ftu e"w d/ ihtB dk phi j[zdk 20 d;zpo 1704 Jha B{z r[o{ r'fpzd f;zx ih T[; B{z fbfynk e;w T[mk e/ fco ikDk dhB f;zxK B/ gzi fgnko/ u[D/ s/ GkJh dfJnk f;zx
pkpk ;zrs f;zx ih B{z i' sho r[o{ ih B{z fds/ ;h
j?. gftZso e[opkBh e"wK B{z fizdk eo fdzdh j?. B/ nBzdg[o dk febQk SZfvnk fco ;o;k Bdh d/ d[Bh s'A fco ikDk j?. nZi s{z d't/A jh rtk bJ/ B/ nrtkJh eod/ j[ew fdZsk fe r[o{ ih T[;/
T[jBk Bkb d[SwD dh soEbh wuk e/ b'E s/
nfijh e[opkBh Sjhd jh eo ;ed/ jB. Sjhd feBko/ xw;kB dk :[ZX j'fJnk. fJ; :[ZX ftu jB. oks jt/bh SZv ikD. nkg/ u/bk pDB tkb/
b'E MVk fdZsh fijV/ pkeh 6 f;zx ;B T[j th
fe; B{z efjzd/ jB< i' ;Zu/ ndoS bJh nkgDh pkpk ;zrs f;zx ih pVh pjkdoh Bkb bV/ ns/ d{ik sho tihd ykB d/ x'V/ B{z wkfonk ns/ r[o{ B/ j[ew nZr/ f;o M[ekfJnk ns/ jt/bh SZv
sbtkoK X{j e/ rVQh s/ pkjo nk rJ/. ;ZsK B/
ikB e[opkB eo d/D. ;ukJh, B/eh, goT[geko d[SwD B{z nZr/ tZXD s'A mb gk oZyh. pkpk fuZmh ftu fbfynk e;w yk e/ i' p/JhwkB j[zdk ikDk gqtkB ehsk.
pjkdoh d/ i"jo fdykT[Ad/ j'J/ n?;/ ekoBkw/ ehs/
ns/ d[yhnK bJh nkgK tkoB tkbhnK T[uhnK ;zrs f;zx ih r[o{ r'fpzd Bkb ;o;k Bdh gko j? fe T[j d'iy dh nZr ftu ;Vdk j? i' :ehB go fJZe Sos brkJh fe T[j rVQh
fe o[;s[w dh :kd fdbK ftu skik j' rJh. r[o{
;yShnsK B{z Sjhd fejk iKdk j?. fi; soQK bj{ eo rJ/. pkpk ihtB f;zx ns/ GkJh T{X/ f;zx oydk j? T[j T[Zuk j[zdk j?. SZvfdnK d[SwDK B{z tzrko zo{o gkT[Dr/. ih gfjbk jh fBeb rJ/. r[o{ dh g'Ske ns/ f;o
dk r/V ;oho B{z fizdk oZydk j?. T[;/ soQK ;jhdK pjkdoh Bkb bVd/ j'J/ ;o;k Bdh d/ feBko/ shik sho bkj"o d/ ;{p/dko ipod;s ykB dSw/S fgsk B/ fszB f;zx GkJh dfJnk f;zx, dh ebrh d/y e/ d[SwD G[b/yk yk frnk. ;ko/
dk v[Zfbnk y{B e"wK B{z fizdk oZydk j?. fJBQK Sjhd j' rJ/. fJZE/ gfotko ftS'Vk g? frnk. dh gZr dk fBSkBk oZy e/ wkfonk ns/ fuZmh GkJh Xow f;zx, ns/ GkJh wkB f;zx ih B{z gk;/ o'bk g? frnk fe r[o{ ih Sjhd j' rJ/ jB.
ftu'A fJe Sjhd j'J/ jB pkpk ;zrs f;zx ih. wksk r[ioh ih ns/ S'N/ ;kfjpzkfdnK B{z rzr{ ftu fbfynk, e[okB dh e;w B{z s'VB tkbk nkgD/ Bkb b? ikD dh ;koh ftT[As dZ;h ns/ eJh fdBK sZe fJj G[b/yk pfDnk fojk. w[rb
pkpk ;zrs f;zx dk iBw cotoh 1667 Jh B{z pqkjwD y/Vh fgzv nkgD/ xo b? frnk. wksk d'iy ftu jh gt/rk. T[j ;wK nk fojk j? id'A pkeh ;ZsK ftu'A nkgD/ w{zj w[jKdo/ tkb/ fJe eh ikDd/ ;B fe S/o T[;/ soQK ri fojk j?. pkpk
;zrs ih i{Md/ j'J/ ykb;k ykb;k efj oj/ ;B
fgsk oDhnk s/ wksk nwo'A dh e[Zy'A gNBk ;kfjp d/tk ih ns/ wksk ;z[doh ih GkJh wBh ;ko/ ;{p/ ftu f;zx jbub wukT[Dr/. GkJh ;zrs f;zx ih B{z jhfonK iVh ebrh d/
ns/ Sjhd j'D t/b/ tkfjr[o{ w[y s/ ej:' ;zrs
;kfjp fty/ j'fJnk. fJe tkoh pkb y/v oj/ f;zx ih d/ Bkb fdZbh ub/ rJ/ ns/ r[o{ ih tZv/ u"Ek sho niw/o uzd dh bZs ftZu tZik. e/ nkgDh jh g'Ske gfjDk e/ T[Zuh wwNh s/
f;zx ih si/ ;k;.
r'fpzd okJ/ B/ nkgDh grVh T[sko e/ oZy fdZsh ;kfjpikfdnK d/ Bkb 40 f;zxK ;w/s uwe"o T[;B{z fbfynk s?B{z nokw edh BjhA fwb/rk. go p?mD dh sithi th dZ;h skfe e[M fuo fJj
;Zs f;zx SjhdhnK gk rJ/ ;sK d/ Bkw jB.
ns/ y/vD bZr/ s/ fJj grVh ;zrs B/ ngD/ ub/ rJ/. 22 d;zpo B{z uwe"o fty/ r[o{ r'fpzd ;kvk okyk nekb g[oy j?. fJj sho s/ fbysK G[b/yk pfDnk oj/. nZXh oks s'A e[M ;w/A fgZS'A
pkpk ;zrs f;zx ih ;?Bkgsh
f;o 's/ oZy bJh. r'fpzd okJ/ gk; pZfunK B/ f;zx ih ns/ w[rb ioB?bK Bkb j'Jh izr ;z;ko fJj do;kT[D bJh ekch jB fe ;kfjp fgsk r[o{ ih B/ p[oi T[go yV' e/ nkg jh Bof;zCk
GkJh e/jo f;zx ih.
fSekfJs ehsh fe nkgdh grVh ;zrs B/ f;o d/ izrh fJfsjk; ftu fJj fJZe ftbZyD izr fesBhnK uVQdhnK ebK ftZu ftuo oj/ ;B s/ tikfJnk fe skfe gsk bZr ikJ/ fe rVQh s'A
GkJh ;zs'y f;zx ih.
's/ oZy bJh j?. r'fpzd okJ/ B/ jZ; e/ fejk ;h. f;zxK dh S'Nh fijh N[eVh Bkb r[o{ r'fpzd fe; :ehB Bkb nky oj/ ;B fe gzikp ftZu jwbk j'D tkbk j?. r[o{ ih s/ fszB/ f;zx rVQh
GkJh d/tk f;zx ih.
ekjbh Bk eo fJj grVh ebrh ;w/s s/o/ f;o f;zx ih uwe"o dh rVQh ftu vZN/ j'J/ ;B. d{i/ nwB BjhA j't/rk. fJE/ jh pZ; BjhA T[BQK fdB s'A fBeb/ sK E'Vh pkfoS j' ojh ;h. fpibh GkJh okw f;zx ih.
s/ ;i/rh. w/oh r?ojkzoh ftu fJe fdB d[SwDK gk;/ bkj"o ns/ ;ofjzd d/ ;{p/dkoK dh w[rb c"z uVQd/ gfjbk iZEk nkg{ b? ikD dh rZb ejh. uweh ;kfjpzkdk nihs f;zx dh b'E gJh GkJh ihtB f;zx ih.
B{z s/o/ ftu'A w/ok jh ;o{g Bzo nkt/rk. GkJh ns/ gjkVh okfinK dh ;?Bk uwe"o dh rVQh d/ nfjwd Skj pNkbth fbydk j? fe r[o{ wjkoki Bzo nkJh. d/y e/ GkJh dfJnk f;zx ih p?m GkJh bZXk f;zx ih.
oDhJ/ dk fgzv y/Vh eg{oEb/ ftu ;h. je{ws nkb/ d[nkb/ d{o d{o sZe fNZvh db tKr c?bh B/ uwe"o dh rVQh ftZu ofj rJ/ f;zxK B{z ;zp'XB e/ d/yD bZr/. r[o{ ih B/ fejk pV/ g[Zso dh bkS s[oB bZfrnK rVQh u'A ;fsr[o{ B/, fJj j'o
jh y/b ewkb ehsk.
id'A GkJh oDhJ/ d/ gfotko B{z cVB bJh nkJh j'Jh ;h. 22 d;zpo 1704 Jha B{z uwe"o d/ ftZu eod/ j'J/ c[owkfJnk ;kv/ ;kjwD/ j[D ;{ofwnK gJh j?. n;h ;z;eko s/ BjhA eo ;ed/, go fJ;
pkpk ;zrs f;zx B{z d/ ebrh, r[o{ o{g r[o{
sK fgzv tkfbnK B/ GkJh oDhJ/ d/ gfotko B{z xw;kB dk :[ZX j'fJnk fi; d/ ftu tKr ikB tko d/D s'A fpBk j'o e'Jh okj BjhA T[go egVk s/ gk ubhJ/. r[o{ ih B/ fejk fejV/
ek bkb ehsk.
je{ws jtkb/ BjhA ehsk fi; d/ pdb/ ftu w"e/ ;t/o s'A Skw sZe 40 f;zxK ftu'A 30 f;zx Sjhd j?. ;kv/ bj{ dh fJZe p{zd th ftnoE BjhA ikt/ g[Zso dh rZb, fJj sK ;ko/ jh w/o/ g[Zso jB.
pySh Ykb sbtko s/ sho ;ko/, Bkb/ BzoK
dh ;oeko B/ y/Vh fgzv B{z T[ikV fdZsk. r[o{ j' u[Ze/ ;B fi; ftu fszB fgnko/ GkJh w'jew rh. id se ;kvk Bkw fBSkB pkeh oj/rk ''r[o{ ih B/ dfJnk f;zx B{z nkfynk@
d/ Bkb fBjkb ehsk.
r'fpzd f;zx ih B/ ykb;k gzE dh ;kiBk ehsh. f;zx, GkJh ;kfjp f;zx, ;kfjpzkdk nihs t?ohnK s'A fJ; y{B dk pdbk y{B b?Adk oj/rk. T[sKjk T[m T[j BjhA d/S Grs j[zdk..
byK u'i ehs/ ;Zu/ gksSkj B/, go i' nZi
yzv/ pkN/ dk nzfwqs Sek e/ gzi fgnkfonK dh f;zx s/ i[Mko f;zx Sjhd j' u[Ze/ ;B. oks B{z f;zxK B/ pE/ok isB ehsk fe r[o{ ih fdB uVQ/ i' Sjhd dh w's s/ M{odk J/..
ehsk p/fw;kb ehsk.
f;oiBk ehsh fco ;zrsK B/ th nfwqs gkB r[o{ ih B/ pkeh f;zxK B{z ;zp'XB eoe/ nkfynk i{MD dk ftuko Bk pDkT[D, go wjkoki ih fJj sK wzibK wko e/ fgnk bwK..
;G e[M pyS e/ fJzi c[owkJ/
ehsk. fJfsjk; ftZu fJj ftbZyD ;ukJh j[D ;t/o Bz{ ;kv/ e'b :[ZX ftu Sjhd j'D s'A c?;b/ s/ nNZb ;B. T[BQK p/BshnK dk ;jkok th ;kvk gzX go ;iDk d{odk J/..
;fsr[o{ , f;zxk ykb;k gzE dh fizd j? s{z.
j't'rh, GkJh oDhJ/ d/ gfotko B/ gzi fgnkfonK fpBK j'o e'Jh ukok BjhA j?. ;kvk v[Zfbnk y{B fbnk go ;G ftnoE frnk j[ew. n?;h dSk w?B{z osk gqtkj BjhA iZr ;kok.. s/o/ tk;s/ ;zrs f;zx w? j? nZi, gzE tk;s/
s'A pknd ;G s'A gfjbk nzfwqs dh dks rqfjD dk fJe fJZe esok ftnoE BjhA ikt/rk. ftu f;zxK p?m e/ wZsk gekfJnk fe i/ r[o{ w?B{z bZy tkoh oD dk u'o ;wM/.. r[o{ r'fpzd f;zx j? s{z.
BkBe ouBk gqfG ouh pj[ fpfX nfBe gqeko ..¡..
BkBe ouBk gqfG ouh pj[ fpfX nfBe gqeko ..¡..
BkBe ouBk gqfG ouh pj[ fpfX nfBe gqeko ..¡..
BkBe ouBk gqfG ouh pj[ fpfX nfBe gqeko ..¡..
BkBe ouBk gqfG ouh pj[ fpfX nfBe gqeko ..¡..
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh noEL gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK eJh e'fN ehJ/ osB ;w[d .. gqG{ B/ XBtkB pDkJ/ jB ns/ eo'VK iht noEL Xosh d/ B" yzvK ns/ uko ykDhnK
;ck 39 dk pkeh
n;Ngdh .. jzekoh iht jB ns/ eo'VK jh iht wjK w{oy eJh e'fN BkBk gqeko izs .. n?;/ jB fiBQK B{z wkfJnk dk fceo ofjzdk j?. okjhA eo'VK jh iht T[sgzB j'J/ jB . ;ko/
eJh e'fN j'J/ g{ikoh .. jB . eJh e'fN ehJ/ fuo iht/ .. gqG{ dh ouh j'Jh ouBk ftZu eo'VK iht nkekSK, pqjwzvK nkfd ftZu eo'VK jh iht
eJh e'fN nkuko fpT[jkoh .. gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK iht eJh e'fN froh w/o ;[toB Eht/ .. XBkY ns/ eo'VK rohp jB . jB .
eJh e'fN GJ/ shoE tk;h .. S{w ns/ gZEo-fdb jB ns/ eo'VK iht nzdo'A eJh e'fN iyé fezBo fg;ku .. j/ gqG{ ! fiE/-fiE/ s{z ukj[zdk j?A, UE/-
eo'VK jh gqkDh g?dk j' oj/ jB ns/ eJh
eJh e'fN pB Gqwfj T[dk;h .. e'o/ jB i' fe;/ dk d[Zy Gh ed/ BjhA g;hid/ . eJh e'fN G{s gq/s ;{eo fwqrku .. UE/ jh ihtK B{z s{z oZydk j?A .
sohfenK Bkb gqG{ B/ ;z;ko dh ouBk ehsh
eJh e'fN p/d e/ ;q's/ .. gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK iht ;G s/ B/o? ;Gj{ s/ d{fo .. j/ BkBe ! jo/e rZb gqG{ d/ nkgD/ jZE
j? . gqG{ B/ nDfrDs tkoh irs-ouBk ehsh
eJh e'fN sgh;[o j's/ .. d{finK dk XB u[okT[Ad/ jB ns/ eo'VK jh BkBe nkfg nfbgs[ ofjnk Gog{fo ..¤.. ftZu j? .
j?, fco fJ; ouBk B{z ;w/N e/ ;dk-fJZe nkg
eJh e'fN nksw fXnkB[ Xkofj .. iht d{finK dh fBzfdnk eod/ jB. gzBk ¢§¦ eJh e'fN GJ/ p?okrh ..
jh j' iKdk j?.
eJh e'fN efp ekfp phukofj .. gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK iht gd noEL oki;-wkfJnk d/ fszB r[Dl okw Bkw ;zfr fsfB fbt bkrh ..
gqG{ B/ eJh fe;wK d/ eo'VK jh iht g?dk
eJh e'fN BtsB Bkw fXnktfj .. XB-gdkoE dh ykso fwjBs ftZu i[ZN/ j'J/ BkBk gqeko-eJh fe;w d/l fuo iht/-zwhnK eJh e'fN gqG eT[ y'izs/ ..
ehs/ j'J/ jB, i' gqG{ s'A g?dk j' e/ fco gqG{ ftZu
BkBe eos/ ek nzs[ B gktfj ..¡.. jB ns/ eJh eo'V iht d/SK ftZu GNe oj/ T[woK tkb/l froh-gjkVl Eht/-pD rJ/l iyé - nksw wfj gkopqjw[ bjzs/ ..
gzBk ¢§• jB. fJe fe;w d/ d/ts/ i' XB-d/ts/ d/ nXhB jBl eJh e'fN do;B gqG fgnk; .. jh bhB j' iKd/ jB .
gd noEL e'fN-eo'Vl nkuko fpT[jkoh- j/ gqG{! fi; nkjo/ s{z ihtK B{z bkT[Adk j?A fezBo-d//tfsnK dh fJe fe;w, fiBQK dk XV fsB eT[ fwfbU gqG[ nfpBk; .. e'Jh iht T[; gqG{ dk nzs BjhA ikDdkl
Xkofwe ohsK o;wK eoB tkb/l tk;h-tZ;D T[; nkjo ftZu jh iht bZr/ j'J/ jB. wB[Zy dk s/ f;o x'V/ dk j?l fg;ku-BhthnK eJh e'fN wkrfj ;s;zr[ .. feT[Afe j/ BkBe ! T[j gqG{ nkgD/ tork e/
tkb/l pB-izrbK ftul Gqwfj-fcod/ jBl j/ BkBe ! eosko dh ouBk dk G/s iksK d/ pzd/l ;{eo-;{ol fwqrku-fwqrK B{z ykD gkopqjw fsB bkrk ozr[ .. tb nkg jh nkg j? .
T[dk;h-;z;ko tb'A T[gokw j' e/l ;q's/-;[DB eosko nkg jh ikDdk j? .¢. tkb/ Gkt S/ol nfbgs[- p/-dkr . fiB eT[ j'J/ nkfg ;[gq;zB .. eJh e'fN gkopqjw e/ dk; ..
tkb/l sgh;[o-tZv/ tZv/ sghJ/l nksw-wB eJh e'fN f;X ish i'rh .. noEL gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK BkBe s/ iB ;dk XfB XzfB ..¦..
fsB j'ts nksw gork; ..
ftul fXnkB[ Xkofj-;[ofs i'Vd/ jBl efp- eJh e'fN oki/ o; G'rh .. iht wkfJnk d/ fszB r[DKl oi', sw' ns/ ;s' gzBk ¢§¦
eJh e'fN ss e/ p/s/ ..
ethl ekfp-ethnK dhnK ouBKl phukofj- eJh e'fN gzyh ;og T[gkJ/ .. tkb/ jB, eo'VK iht t/d, g[okB, f;fwqshnK gd noEL nksw wfj-nkgD/ wB ftZul
;dk fBjkofj J/e' B/sq/ ..
ftukod/ jBl BtsB-BtK . eJh e'fN gkEo fpoy fBgikJ/ .. ns/ Sk;sqK B{z gVQB tkb/ jB . bjzs/-bZGd/ jBl fgnk;-sKxl nfpBk;-
eJh e'fN Bkw o;[ ghtfj ..
noEL gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK eJh e'fN gtD gkDh p?;zso .. nkgDh ouh j'Jh f;qSNh ftZu gqG{ B/ ;w[zdo ;dk-fEo ofjD tkbkl XfB XzfB-GkrK
nwo GJ/ ;d ;d jh ihtfj ..
gqkDh g[ikoh jB ns/ eJh eo'V gqkDh Xkofwe eJh e'fN d/; G{ wzvb .. ftZu eo'VK osB g?dk eo fdZs/ jB ns/ eJh tkb/.
eJh e'fN Bkw r[B rktfj ..
ohsK o;wK eoB tkb/ jB. eJh e'fN ;;hno ;{o Byé sq .. fe;wK d/ ihn izs g?dk eo fdZs/ jB . noEL fJ; ouBk ftZu eo'VK iht t?okr
nksw of; ;[fy ;jfi ;wktfj ..
gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK gqkDh eJh e'fN d/t dkBt fJzdq f;fo gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK iht tkb/ j'J/ jB, fiBQK dh ;[ofs nekb g[oy d/
shoEK d/ tk;h jB ns/ eJh eo'V iht ;z;ko Ssq .. bzwhnK T[woK tkb/ g?dk ehs/ j'J/ jB ns/ eo'VK Bkw Bkb bZrh ofjzdh j?. ng[B/ iB eT[ ;kf; ;kf; ;wko/ ..
s'A T[gokw j' e/ izrbK ftZu fco oj/ jB . ;rb ;wrqh ngB? ;{fs Xko? ½ jh ;'B/ d/ ;[w/o gops pD rJ/ jB . eo'VK iht gqG{ B{z y'id/ jB ns/ nkgD/ BkBe UfJ gow/;[o e/ fgnko/..®..¡0..
gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK iht BkBe fi;[ fi;[ Gkt? fs;[ fs;[ fB;sko? gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK jh nzdo nekb g[oy B{z Gkbd/ jB. gzBk ¢§¦
t/dK d/ ;[DB tkb/ jB ns/ eJh eo'V iht ..£.. gzBk ¢§•-§¦ iZy, fezBo ns/ fgSku jB ns/ eo'VK jh G{s, eo'VK ihtK B{z gqG{ d/ dhdko dh sKx gd noEL gork;-ukBDl ss-
tZv/ tZv/ sghJ/ pD/ j'J/ jB. gd noEL f;X-g[Zfrnk j'fJnk i'rhl gq/s, ;{o ns/ S/o jB . bZrh ofjzdh j? ns/ T[BQK B{z nfpBk;h gqG{ n;bhnsl p/s/-ikDB tkb/l fBjkofj-t/yd/
gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK iht ish-fi; B/ ekw B{z tZ; ftu oZfynk j'fJnk gqG{ fJBQK ;kohnK d/ B/V/ Gh j? ns/ d{o Gh fwb g?Adk j? . jBl nwo-iBw woB s'A ofjsl nksw of;-
nkgD/ nzdo ;[ofs i'V oj/ jB ns/ eJh eo'V j?l o; G'rh-;[nkdb/ gdkoEK B{z wkDB tkb/l . j/ BkBe ! gqG{ ;G EkJhA ftnkge Gh j? ns/ eo'VK iht ;s-;zr wzrd/ jB ns/ T[BQK
nkswe nkBzd ftul ;wktfj-fNe/ ofjzd/ jBl
ethnK dhnK eftsk ftukod/ jB . T[gkJ/-g?dk ehs/l fpoy-o[Zyl fBgikJ/-T[rkJ/ fBob/g Gh j?. B{z nekb g[oy dk fgnko ofjzdk j?.
;kf; ;kf;-dw-p-dwl ;wko/-;zGkbdk ns/
gqG{ dh ouh j'Jh d[Bhnk ftZu eo'VK iht l p?;zso-nZrl G{-Xoshl G{ wzvb-Xosh d/ eJh e'fN gkskb e/ tk;h .. j/ BkBe ! T[j iht ;dk GkrK tkb/ jB,
u/s/ oZydk j?l UfJ-T[j ;/te i' T[; ftZu
gqG{ dk fBZs BtK Bkw f;wod/ jB. uZeql ;;hno- uzdqwkl ;{o-;{oil Byé sq-sko/ eJh e'fN Boe ;[or fBtk;h .. fiBQK T[Zs/ gqG{ nkg sq[Zmdk j?.
bhB ofjzd/ jB .
go j/ BkBe ! e'Jh Gh iht T[; eosko l dkBt-okySl f;fo-f;o T[Zs/l ;wrqh-gdkoEl eJh e'fN iBwfj ihtfj wofj .. eJh e'fN ykDh no[ yzv ..
noEL fJ; ;z;ko dh ouBk ftZu eo'VK
dk nzs BjhA gk ;edk .¡. ;{fs-wq:kdk ftZu . eJh e'fN pj[ i'Bh fcofj .. eJh e'fN nek; pqjwzv ..
iht gqG{ d/ ;/te ns/ Grs jB . T[BQK d/
eJh e'fN GJ/ nfGwkBh .. noEL gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK eJh e'fN p?ms jh ykfj .. eJh e'fN j'J/ ntsko ..
eJh e'fN nzX nfrnkBh .. g[Zr/ j'J/ i'rh, ekw B{z tZ; ftZu oZyD tkb/ eJh e'fN xkbfj Efe gkfj .. eJh i[rfs ehB' fp;Eko .. nzdo gqG{ dk gqekS j' iKdk j? .
eJh e'fN feogB em'o .. iht jB ns/ eo'VK jh w"iK wkDB tkb/ oki/ eJh e'fN ehJ/ XBtzs .. eJh pko g;foU gk;ko .. eo'VK iht nekb g[oy d/ wjow jB i'
eJh e'fN nfGr nksw fBe'o .. jB . eJh e'fN wkfJnk wfj fuzs .. ;dk ;dk fJe[ J/ezeko .. ;dk fJZe gqG{ B{z nZyK Bkb jo EK t/yd/ jB.
eJh e'fN go dop eT[ fjofj .. gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu gqG{ B/ eo'VK ij ij GkDk sj sj oky/ .. eJh e'fN ehB/ pj[ Gkfs ..
eo'VK iht gqG{-Bkw dk nkBzd wkDd/
eJh e'fN go d{yBk eofj .. gzSh ns/ ;Zg g?dk ehs/ jB ns/ eo'VK jh BkBe ;G[ feS[ gqG e? jkE/.. •.. gzBk ¢§¦ gqG s/ j'J/ gqG wkfj ;wkfs ..
jB . T[j iBw woB s'A ofjs j' e/ ;dk jh
eJh e'fN wkfJnk ;qw wkfj .. gZEo, o[Zy nkfd T[rkJ/ jB . gd noEL xkbfj-fwjBs eod/ jBl sk ek nzs[ B ikB? e'fJ ..
fiT[Ad/ ofjzd/ jB .
eJh e'fN god/; Gqwkfj .. gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK jtk, XBtzs-XBkYl fuzs-fuzskl ij ij-fiE/ fiE/ nkg/ nkfg BkBe gqG[ ;'fJ ..§..
eq'VK iht gqG{-Bkw d/ r[D rkT[Ad/ jB,
fis[ fis[ bktj[ fss[ fss[ brBk.. gkDh ns/ nZrK, d/S ns/ XoshnK d/ uZeql l GkDk-T[; gqG{ dh ozk j? . gzBk ¢§¦
T[j iht nkswe nkBzd, ;[y ns/ nv'b
BkBe eos/ eh ikB? eosk ouBk ..¢.. eo'VK uzdqwK, ;{oi ns/ sko/ Skfwb jB . noEL gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK gd noEL ykDh-;ko/ ;z;ko ftZu ihtK
gzBk ¢§• gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK d/ts/ iht gkskb ns/ eo'VK jh iht BoeK-;[orK dh T[sgZsh d/ uko t;hb/ wzB/ rJ/ jB, nt;Ek ftZu fNe/ ofjzd/ jB .
gd noEL nfGwkBh-jzekohl nzX-nzBQ/l ns/ fJzdq jB, fiBQK d/ f;o T[Zs/ Ssq jB. ftZu tZ;d/ jB, eo'VK iht d[yh ns/ ;[yh jB. šnzvi@, nzv/ s'A g?dk j'D tkb/l ši/oi@, i/ gqG{ nkgD/ GrsK B{z dw-p-dw u/s/
nfrnkBh-w{oyl nzX nfrnkBh-wjk w{oyl gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu fJBQK ;ko/ gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK iht o s'A g?dk j'D tkb/l š;/si@ w[VQe/ s'A ns/ oZydk j? . j/ BkBe ! T[j Grs gqG{ d/ fgnko/
feogB-ezi{;l em'o-;ys-fdbl nfGr-Bk ihn, izs ns/ gdkoEK B{z gqG{ B/ nkgD/ j[ew izwd/ jB ns/ eo'VK iht eJh i{BK ftZu GNe šT[sG[i@, gkDh dh okjhA Xosh ftZu'A g?dk j[zd/ jB .
fGZiD tkb/l fBe'o-pV/ e'o/l dop-XBl go- d/ Xkr/ ftZu gq'fJnk j'fJnk j? . oj/ jB . j'D tkb/l yzv-;koh Xosh d/ B" fjZ;/ wzB/ rJ/
f;ZNkL gowkswk jh e[dofs dk f;oiBjko
gokfJnkl fjofj-u[okT[Ad/ jBl d{yBk- j/ BkBe ! i' iht T[; gqG{ B{z GkT[Adk j?, gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK iht jB. eJh i[rfs-eJh i[rshnK Bkbl
j? ns/ T[j e[dofs s'A tZyok j?.
fBzfdnkl ;qw-fwjBsl wkfJnk-XB-gdkoEl gqG{ T[; iht B{z sko b?Adk j? .£. p?m/ jh yKd/ jB ns/ eo'VK iht n?;/ jB i' o'Nh g;foU-fybkfonk j?l gk;ko-fybkokl Gkfs-
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
Gqwkfj-Gqwfj fcod/ jBl fis[-fi; ezw ftul eJh e'fN oki; skw; ;kse .. ykso fwjBs eod/ j'J/ EZe N[ZN iKd/ jB . fe;wl ;wkfs-bhB j' iKd/ jBl ntsko-
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
fss[-T[; ezw ftu . eJh e'fN p/d g[okB f;fwqfs no[ ;k;s .. gqG{ dh ouh j'Jh f;qSNh ftZu eo'VK iht g?dk ehs/ j'J/ iht .