Page 86 - 237 ข้อคิดจากนิทาน ชาดก และอุปมา
P. 86
78
ถ้อยคำนั้นแล้วกลับได้สติจึงรับสั่งให้เลิกขบวนทัพเสด็จกลับเข้าเมืองพาราณสีไป ฝ่ายพวกโจรเข้าใจว่า
พระราชาเสด็จออกจากเมืองมาปราบปรามก็ได้พากกันหลบหนีไปเอง
ข้อคิดที่ได้จากเรื่อง: จงยอมเสียสละประโยชน์ส่วนน้อย เพื่อรักษาประโยชน์ส่วนมากไว้ ๛
ลิงไหว้พระอาทิตย์ (อาทิจจุปัฏฐานชาดก)
๏ ในสมัยหนึ่งพระพุทธเจ้าประทับอยู่วัดเชตวัน เมืองสาวัตถี ทรงปรารภภิกษุผู้ชอบหลอกลวงรูปหนึ่ง ได้
ตรัสอดีตนิทานมาสาธก ว่า...กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว พระโพธิสัตว์เกิดเป็นฤๅษีบำเพ็ญเพียรอยู่ในป่าหิม
พานต์เป็นเวลานานหลายปี มีคณะฤๅษีเป็นบริวารหลายร้อยตน วันหนึ่ง ได้ลงจากเขา เข้าเมืองมาอาศัยอยู่
้
ในหมู่บ้านแห่งหนึ่ง แถบชายแดน ชาวบานมีศรัทธาได้สร้างศาลาถวายหลังหนึ่ง ในเวลาที่คณะฤๅษีไป
ภิกขาจาร จะมีลิงโทนตัวหนึ่งมาที่ศาลาของพวกฤๅษีทำการเทน้ำทิ้ง ทุบหม้อ ทำลายสิ่งของและถ่าย
อุจจาระไว้ที่เตาไฟเป็นประจำ เมื่อออกพรรษาแล้วคณะฤๅษีจึงบอกลาชาวบ้านจะกลับเข้าป่าหิมพานต์
ึ
เหมือนเดิม พวกชาวบ้านจงนิมนต์ให้อยู่ต่ออีกหนึ่งวันเพื่อถวายอาหาร ครั้งหนึ่งถึงเวลาเช้า ชาวบ้านก็นำ
ข้าวปลาอาหารและผลไม้ไปที่อาศรมของฤๅษี ลิงโทนตัวนั้นเห็นเช่นนั้นก็คิดจะลวงชาวบานเพื่อที่จะได้
้
้
อาหารบาง จึงทำทีเป็นผู้ทรงศีล บำเพ็ญตบะ ยืนไหว้พระอาทิตย์อยู่ในที่ไม่ไกลจากอาศรมฤๅษีนั้น พวก
ชาวบ้านเห็นมันแล้วก็พูดสรรเสริญว่า “ท่านทั้งหลายจงดู ลิงอยู่ใกล้ผู้ทรงศีลก็เป็นผู้ทรงศีลด้วย ตั้งมั่นอย ู่
้
ในศีล ยืนไหว้พระอาทิตย์อยู่น่าสรรเสริญจริง ๆ” ฤๅษีโพธิ์สัตว์เห็นพวกชาวบานสรรเสริญลิงนั้นจึงพูดขึ้นว่า
“พวกท่านไม่ทราบพฤติกรรมของมัน จึงเลื่อมใสในสิ่งไม่เป็นเรื่องเป็นราว” แล้วกล่าวเป็นคาถาว่า “ท่าน
ทั้งหลายไม่รู้จักปกติของมัน เพราะไม่รู้จักจึงพากันสรรเสริญ ลิงตัวนี้มันเผาโรงไฟ และคนโทน้ำ 2 ลูกก็ถูก
มันทำลาย” พวกชาวบ้านเมื่อทราบว่ามันเป็นลิงหลอกลวง จึงขว้างก้อนหินและท่อนไม้ไล่มันหนีไป แล้วพา
กัน ถวายอาหารแก่คณะฤๅษี พอฉันเสร็จคณะฤๅษีก็ออกเดินทางเข้าป่าหิมพานต์ปฏิบัติธรรมตามเดิม
ข้อคิดที่ได้จากเรื่อง: คนพาลถึงแม้จะอยู่ใกล้บัณฑิตผู้ทรงศีล ก็ยังเป็นคนพาลอยู่นั่นเอง ๛
นิสัยของลิงชั่ว (ทุพภิยมักกฏชาดก)
๏ ในสมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้าประทับอยู่วัดเชตวัน เมืองสาวัตถี ทรงปรารภพระเทวทัต ผู้อกตัญญู
ประทุษร้ายมิตร ได้ตรัสอดีตนิทานมาสาธก ว่า...กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูล
พราหมณ์แห่งหนึ่ง ในแคว้นกาสี ในระหว่างทางมีบ่อน้ำลึกอยู่บ่อหนึ่ง สัตว์ลงกินน้ำไม่ได้ ผู้คนสัญจรไปมา
ต่างต้องการบุญ ใช้กระบอกตักน้ำเทใส่รางทิ้งไว้ให้สัตว์ได้ดื่มกิน ใกล้บ่อน้ำนั้นมีป่าใหญ่ล้อมรอบมีลิงฝูง
ใหญ่อาศัยอยู่ในป่านั้น ต่อมาช่วงหนึ่ง ทางนั้นขาดคนสัญจรไปมาติดต่อกันถึง 2-3 วัน สัตว์ต่าง ๆ รวมทั้ง
ฝูงลิงไม่ได้ดื่มน้ำ มีลิงตัวหนึ่งกระหายน้ำมากเดินวนเวียนรอบบ่อน้ำนั้นอยู่ วันนั้นพระโพธิสัตว์เดินทางผ่าน
ไปทางนั้นพอดีจึงตักน้ำในบ่อเทใส่รางให้มันดื่มกิน เสร็จแล้วคิดจะเอนหลังนอนพักเหนื่อยใต้ต้นไม้สักงีบ
หนึ่งก่อนเดินทางต่อไป ส่วนลิงนั้นดื่มน้ำแล้วก็ไม่หนีไปไหนได้นั่งทำหน้าล่อกแล่กหลอกพระโพธิสัตว์อยู่ใกล้
ๆ นั่นเอง พระโพธิสัตว์เห็นกริยาของมันแล้วจึงพูดตวาดว่า “อ้ายวายร้าย ลิงอัปรีย์ ข้าได้ให้เจ้าดื่มน้ำรอด
ตายแล้ว ยังจะมาทำหน้าล่อกแล่กหลอกข้าอีกน่าอนาถใจแท้ ข้าช่วยเหลือสัตว์ชั่ว ๆ ไม่มีประโยชน์เลย”
ลิงได้ฟังคำนั้นแล้วพูดตอบว่า “ท่านเข้าใจว่าจะมีเพียงแค่นี้หรือ เราจะถ่ายอุจจาระรดหัวท่านอีกด้วยนะ”
แล้วกล่าวเป็นคาถาว่า “ท่านเคยได้ยินหรือเคยได้เห็นมาบ้างไหมว่า ลิงตัวไหนที่ชื่อว่าเป็นสัตว์มีศีล เราจะ
ถ่ายอุจจาระรดหัวท่านเดี๋ยวนี้แล้วจึงจะไป นี่เป็นธรรมดาของพวกเรา “พระโพธิสัตว์ได้ฟังเช่นนั้นจึงเตรียม
จะลุกขึ้น ทันใดนั้นเองลิงกระโดดจิบกิ่งไม้แล้วถ่ายอุจจาระรดหัวพระโพธิสัตว์ แล้วร้องเจี๊ยก ๆ เข้าป่าไป
พระโพธิสัตว์อาบน้ำชำระร่างกายแล้วจึงเดินกลับบ้านไปอย่างคนหัวเสีย
