Page 127 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

หมวด 4 127 [163]

3. เมื่อลูกเจริญวัยเปนหนุมสาวสวยสงา
แม – มุทิตา พลอยปลาบปลื้มใจ หวังใหลูกงามสดใสอยูนานเทานาน

4. เมื่อลูกรับผิดชอบกิจหนาที่ของตนขวนขวายอยูดวยดี

แม – อุเบกขา มีใจนิ่งสงบเปนกลาง วางเฉยคอยดู

พึงทราบดวยวา ฉันทะ คือ กัตตุกัมยตาฉันทะ (ความอยากจะทํ าใหดี หรือความตองการที่
จะทํ าใหคนสัตวทั้งหลายดีงามสมบูรณปราศจากโทษขอบกพรอง เชน อยากใหเขาประสบ

ประโยชนสุข พนจากทุกขเปนตน) เปนจุดตั้งตน (อาทิ) ของพรหมวิหารทั้ง 4 นี้ การขมระงับ
กิเลส (เชนนิวรณ) ได เปนทามกลาง สมาธิถึงขั้นอัปปนา (คือ ภาวะจิตที่มั่นคงเรียบรื่นสงบสนิท

ดีที่สุด) เปนที่จบ ของพรหมวิหารทั้ง 4 นั้น

AIII.226; Dhs.262; Vism.320. องฺ.ปฺจก 22/192/252; อภิ.สํ.34/190/75; วิสุทฺธิ.2/124.

[,,,] พละ ดู [229] พละ 4.

[,,,] พุทธลีลาในการสอน 4 ดู [172] ลีลาการสอน 4.

[,,,] ภาวนา 4 ดู [37] ภาวนา 4.

[,,,] ภาวิต 4 ดู [37] ภาวนา 4.

[162] ภูมิ 4 (ชั้นแหงจิต, ระดับจิตใจ, ระดับชีวิต — Bhåmi: planes of consciousness;
planes of existence; degrees of spiritual development)

1. กามาวจรภูมิ (ชั้นที่ทองเที่ยวอยูในกาม, ระดับจิตใจที่ยังปรารภกามเปนอารมณ คือยัง
เกี่ยวของกับกามคุณ, ระดับจิตใจของสัตวในกามภพทั้ง 11 ชั้น — Kàmàvacara-bhåmi:

Sensuous Plane)

2. รูปาวจรภูมิ (ชั้นที่ทองเที่ยวอยูในรูป, ระดับจิตใจที่ปรารภรูปธรรมเปนอารมณ, ระดับจิตใจ
ของทานผูไดฌานหรือผูอยูในรูปภพทั้ง 16 ชั้น — Råpàvacara-bhåmi: form-plane)

3. อรูปาวจรภูมิ (ชั้นที่ทองเที่ยวอยูในอรูป, ระดับจิตใจที่ปรารภอรูปธรรมเปนอารมณ, ระดับ
จิตใจของทานผูไดอรูปฌาน หรือผูอยูในอรูปภพทั้ง 4 ชั้น — Aråpàvacara-bhåmi: Form-

less Plane)

4. โลกุตตรภูมิ (ชั้นที่พนจากโลก, ระดับแหงโลกุตตรธรรม, ระดับจิตใจของพระอริยเจาอันพน
แลวจากโลกียภูมิ 3 ขางตน — Lokuttara-bhåmi: supramundane plane) ขอนี้ในบาลีที่มา

เรียกวา อปริยาปนนภูมิ (ขั้นที่ไมนับเนื่องในวัฏฏะ, ระดับที่ไมถูกจํ ากัด — unbelonging or
unlimited plane).

ดู [98] ภพ 3 และ [351] ภูมิ 4, 31 ดวย.

Ps.I.83. ขุ.ปฏิ.31/171/122.

[163] โภควิภาค 4 (การแบงโภคะเปน 4 สวน, หลักการแบงทรัพยโดยจัดสรรเปน 4