Page 92 - พุทธปรัชญาที่ปรากฏในงานวรรณกรรมของรพินทรนาถ ฐากูร
P. 92
๗๙
จริงตรง อันเกิดจากสัญญาบริสุทธิ์และสัญญาพิเศษ เทียบได้กับ ประจักษประมาณ
(Perception)
ในกาลามสูตร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสอนให้ตรวจสอบความรู้ที่มาจาก ๒ แหล่ง
แรกกับแหล่งที่ ๓ คือ ประสบการณ์ตรง ถ้าความรู้เหล่านั้นสอดคล้องกับประสบการณ์ตรงก ็
ิ
้
้
้
้
่
่
็
ใหถือวาเปนความรทีถูกตอง ขอใหพจารณาข้อความตอไปน ้ ี
ู
่
ุ
พระสัมมาสัมพทธเจ้าตรัสสอนชาวกาลามะวา
่
้
ั
ั
่
ื
่
๑. มา อนฺสฺสเวน อยาปลงใจเชอ ดวยการฟงตามกนมา
ฺ
ั
ื
้
่
ื
๒. มา ปรมปราย อยาปลงใจเชอ ดวยการถอสืบๆกนมา
่
้
ิ
ิ
๓. มา อตกราย อยาปลงใจเชอ ดวยการเล่าลือ
่
ื
ิ
่
ื
่
ฺ
ื
้
๔. มา ปิฏกสมปทาเนน อยาปลงใจเชอ ดวยการอางตำราหรอคัมภร์
ี
้
่
่
ฺ
๕. มา ตกกเหตุ อย่าปลงใจเชือเพราะตรรก (การคิดเอาเอง)
่
ื
่
๖. มา นยเหต อยาปลงใจเชอเพราะการอนมาน
ุ
ุ
ิ
ฺ
้
ุ
่
่
ื
ิ
๗. มา อาการปริวตกเกน อยาปลงใจเชอ ดวยการคดตรองตามแนวเหตผล
ิ
ี
้
ั
๘. มา ทิฏฐนิชฌานกนฺตยา อยาปลงใจเชอ เพราะเข้ากนไดกบทฤษฎทีพนจแล้ว
่
ื
ฺ
ั
่
ิ
ิ
ิ
ฺ
่
็
่
ื
่
่
๙. มา ภพฺพรูปตาย อยาปลงใจเชอ เพราะมองเห็นรูปลักษณะนาจะเปนไปได ้
ั
้
่
๔๐
ื
่
๑๐. มา สมโณ โน ครุ อยาปลงใจเชอ เพราะนบถือว่า ท่านสมณะนีเป็นครูของเรา
็
ุ
้
ั
ตอเมือใด รูเข้าใจดวยตนวา ธรรมเหล่านน เปนอกศล เปนกศล มีโทษ ไม่มีโทษ เปน
ุ
็
็
้
่
่
้
่
้
ื
ั
้
ั
ตน แล้วจึงควรละหรอถือปฏบตตามนน
ิ
ิ
ในบรรดาหัวข้อทั้ง ๑๐ นั้น ข้อที่ ๑-๔ และข้อที่ ๑๐ เป็นเรื่องเกี่ยวกับความรู้ที่เกด
ิ
จากการรับการถ่ายทอด หรือ ศัพทประมาณ (Testimony) ส่วนข้อที่ ๕-๙ เป็นเรื่องเกี่ยวกับ
่
ความรู้ที่ได้จากการใช้เหตุผลอนุมาน (Inference) และ การคาดคะเน (Speculation) ซึง
รวมอยในอนุมานประมาณ
ู
่
๔.๑.๒.๒ จริยศาสตร์ในพระพุทธศาสนา
จริยศาสตร์เป็นสาขาปรัชญาที่พยายามตอบคำถามว่า ความดีชั่วคืออะไร? ชีวิตที่ดี
เป็นอย่างไร? อะไรคือความดีสูงสุดของชีวิตมนุษย? พุทธปรัชญาเถรวาทได้เสนอคำตอบ
์
๔๑
สำหรบปญหาเหล่าน ขอเสนอโครงร่างของพทธจริยศาสตร์ตามแนวอริยสัจ ๔ ดังต่อไปนี ้
ั
้
ี
ุ
ั
ชีวิตไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และเป็นอนัตตา บุคคลผู้มีปปัญจสัญญาภาพชีวิตที่ไม่
สอดคล้องกับความเป็นจริง เขามีความยึดมั่นถือมั่นซึ่งเรียกว่า อุปาทาน ลำพังขันธ์ ๕ ย่อม
เป็นสังขารทุกข์ตามธรรมดาของสังขตธรรม เมื่อมนุษย์มีอุปาทานเข้าไปยึดติดและต้องการให้
๔๐ องฺ.ตก. (ไทย) ๒๐/๖๖/๒๕๗.
ิ
๔๑ ว.มหา. (ไทย) ๔/๑๔/๒๑.
ิ
