Page 44 - Punjab Times July 2020 Edition
P. 44
44
44
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, i[bkJh, f;vBh, i[bkJh 2020
44 gzikp NkJhw , f;vBh, i[bkJh
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, i[bkJh, f;vBh, i[bkJh
BkNe
BkNe
BkNe
BkNe
BkNe
ikfrqsh
ikfrqsh
ikfrqsh
ikfrqsh
ikfrqsh
;fszdo f;zx Bzdk
;fszdo f;zx Bzdk
;fszdo f;zx Bzdk
;fszdo f;zx Bzdk
;fszdo f;zx Bzdk
gkso
gkso
gkso
gkso fgS'A gV';DK eke/ d/ j'D dk ;[D e/ iKdkHHH Bo; L owkB Bkb p?m ikUHHHw?A b? ftu bV jh Bk g?Dk.
gkso
wBihs nkJhnK ;B. wBihs L dkJh efjzdh ;h, d;K fwzNK e/ BjhA Gi ubh feXo/. (dotki/ T[s/ d;se j[zdh j?. p;zsh
p;zsh wBihs L sK s/ c/o tXkJhnK d/ 'u nkJh go gsk Bh eh j' frnkHHHH (wBihs fSZEk g?AfdnK e[o;h s/ p?m iKdh j?.) fe;B{z fwbDk j?.
Bo; rJhnK j'DrhnK. p;zsh L s[;hA fco ikU fJe tko HHH iKdk j?.) Xowgkb L w/ok BK Xowgkb j?. w?A
BtBhs p;zsh L tXkJhnK w'J/ wo rJ/ dod Bkb sqkNK g? ojhnK B/. (pZu/ d/ o'D dh nktki Bkb sqGedk nzrjhD ;z;Ek dk ;eZso jK. ;kvh
Xowgkb HHHT[bNk eke/ B{z d/yd/ ;ko w{zj tND (gsh ikD brdk j? fe dotki/ s/ j?. nzdo ikD brdk j? fe Bo; Bkb ;z;Ek nzrjhDK dh ;[oZfynk s/ T[BQK B{z
e[bdhg br gJhnK. HHH T[j fijVh tZvh wkbk d;se j[zdh j?. gsh dotkik y'bQdk j?. Neok g?Adk j?.) ;fseko:'r EK fdtkT[D bJh ezw eo
(fJj fJeKrh 'ikfrqsh' ;szpo c/oBh GrsDh pDh fcodh j? Bk HHH Bo; fJe p?r u[eh nkT[Adh j?.) wBihs L ehHHHehHHHehHHH j'fJn?< ojh j?. w?Bz{ s[jkv/ xo dh d; gJh sK
1980 ftu gqekfSs j'D T[gozs f;oc wBihs L jK HHHH jK HHH d[obZG e"oHHH Bo; L fJ; dk fp;sok nzdo b? ub'. Bo; L e[Vh j'Jh J/HHH nkfJnk jK.
fJe tko nwo nkSow gfNnkbk fty/ p;zsh L jKHHHjKHHHT[jh cZc/e[ZNDh HHH fJE/ jtk br ikD dk vo j?. wBihs L uzrk j'fJn? (p"ybKfdnK) p;zsh L nkUHHHnkUHHH nzdo nk e/
wzu j'fJnk j?.) eke/ dhnK bsK pkjK N/vhnK w/vhnK wBihs L eh s[;hA w/o/ Bkb wzik eh j'fJn?HHH p?m'.
(gq;{s fp;so/ ftu nXb/Nh fJ;soh d/y e/ Be s/ gZbk eoe/ ifjo T[rbD geVB dh y/ub eo'r/. Bo; L e[Vh j'Jh J/ e[Vh s/ T[j th (fJe ;[c?d g'S nX/V T[wo dk
;'uK d/ tfjD ftu fxoh nkgD/ Bt bZrh ;G d/ ;kwQD/ jh. Bo; L feT[A BjhA, go s[jkB{z nkgD/ pkj'AHHH Xowgkb nzdo nk e/ e[o;h s/ p?m iKdk
izw/ pkb dhnK e'wb e'wb rZbQK s/ wBihs L eh ifjo T[rbdh ;h< xo'A e'Jh Bk e'Jh ;Zd b?Dk ukjhdk ;h. wBihs L j?AHHHHj?AHHHH j? ns/ e[bdhg s/ BtBhs th e'b yV/ j'
g'bhnK g'bhnK T[ArbK c/odh j?. nukBe p;zsh L (o'AfdnK) nkydh ;h HHH eoBh wBihs L G?D nkJh j'Jh J/ HHHH i' (efjzdk efjzdk nzdo ubk iKdk j? iKd/ jB.)
jh T[;dhnK T[ArbhnK o[e iKdhnK jB. GoBh dk cb j? HHH fit/A dk phi'r/ r[odtko/ rJh J/. ns/ Bo; p?r y'bQ e/ ;kwkB mhe eoB w/ok fJe w[zvk s/ d{ih e[Vh ngzr
E'VQ/ fuo fgS'A T[;dk gsh wBihs ewo/ fst/A dk eN'r'HHHfiBQK d/ bSD jh (p;zsh b/Nh ofjzdh j?. d'jK f;fonK br g?Adh j?.) jB.
ftu dkyb j[zdk j? fi; d/ jE ftu fJe e[bfjD/ j[zd/ B/, T[BQK B{z ed/ y?o BjhA s'A wzik u[Ze e/ nzdo eo fbnk iKdk p;zsh L (nzdo'A jh) w?A fejk ;h Bk (jNe'o/ GofdnK)
frbk; j?.) fwbdhHHH Gi' Gi' feXo/ e[bZSDh dh G?Vh j?. gsh w[V ;kjwD/ nk iKdk j?.) w?Bz{ GkrtkB Bk nkfynk eo'. w?A ;uw[u Xowgkb L d/y' G?D ih! o'D X'D dh
wBihs L p;zsh! nkj b?, e';k e';k Bio ;kv/ s/ Bk g? ikt/. HHH p[o/ eowK Bo; L (ekjbh ftu) gkDh fbnkU nGkrD jK. w?A p[o/ eow ehs/ B/ i' op e'Jh b'V BjhA. ;kvh ;z;Ek s[jkv/ ;ko/
d[ZX gh. tkb/ dk d'jh ijkBhA w{zj ekbk HHH (efj e/ nzdo ubh iKdh j?.) ;ik fdzdk j?. rw d{o eo d/t/rh. ;kvh ;z;Ek dk
(gsBh ykw'S s/ p/-joes) wBihs L T[j ikD' i' nky rJh J/ wBihs L j[D bUHHH(tkg; gos e/ wBihs L s{z Yko; oy p;zshJ/ fB:w j? fe ngzr pZfunK B{z o[irko,
p;zshHHHHHp;zshHHHHH HHH ed/ ektK d/ eK eK (p'b e/ ns/ nzdo tb Mke e/) row fe mzYk<HHH HHHYko; Skdh ns/ ofjD bJh EK th fdtkJ/
p;zsh L (sqGe e/) eh rZb j?< fdyKfdnK) eoB Bkb th YZr/ wo/ B/< Bo; (nzdo'A jh) dofwnkBkHHH p;zsh L Yko; ;tkj s/ y/j feT[Afe ';wkfie ;[oZfynk ns/ o[irko
T[BQK dk jZe j?.'
wBihs L p;zshHHHe';k e';k d[ZX gh HHH eh j'fJnk i/ w/o/ S{Jh w{Jh g[Zso d/ wBihs L j[D/ bUHHH (tkg; gos e/ oyKHHHb'eK B{z sK w"ek fwb frn? j[D
b?. nzr N/v/ w/Y/ B/ HHH fJ; d/ eow sK N/v/ ns/ Mke e/) s;b/ ftu iKHHH fwZNh g[ZND dkHHHnr/ BjhA ;B wkDHHHj[D 'ngkjiK dh f;fynk f;ybkJh s/
p;zsh L BjhAHHHHw/ok fdb BjhA eodk. w/Y/ BjhA HHH fi; d/ ;oho ftu e'Jh ewh Bo; L (nzdo'A jh fyZM e/) w/o/ f;o s/ nkyDr/ b{bQ/ bzrfVnK dk ezw dk nkX[fBeheoD ns/ nkoEe s"o
wBihs L gh b? GkrtkB/ gh b? HHH ofj iKdh J/, oZp T[; d/ nzr ;zr ;jkJh ftuHHH xoHHHjw;kJ/ sK jw;kJ/ foSs/dko th s/ T[g:'rh j'Dk pj[s io{oh j?. fJ; bJh
;t/o/ uko ti/ dk s{z e[M Bh ykXkHHH id'A j[zd?HHH T[; dh shih ny fi; B{z frnkB wBihs L eo' fcoHHH (p"Adb e/ ihG nZyK c/o b?Dr/ j[D. s[;hA fJBQK d'jK pZfunK B{z ;kvh ;z;Ek
dk w?Apo pDk fdU. ;kvh ;z;Ek fJBQK
dk ekek j'fJn?HHH tkbh fejk iKd?, y'bQ fdzd?. d/y bthA B{z N[efdnK) j[D/ bUHHH Bo; L w?A fejk, w/oh ch;HHH
dh ;koh fizw/tkoh nkgD/ s/ b? bt/rh.
p;zsh L s[;hA w?Bz{ GkrtkB/ Bk w/ok g[Zso tZvk GkrSkbh f;ZX j't/rkHHH (fJe ir gkDh b? e/ nkT[Adk j? ns/ wBihs L (nzdo'A) j[D/ bU.
n;hA ;ko/ fwb e/ d{finK ftu ikrqsh
nkfynk eo'. r[o{ fJ; dh nkg HHH Mke e/ cVk fdzdk j?. ikD brdk j? fe p;zsh L w/oh e[y T[iVh e[y j?HHHw?A
g?dk eoKr/. feT[Afe 'ngzr ofjw BjhA
wBihs L s/ c/o eh nkfynK eoK HHH p;zsh L T[j s/ mhe J/ go b'eK dh Bo; e[M wzrdh j?.) b{bQh e[Vh B{z iBw fds?HHH
gqSz;k wzrd/ jB. b'eK d/ ;fj:'r s/ wdd
SweSb'< ekbh ipkB fet/A pzd eohJ/< Bo; L egVk fbnkU. Bo; L go w/oh ch;HHH
Bkb nkgD/ g?oK s/ yVk j'Dk ukj[zd/ B/
p;zsh L BjhA HHHs[;hA fgnko BkbHHH wBihs L edh ewhB/ ftuko oyD wBihs L eHHHeHHHe/jVkHHHydo iK wBihs L (nk e/) fezB/ g?;/ fdnK<
.'
wBihs L (ftu'A) HHHuzBhJ/ efj fdnk tkfbnK dh rZb th ;Zuh j'Jh<HHH e[Zs/ gkgbhB dk< Bo; L gzi ;" o[gJ/, Bkb/ nkNk, Bkb/
p;zsh L wro GkJh ;kfjp, ni/ sK
eoK. G"Ae e/ nkg/ u[Zg eo iKd/ B/ s/ jkEh Bo; L T[jHHHHj'HHHGkt/A N?ohekN dk r[V, Bkb/ Seo, Bkb/ fxU s/ Bkb jh
fJj d't/A Bk;wM jB. ni/ sK fJBQK B{z
p;zsh L f;oc p;zsh efj fdnk eo'. nkgDh nNze ukb ubdk ofjzd?HHHs{z Bk b? nkU. w?A sK jZE jh g{zMD/ B/. go dkb dh fJe gz;/oh.
nkgDh ;[X p[X BjhA. fcoHHH<
wBihs L feT[A< GkrtkB efjDk fdb s/ bkHHHnkg/ T[BQK dh i[pkB rzdh fbnkU ibdh. (jB/ok)
Xowgkb L G?D ih. fiBQK d/ j"A;b/
wkVk brd?< j't/rh. wBihs L (iKfdnK) fco sK ydo (o"SBh j[zdh j?.)
p[bzd j[zd/ B/, iK fJB;kB ftu e[M eo
p;zsh L t?;/ p;zsh th Bk nkfynk (jB/ok) jh mhe oj/rk. (gzdoK ;kbK pknd ewo/ dk ekch
;eD dh ;woEk j[zdh j?, T[j ;kok e[M
eo'HHH (o'SBh j[zdh j?.) p;zsh L jkJ/HHHHUJ/HHHHH ;kwkB pdfbnk j'fJnk j?. p;zsh e[o;h
eo ;ed/ B/. fJB;kB ftu uVQdhebk
wBihs L c/o s{zjhT[A d; HHHs?Bz{ eh (d' ;kb pknd T[jh ewok go E'VQh wBihs L (o[e e/) BjhA<HHHHnZSk w?A dh pKj T[s/ ;Zih e[jDh oy e/ jE/bh
dk tk;k j'Dk ukjhdk J/. fco fe;/ uhi
nkfynk eoK< fijh ndbk pdbh. p;zsh nkgD/ gq;{s egVk fbnKdK ydo dk. T[s/ f;o fNekJh ;'uK d/ v{zx/ ;w[zdo ftu
dk xkNk BjhA.
p;zsh L nGkrh efj e/ ;Zfdnk eo'. fp;so/ T[Zs/.) p;zsh L jkJ/HHHHw?A wo rJhHHHHibdh y[Gh j'Jh j? ns/ e[Vh BtBhs wK e'b
e[bdhg L jK wzwh! fJB;kB B{z ed/
wBihs L feT[A< wBihs L e[bdhg feZE/ t/< eo'. nkT[Adh j?.
th nkgD/ nkg B{z fe;/ s'A xZN BjhA
p;zsh L i/ w/o/ Gkr uzr/ j[zd/ sK p;zs p;zsh L w?A pVk wBQK ehsk fe b'e wBihs L xpok Bk p;zsh w?A e'b Jh BtBhs L wzwh.
;wMDk ukjhdk. i' b'e ni ;kB{z
Bt-c[NhnK eo{zpbK tKr joh Goh fJ; B{z d/y e/ pd;h;K fdzd/ B/HHHdotki/ nK s/o/ p;zsh L j{z.
nzrjhD efj e/ Bcos eod/ B/, n;b
j[zdh HHH. j[D sK fijh pjko nkJh fsjh pzd eo b?Ad/ B/ HHH go fco th G{nk Bkb (egVk fbnk e/ cVkT[AfdnK) BtBhs L eh rZb J/ wzwhHHHs[;hA eh
ftu T[j neb d/ nzBQ/ B/. j[D sK ;wki
Bk nkJh. b? rJh J/ iKdh iKdh r[odtko/. Bo; L (nzdo'A jh) ;po BjhA< ;'u oj/ U<HHHeh w/ok e'Jh rw J/< eh
ftu ikrqsh nk rJh J/. ;kvk th je j?
wBihs L s{z fej' fijhnK rZbK eo wBihs L fJ; t/b/ sK T[; B{z fJE/ wBihs L j?rk J/. tho ih B/ szr ehsk J/<
;wki ftu y[Sh y[Sh ihD dk.
ojh J/A HHHGkrtHHHp;zsh<HHH s/o/ e'b j'Dk ukjhdk ;h. Bo; L eh d/yd/ j' fco< p;zsh L BjhA BtBhsh, w?A e[M j'o
Xowgkb L c{jh c{jh Bkb sbk Go
p;zsh L id'A s[;hA piko rJ/ ;U sK p;zsh L jkJ/ HHHgk;k th Bh gofsnk wBihs L nkgDh tj[Nh. jh ;'u ojh ;K.
iKdk j?. i/ fJBQK pZfunK tKr ngzr
BtBhs L nSk wzwh. fJe rZb d;'
tor ftu ikrqsh nk ikt/ sK n;hA
HHH tho ih e[b d/ dhg jh B/ Bk<
fJ; xkN B{z ysw eoe/ ;wki ftu
p;zsh L jK jK. ;fseko:'r ;EkB b? ;eD ftu ;cb
;gheo dh fJZe nBkT{A;w?AN s/ BtBhs L wzwh! ibdh ibdh T[BQK ojKr/.
;gheo dh fJZe nBkT{A;w?AN s/
;gheo dh fJZe nBkT{A;w?AN s/
;gheo dh fJZe nBkT{A;w?AN s/
;gheo dh fJZe nBkT{A;w?AN s/
dk ftnkj eo fdUHHH w?A Gkph d/ tkb
p;zsh L (pfunK B{z) fJj rZb j? sK
pDk:k eoKrh.
;gheo dh fJZe nBkT{A;w?AN 's/ rktK B{z j? pZfuU!HHHXow gkb j'oK Bkb fwb e/ T[BQK
(e[bdhg th bzrVKdk j'fJnk nzdo
pZfunK B{z e[ZSV uZe feZE'A nkfJnk j't/rk d[ZX xoK 'u wKiD tkb/ SzB/ SZv b'eK B{z fJe uzrh fw;kb pD e/ fdykDk.
nk iKdk j?.) i' edw edw s/ s[jkv/ nowkBK Bkb
j;d/ t;d/ xoK B{z w/o/ Bt/A iBw/A tZSV/ dh G[Zyh fgnk;h frZb/ eZgV/ bg/N
e[bdhg L fet/A pDk:k eo/Arh, s?B{z y/vd/ B/.
nbftdk efjDk-e'Jh ;"yk Bjh wK d/ EDK 'u ;[Ze/ N[Ze pzBQ i/ fe;/ B{z wBz{o j?
s/ Be th g{zMDk BjhA nkT[Adk< (p;zsh dh rZb ;[Dd/ ;ko Xowgkb
j[zdk o'Ad/ ftbed/ pkb- sK w?B{z BjhA ukjhdk fJj' i/jk fBzkw
BtBhs L T{A j{zHHHd/y' Bk wzwh! tho y[Sh ftu e[bdhg s/ BtBhsh B{z ;zp'XB
i[Zsh B{z jZE 'u cVQ xoK tZb tko tko T[ArbhnK eo ;kB{z sk ni/ 1947, 65,71 d/ zyw
ih fuVKd/ B/. j[zdk j?.)
nDikD i/jh wzfzb tZb N[o g?Dk eo sZe oj/ ;B- BjhA G[Zb/
e[bdhg L fuVKdk BjhA pbfe mhe ''n;hA i's Bkb i's irktKr/
ypo/ feE'A dh ohs j? d[BhnK dh. g[ZS oj/ ;B- bVkJh iK izr
efj fojK. fco BthA ikrqsh fbnKtKr/
fe; feskp dk nfXnkfJ j? fJj. pkg{ feZE/ uZb/ j'< i/ fe;/ w;b/ dk jZb j[zd/ sK
BtBhs L w?A s[jkv/ s'A finkdk ngkjiK d/ jZe fdtktKr/.
p/zkB G[Zy/-fgnk;/ wkb-vzro B{z feT[A uZb/ j' xoK B{z SZv e/ nZi d[BhnK Bk t;dh
ikDdh jK. w?A T[j ;ko/ ezw eo ;edh d/S dh SkB tXktKr/.''
y[obhnK s/ pZfMnK ftbed/ SZv U; gb nzpo u'fJnk ;h- nzpoK s/ f;sko/ BjhA ;h j'D/
jK i' d{i/ BjhA eo ;ed/. (o"SBh f;wN iKdh j?.)
xoK tZb nkfyoh Bzo wko jBQ/oh trh ;h ekbh T[jBK fgzvK uZb s?B{z ftyktK
p;zsh L d/yDk feXo/ rZbK rZbK
fgnk;h i/jh ohM T[s/ xohA SZv e/ nkJ/
bVQ pzBQ okj wZb b?D/ itkB j'JhnK c;bK B/ f;Z;ehnK jZE S[jK B{z so;d/ nDwKi/ posB
fe;/ th fdb dh po{j s/ BjhA GohnK ;B vZm/ wzz/ s/ nDeZm/ ehs/ fp;so/
fbfynk fd;dk- jkT[e/ BjhA ;h ;KG/ iKd/ d[gfjo d/ ukNhnK 'u ofj rJhnK nDghshnK
;{oi Bkb w?A id th nZy fwbkJh J/
;{oi Bkb w?A id th nZy fwbkJh J/
;{oi Bkb w?A id th nZy fwbkJh J/
;{oi Bkb w?A id th nZy fwbkJh J/
;{oi Bkb w?A id th nZy fwbkJh J/
gbeK B{z o'D th Bk d/Dk M'B/ d/ foze Go/ f;ZN/ v[Z;e/ ;B bZ;hnK
jzM{nK B{z u'D th Bk d/Dk U; fdB f;yo d[gfjo/ e"bh 'u ofj rJh nDykXh dkb
fejV/ o[Zy dh NfjDh s/ Nzfrnk j?- ;{oi wfonk ;h ;kv/ fgzv ftjV/ 'u o[VQdk ykbh rbk;
;{oi Bkb w?A id th nZy fwbkJh J/
i/ fes/ je{ws fJZe fdB ;Zsk SZv oks BjhA ;h gJh U; Skw- fi; 'u'A ni/ th ukj d/ x[ZN v[ZbQ
s/o/ w[y dh bkbh Bzo nkJh J/.
d/t/ XhnK -g[ZsK tKr gkbh c;b B{z oj/ jB
fezB/ JhA ;Zg w[ZY d[nkb/ p?m/ B/,
e[opkB j' ikD b'e- ;ZyDk SZv n;wkB 'u fes/ th izr d/ pZdb
uzrh oks dh okDh ftjV/ bkJh J/.
fJj sK dZ; fe p/tik p/r[Bkj okjK d/ jkD d/ j' BjhA ;B
jZEhA o[Z;k ftzfBQnk nzdo'A pkjo'A w?A,
feZE/ gBkj b?Dh ;h w/o/ ;e/ GoktK ikDk go b'eK d/ wBK 'u wDKw{zj ;fjw
jZEhA fdb d/ p{j/ E'jo T[rkJh J/.
B/- i/ fe;/ fJfsjk; 'u fbfynk j? t;k fdsk
w?A fgzv 's/ dod jzYkJ/ t/bn/ d/,
fejV/ fgzv okj G[Zy/ g/N bJh yVQ/ sK w?A U; skohy d/ toe/ gkV d/ ;gheo dh f<Ze nBk<{A;w?AN B/
w?A fgzv/ 's/ nzpo t/b uVQkJh J/.
;B SktK eoB tKrk gsk BjhA fezBk e[M nzdo'A r[nk fdsk
J/; s'A tX e/ 'Skd' w?A eZbk jh j[zdk,
U; fdB fejB/ g[ZfSnk j't/rk U; fBzkw Bkb w?A btKrk b'jk jo do s/ s"yb/ gk ;[ZeD/
nkgDh bkS th w?A nkg/ dcBkJh J/.
gkDh XkDh i' w/o/ t;d/ fyVQ/ ftjV/ B{z jo p{jk u[Zg eok fdsk
s/ gZfmnK dk o[Zr j[ew fdzdk j?-
npkd Bphb
npkd Bphb
npkd Bphb Skdkd kdkd kd
npkd Bphb
vkH nwoihs NKvk
vkH nwoihs NKvk npkd Bphb
vkH nwoihs NKvk
vkH nwoihs NKvk
vkH nwoihs NKvk
w/ohnK fgnk;hnK sfojkJhnK wZMK g?bhnK B{z c"zh p{NK d/ jtkb/ eodk

