Page 72 - Jurnal Kurikulum BPK 2020

kepekaaan murid kepada isu dan masalah dunia sebenar, melibatkan murid dalam kerja
berpasukan yang produktif (Bahagian Pembangunan Kurikulum, 2016e), yang menurut Gerd
(2015) merupakan ciri kemanusiaan.
Atas premis bahawa STEM adalah alat, maka, dalam konteks elemen pendidikan
kemanusiaan, Gerd (2015) mengemukakan kritiknya terhadap pendidikan STEM, yang mana
menurut beliau, tidak semua perkara boleh diterap amalan STEM seperti misteri, imaginasi,
intuisi, humor, emosi, kreativiti, empati, keyakinan (keimanan), optimism dan lain-lain lagi
yang sifatnya hanya ada pada manusia; dan ini termasuk melakukan kesilapan dan segala nilai-
nilai kemanusiaan. Beliau mengistilahkan kesemua ini sebagai ‘humarithm’ (kata lawan kepada
algorithm – yang dikaitkan dengan amalan STEM). Jika algoritm melibatkan data, pengetahuan
dan maklumat; ‘humarithm’ melibatkan emosi, maknawi, perhubungan, dan keterikatan.
Justeru, humarithm, atau elemen kemanusiaan perlu menjadi lokus dalam pendidikan STEM;
bukan sahaja algorithm.
RI4.0 yang sedang dan bakal dilalui oleh masyarakat dunia perlu menyebarkan
kefahaman bahawa matlamat pendidikan STEM adalah menghasilkan nilai kualiti tertinggi
kemanusiaan dengan berbantukan sains dan teknologi. Kemenjadian manusia yang mempunyai
nilai tertinggi kemanusiaan ini dipanggil manusia adi pintar (super smart human) yang
seterusnya akan melahirkan masyarakat adi pintar (super smart society) (Ministry of Education
Culture, Sport, Science, and Technology Japan, 2015). Istilah ini mula diperkenalkan negara
Jepun pada 2015, dan mereka menggelarkan masyarakat masa hadapan ini dengan gelaran
Masyarakat 5.0. Mereka mendefinisikan masyarakat adi pintar sebagai masyarakat yang
mampu menyediakan barang dan perkhidmatan yang diperlukan kepada mereka yang
memerlukannya pada waktu yang diperlukan dan hanya dengan jumlah yang tepat; sebuah
masyarakat yang dapat memberi maklum balas dengan tepat kepada pelbagai keperluan sosial;
sebuah masyarakat yang mana semua orang dengan mudah mendapatkan perkhidmatan yang
berkualiti tinggi, mengatasi perbezaan umur, jantina, wilayah dan bahasa, hidup aktif dan
selesa. (Ministry of Education Culture, Sport, Science, and Technology Japan, 2016).
Yuichiro Anzai (2016), Presiden Japan Society for The Promotion of Science (JSPS)
memberikan makna Masyarakat 5.0 dengan gelaran “revolusi kelima” kemanusiaan. Beliau
menegaskan bahawa terdapat keperluan untuk memahami interaksi antara manusia-dan-
manusia, serta interaksi antara manusia-dan-bukan manusia bagi membina perkhidmatan
pintar. Beliau menegaskan bahawa Masyarakat 5.0 bermatlamat untuk meningkatkan kualiti
kehidupan manusia, bukan meningkatkan kuasa teknologi. Justeru, katanya lagi, interaksi ini
sama dengan perkongsian maklumat, dan ini merupakan kunci penting dalam menghasilkan
perkhidmatan pintar. Walau bagaimanapun, oleh sebab perkongsian maklumat bukanlah suatu
yang bersifat fizikal, maka interaksi ini hanya boleh dilakukan apabila manusia mempunyai
matlamat, nilai, dan keupayaan inferens untuk masyarakat. (Yuichiro Anzai dalam Strategy,
Center for Research and Development Agency, 2016)
Di Jepun sekurang-kurangnya, menurut Anzai lagi, struktur industri akan berubah.
Sejajar dengan itu, struktur pekerjaan, pasaran pekerjaan secara amnya akan mewujudkan
masyarakat perkhidmatan pintar. Dalam konteks pendidikan, Anzai merumuskan suatu
reformasi tujuan pendidikan, iaitu daripada pendidikan pasif untuk menghasilkan pengeluaran
besar-besaran barangan berkualiti tinggi secara kos-efektif, kepada pembelajaran aktif untuk
menghasilkan inovasi dan perkhidmatan berkualiti tinggi secara kos-efektif (Yuichiro Anzai
dalam Strategy, Center for Research and Development Agency, 2016).
Justeru, matlamat suatu masyarakat adi pintar adalah mewujudkan masyarakat yang
memberikan perkhidmatan pintar dengan memberi fokus kepada manusia. Teknologi hanyalah
suatu alat yang membantu kepada pencapaian matlamat ini. Paradigma ini sangat penting dan
utama dalam memastikan elemen kemanusiaan yang ditonjolkan dan diutamakan dalam

63