Page 154 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[203] 154 พจนานุกรมพุทธศาสตร

พิจารณาหลีกเวนเสีย — Parivajjanà: The monk deliberately avoids one thing.)
4. สงฺขาเยกํ ปฏิวิโนเทติ (ของอยางหนึ่ง พิจารณาแลวบรรเทาเสีย ไดแก สิ่งที่เปนโทษกอ

อันตราย เชน อกุศลวิตก มีกามวิตก พยาบาทวิตก วิหิงสาวิตก เปนตน และความชั่วรายทั้ง
หลาย เกิดขึ้นแลว พึงรูจักพิจารณาแกไข บํ าบัดหรือขจัดใหสิ้นไป — Pañivinodanà: The

monk deliberately suppresses or expels one thing.)

อปสเสนะ 4 นี้ เรียกอีกอยางวา อุปนิสัย 4 (ธรรมเปนที่พึ่งพิง หรือธรรมชวยอุดหนุน —
Upanissaya: supports; supporting states)

เมื่อรูจักพิจารณาปฏิบัติตอสิ่งตางๆ ใหถูกตองดวยปญญาตามหลักอปสเสนะ หรืออุปนิสัย
4 อยางนี้ ยอมเปนเหตุใหอกุศลที่ยังไมเกิดก็ไมเกิดขึ้น ที่เกิดแลวก็เสื่อมสิ้นไป และกุศลที่ยังไม

เกิดยอมเกิดขึ้น ที่เกิดขึ้นแลวก็เจริญยิ่งขึ้นไป

ภิกษุผูพรอมดวยธรรม 4 ประการนี้ ดํ ารงอยูในธรรม 5 คือ ศรัทธา หิริ โอตตัปปะ วิริยะ
ปญญา ทานเรียกวา นิสสยสัมบัน (ผูถึงพรอมดวยที่พึ่งอาศัย — fully supported; resourceful).

D.III.224,270; A.IV.354; A.V.30. ที.ปา.11/236/326; 472/338; องฺ.นวก.23/206/366; องฺ.ทสก.24/20/32.

[,,,] อรหันต 4 ดู [62] อรหันต 4.

[,,,] อริยบุคคล 4 ดู [56] อริยบุคคล 4.

[203] อริยวงศ 4 (ปฏิปทาที่พระอริยะทั้งหลายปฏิบัติสืบกันมาแตโบราณไมขาดสาย,

อริยประเพณี — Ariyava§sa: Ariyan lineage; noble tradition; the fourfold
traditional practice of the Noble Ones)

1. จีวรสันโดษ (ความสันโดษดวยจีวร — Cãvara-santosa: contentment as regards

robes or clothing)
2. ปณฑปาตสันโดษ (ความสันโดษดวยบิณฑบาต — Piõóapàta-santosa: contentment

as regards alms-food)

3. เสนาสนสันโดษ (ความสันโดษดวยเสนาสนะ — Senàsana-santosa: contentment as
regards lodging)
4. ปหานภาวนารามตา (ความยินดีในการละอกุศลและเจริญกุศล — Pahànabhàvanà-

ràmatà: delight in the abandonment of evil and the development of good)

การปฏิบัติที่จัดเปนอริยวงศในธรรมทั้ง 4 ขอนั้น พระภิกษุพึงประพฤติดังนี้

ก. สันโดษดวยปจจัยใน 3 ขอตนตามมีตามได
ข. มีปกติกลาวสรรเสริญคุณของความสันโดษใน 3 ขอนั้น

ค.ไมประกอบอเนสนา คือการแสวงหาที่ผิด (ทุจริต) เพราะปจจัยทั้ง 3 อยางนั้นเปนเหตุ (เพียร

แสวงหาแตโดยทางชอบธรรม ไมเกียจคราน)