Page 120 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[153] 120 พจนานุกรมพุทธศาสตร

[153] บุคคล 4 (ประเภทของบุคคล — Puggala: four kinds of persons)
1. อุคฆฏิตัญู (ผูที่พอยกหัวขอก็รู, ผูรูเขาใจไดฉับพลัน แตพอทานยกหัวขอขึ้นแสดง —

Ugghañita¤¤å: a person of quick intuition; the genius; the intuitive)

2. วิปจิตัญู (ผูรูตอเมื่อขยายความ, ผูรูเขาใจได ตอเมื่อทานอธิบายความพิสดารออกไป —
Vipacita¤¤å: a person who understands after a detailed treatment; the intellectual)

3. เนยยะ (ผูที่พอจะแนะนํ าได, ผูที่พอจะคอยชี้แจงแนะนํ าใหเขาใจได ดวยวิธีการฝกสอนอบรม
ตอไป — Neyya: a person who is guidable; the trainable)

4. ปทปรมะ (ผูมีบทเปนอยางยิ่ง, ผูอับปญญา สอนใหรูไดแตเพียงตัวบทคือพยัญชนะ หรือ

ถอยคํ า ไมอาจเขาใจอรรถคือความหมาย — Padaparama: a person who has just word
of the text at most; an idiot)

A.II.135; Pug 41; Nett.7,125. องฺ.จตุกฺก.21/133/183; อภิ.ปุ.36/108/185.

[154] ปฏิปทา 4 (แนวปฏิบัติ, ทางดํ าเนิน, การปฏิบัติแบบที่เปนทางดํ าเนินใหถึงจุดหมาย

คือความหลุดพนหรือความสิ้นอาสวะ — Pañipadà: modes of practice; modes of
progress to deliverance)

1. ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิฺา (ปฏิบัติลํ าบาก ทั้งรูไดชา เชนผูปฏิบัติที่มีราคะ โทสะ โมหะ

แรงกลา ตองเสวยทุกขโทมนัสเนื่องจากราคะ โทสะ โมหะนั้นอยูเนืองๆ หรือเจริญกรรมฐานที่มี
อารมณไมนาชื่นใจ เชน อสุภะ เปนตน อีกทั้งอินทรียก็ออน จึงบรรลุโลกุตตรมรรคลาชา พระ

จักขุบาลอาจเปนตัวอยางในขอนี้ได — Dukkhà pañipadà dandhàbhi¤¤à: painful progress
with slow insight)

2. ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิฺา (ปฏิบัติลํ าบาก แตรูไดเร็ว เชน ผูปฏิบัติที่มีราคะ โทสะ โมหะ
แรงกลา ตองเสวยทุกขโทมนัสเนื่องจากราคะ โทสะ โมหะนั้นอยูเนืองๆ หรือเจริญกรรมฐานที่มี

อารมณไมนาชื่นใจ เชน อสุภะ เปนตน แตมีอินทรียแกกลา จึงบรรลุโลกุตตรมรรคเร็วไว บาลียก
พระมหาโมคคัลลานะเปนตัวอยาง — Dukkhà pañipadà khippàbhi¤¤à: painful progress with

quick insight)

3. สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิฺา (ปฏิบัติสบาย แตรูไดชา เชน ผูปฏิบัติที่มีราคะ โทสะ โมหะไม
แรงกลา ไมตองเสวยทุกขโทมนัสเนื่องจากราคะ โทสะ โมหะนั้นเนืองนิตย หรือเจริญสมาธิได
ฌาน 4 อันเปนสุขประณีต แตมีอินทรียออน จึงบรรลุโลกุตตรมรรคลาชา — Sukhà pañipadà

dandhàbhi¤¤à: pleasant progress with slow insight)

4. สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิฺา (ปฏิบัติสบาย ทั้งรูไดไว เชน ผูปฏิบัติที่มีราคะ โทสะ โมหะไมแรง
กลา ไมตองเสวยทุกขโทมนัสเนื่องจากราคะ โทสะ โมหะนั้นเนืองนิตย หรือเจริญสมาธิไดฌาน 4 อัน

เปนสุขประณีต อีกทั้งมีอินทรียแกกลา จึงบรรลุโลกุตตรมรรคเร็วไว บาลียกพระสารีบุตรเปนตัว
อยาง — Sukhà pañipadà khippàbhi¤¤à: pleasant progress with quick insight)

A.II.149–152,154–5. องฺ.จตุกฺก.21/161–3/200–4; 167–8/207–9.