Page 71 - 237 ข้อคิดจากนิทาน ชาดก และอุปมา
P. 71
63
ชีวิตเธอก็จะไม่มีเช่นกัน” สาส์นที่ 4 งูตัวหนึ่งอยู่ที่จอมปลวกใกล้ทางใหญ่ทูลถามว่า “ในเวลาออกหากิน
ร่างกายผอมกลับคับปล่องทางออกจะออกจากจอมปลวกยากลำบาก เมื่อกินอิ่มแล้วร่างกายอ้วนพีกลับเข้า
ปล่องง่าย ร่างกายไม่กระทบแม้กระทั่งข้างปล่องเลย เป็นเพราะเหตุไร” พระราชกุมารตรัสว่า “ภายใต้จอม
่
์
ปลวกมีขุมทรัพย์หม้อใหญ่ฝังอยู่ งูนั้นเฝ้าหม้อทรัพยนั้นอยู่ จึงทำให้รางกายหยอนติดนั่นติดนี่เวลาออกจึง
่
ยากลำบาก เมื่อกินอิ่มแล้วไม่ติดขัดรีบเข้าไปโดยเร็วเพราะติดอยู่ในทรัพย์ ท่านลุงคามณิจันท์จงไปขุดเอา
ทรัพย์นั่นเสียเถอะ” สาส์นที่ 5 เนื้อตัวหนึ่งทูลถามวา “ข้าพเจ้าไม่อาจไปกินหญ้าที่อื่นได้ กินอยู่ที่โคนต้นไม้
่
แห่งเดียวเท่านั้น เป็นเพราะเหตุไร” พระราชกุมารตรัสว่า “ที่ต้นไม้นั้นมีรวงผึ้งใหญ่ เนื้อตัวนั้นติดอยู่ใน
หญ้าที่เปื้อนน้ำผึ้ง จึงไม่ไปไหน ท่านลุงคามณิจันท์ จงไปนำน้ำผึ้งนั้นมาให้เรา ที่เหลือยกให้ท่าน”
สาสน์ที่ 6 นกกระทาตัวหนึ่งทูลถามว่า “ข้าพเจ้าจับอยู่ที่จอมปลวกเท่านั้นจึงอยู่ได้สบาย อยู่ที่อื่นไม่ได้เลย
เป็นเพราะเหตุไร” พระราชกุมารตรัสว่า “นกกระทาจับที่จอมปลวกจึงขันอย่างอิ่มเอิบใจ และภายใต้จอม
ปลวกนั้น มีหม้อขุมทรัพย์ ท่านลุงคามณิจันท์จงไปขุดเอาหม้อขุมทรัพย์นั้นเถิด” สาส์นที่ 7 รุกขเทวดาตน
หนึ่งทูลถามว่า “เมื่อก่อนเคยได้ลาภสักการะมาก บัดนี้ไม่ได้แม้แต่ใบไม้อ่อนกำมือหนึ่ง เป็นเพราะเหตุไร”
พระราชกุมารตรัสว่า “เมื่อก่อนรุกขเทวดานั้น รักษาพวกมนุษย์ผู้เดินทางไปในดง จึงได้เครื่องสักการะที่
เขาทำพลีกรรม บัดนี้ไม่ได้รักษา พวกมนุษย์จึงไม่ได้ทำพลีกรรม ถ้ากลับไปรักษาพวกมนุษย์อีก ก็จะได้ลาภ
สักการะเหมือนเดิม” สาส์นที่ 8 พญานาคตัวหนึ่งทูลถามว่า “เมื่อก่อนน้ำในสระใสสะอาดมีสีเหมือนแก้ว
มณี บัดนี้กลับขุ่นมัวมีแหนปกคลุม เป็นเพราะเหตุไร” พระราชกุมารตรัสว่า “พญานาคทะเลาะกัน น้ำจึง
ขุ่นมัว ถ้าพญานาคกลับมาสมานสามัคคีกัน น้ำในสระก็จะใสสะอาดเหมือนเดิม” สาส์นที่ 9 พวกดาบสที่
่
อยู่ใกล้เมืองนี้ทูลถามวา “เมื่อก่อนผลไม้ในอารามอร่อยมาก บัดนี้กลับมาเฝื่อนฝาดไม่อร่อย เป็นเพราะเหตุ
ไร” พระราชกุมารตรัสว่า “เมื่อก่อนพวกดาบสพากันปฏิบัติสมณธรรม เป็นผู้ขวานขวายในการบริกรรม
กสิณ บัดนี้พากันละทิ้งไม่ปฏิบัติธรรมประกอบในกิจที่ไม่ควรทำ ให้ผลไม้ที่เกิดในอารามแก่พวกโยม
อุปัฎฐาก เลี้ยงชีพด้วยมิจฉาชีพ เพราะเหตุนี้ผลไม้ของพวกดาบสจึงไม่อร่อย ถ้าพวกดาบสพากันปฏิบัติ
ธรรมเหมือนเดิม ผลไม้ก็จะอร่อยเหมือนเดิม” สาส์นที่ 10 พราหมณ์หนุ่มคนหนึ่งที่ศาลาใกล้ประตูเมืองทูล
ถามว่า “เมื่อก่อนเรียนหนังสือท่องจำได้ดี แต่บัดนี้เรียนเท่าไหร่ก็ไม่จำ เป็นเพราะเหตุไร” พระราชกุมาร
ตรัสว่า “เมื่อก่อนมีไก่ขันบอกเวลา พวกพราหมณ์หนุ่มจึงเรียนได้จำดี แต่บัดนี้ไก่ขันไม่เป็นเวลา จึงทำให้
์
พวกเขาเรียนหนังสือไม่ได้ และจำไม่ได้” พระราชกุมารครั้นพยากรณปัญหาหมดแล้ว ก็พระราชทานทรัพย ์
มากมายและบ้านให้นายคามณิจันท์ เขาได้เดินทางกลับไปส่งสาส์นตามที่พระราชาประทานแก่คนเหล่านั้น
และทำตามคำแนะนำของพระราชาทุกประการ
ข้อคิดที่ได้จากเรื่อง: แข่งเรือแข่งพายแข่งกันได้ แต่แข่งบุญวาสนาแข่งกันไม่ได้ เป็นเรื่องของบุญกุศล
ที่เคยทำมาก่อน ใครทำไว้มากย่อมได้มากตามยถากรรม ๛
ขอในสิ่งที่ไม่ควรขอ (มณีกัณฐชาดก)
๏ ในสมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้าประทับอยู่อัคคาฬวเจดีย์เมืองอาฬวี ทรงปรารภกุฏิการสิกขาบทที่ภิกษุ
ชาวเมืองอาฬวีพากันสร้างกุฏิด้วยการเที่ยวขอไม่มีขีดจำกัด เป็นเหตุให้ชาวเมืองอาฬวีเดือดร้อนเห็น
พระภิกษุที่ไหนก็กลัวหลบหนีหน้าไปหมด พระองค์จึงตรัสติเตียนพวกภิกษุว่า “ภิกษุทั้งหลาย ขึ้นชื่อว่าการ
ขอ อย่าวาแต่มนุษย์เลย แม้พวกนาคในนาคภิภพ ก็ไม่ชอบใจ” แล้วทรงนำอดีตนิทานมาสาธก ว่า...
่
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว พระโพธิสัตว์เกิดเป็นพราหมณ์ในตระกูลมั่งคั่งมีทรัพย์สมบัติมากตระกูลหนึ่ง ท่าน
มีน้องชายอยู่คนหนึ่งรักกันมาก ต่อมาเมื่อมารดาบิดาเสียชีวิตแล้ว พราหมณ์สองพี่น้องก็พากันสละทรัพย ์
