Page 124 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[161] 124 พจนานุกรมพุทธศาสตร

accordance with the monastic disciplinary code)
2. อินทรียสังวรศีล (ศีลคือความสํ ารวมอินทรีย ระวังไมใหบาปอกุศลธรรมครอบงํ าเมื่อรับรู

อารมณดวยอินทรียทั้ง 6 — Indriyasa§vara-sãla: restraint of the senses; sense-control)

3. อาชีวปาริสุทธิศีล (ศีลคือความบริสุทธิ์แหงอาชีวะ เลี้ยงชีวิตโดยทางที่ชอบ ไมประกอบ
อเนสนา มีหลอกลวงเขาเลี้ยงชีพเปนตน — âjãvapàrisuddhi-sãla: purity of conduct as

regards livelihood)
4. ปจจัยสันนิสิตศีล (ศีลที่เกี่ยวกับปจจัย 4 ไดแกปจจัยปจจเวกขณ คือพิจารณาใชสอย

ปจจัยสี่ ใหเปนไปตามความหมายและประโยชนของสิ่งนั้น ไมบริโภคดวยตัณหา —
Paccayasannissita-sãla: pure conduct as regards the necessities of life)

Vism.16; Comp.212. วิสุทฺธิ.1/19; สงฺคห.55.

[,,,] ผล 4 ดู [165] ผล 4.

[,,,] พร 4 ดู [227] พร 5.

[161] พรหมวิหาร 4 (ธรรมเครื่องอยูอยางประเสริฐ, ธรรมประจํ าใจอันประเสริฐ, หลัก
ความประพฤติที่ประเสริฐบริสุทธิ์, ธรรมที่ตองมีไวเปนหลักใจและกํ ากับความประพฤติ จึงจะชื่อ

วาดํ าเนินชีวิตหมดจด และปฏิบัติตนตอมนุษยสัตวทั้งหลายโดยชอบ — Brahmavihàra: holy
abidings; sublime states of mind)

1. เมตตา (ความรัก ปรารถนาดีอยากใหเขามีความสุข มีจิตอันแผไมตรีและคิดทํ าประโยชนแก
มนุษยสัตวทั่วหนา — Mettà: loving-kindness; friendliness; goodwill)

2. กรุณา (ความสงสาร คิดชวยใหพนทุกข ใฝใจในอันจะปลดเปลื้องบํ าบัดความทุกขยากเดือด

รอนของปวงสัตว — Karuõà: compassion)
3. มุทิตา (ความยินดี ในเมื่อผูอื่นอยูดีมีสุข มีจิตผองใสบันเทิง กอปรดวยอาการแชมชื่นเบิก

บานอยูเสมอ ตอสัตวทั้งหลายผูดํ ารงในปกติสุข พลอยยินดีดวยเมื่อเขาไดดีมีสุข เจริญงอกงาม
ยิ่งขึ้นไป — Mudità: sympathetic joy; altruistic joy)

4. อุเบกขา (ความวางใจเปนกลาง อันจะใหดํ ารงอยูในธรรมตามที่พิจารณาเห็นดวยปญญา คือ

มีจิตเรียบตรงเที่ยงธรรมดุจตราชั่ง ไมเอนเอียงดวยรักและชัง พิจารณาเห็นกรรมที่สัตวทั้งหลาย
กระทํ าแลว อันควรไดรับผลดีหรือชั่ว สมควรแกเหตุอันตนประกอบ พรอมที่จะวินิจฉัยและ
ปฏิบัติไปตามธรรม รวมทั้งรูจักวางเฉยสงบใจมองดู ในเมื่อไมมีกิจที่ควรทํ า เพราะเขารับผิด

ชอบตนไดดีแลว เขาสมควรรับผิดชอบตนเอง หรือเขาควรไดรับผลอันสมกับความรับผิดชอบ

ของตน — Upekkhà: equanimity; neutrality; poise)
ผูดํ ารงในพรหมวิหาร ยอมชวยเหลือมนุษยสัตวทั้งหลายดวยเมตตากรุณา และยอมรักษา

ธรรมไวไดดวยอุเบกขา ดังนั้น แมจะมีกรุณาที่จะชวยเหลือปวงสัตวแตก็ตองมีอุเบกขาดวยที่จะ
มิใหเสียธรรม