Page 156 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[205] 156 พจนานุกรมพุทธศาสตร

ดู [216] ขันธ 5; [74] ตัณหา 3; [293] มรรคมีองค 8; [124] สิกขา 3.

Vin.I.9; S.V.421; Vbh.99. วินย.4/14/18; สํ.ม.19/1665/528; อภิ.วิ.35/145/127.

[205] กิจในอริยสัจจ 4 (หนาที่อันจะพึงทํ าตออริยสัจจ 4 แตละอยาง, ขอที่จะตอง
ปฏิบัติใหถูกตองและเสร็จสิ้นในอริยสัจจ 4 แตละอยาง จึงจะชื่อวารูอริยสัจจหรือเปนผูตรัสรู

แลว — Ariyasaccesu kiccàni: functions concerning the Four Noble Truths)
1. ปริญญา (การกํ าหนดรู เปนกิจในทุกข ตามหลักวา ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ปริฺเยฺยํ ทุกขควร

กํ าหนดรู คือ ควรศึกษาใหรูจักใหเขาใจชัดตามสภาพที่เปนจริง ไดแก การทํ าความเขาใจและ
กํ าหนดขอบเขตของปญหา — Pari¤¤à: comprehension; suffering is to be com-

prehended)

2. ปหานะ (การละ เปนกิจในสมุทัย ตามหลักวา ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ปหาตพฺพํ สมุทัยควร
ละ คือ กํ าจัด ทํ าใหหมดสิ้นไป ไดแกการแกไขกํ าจัดตนตอของปญหา — Pahàna: era-

dication; abandonment; the cause of suffering is to be eradicated)
3. สัจฉิกิริยา (การทํ าใหแจง เปนกิจในนิโรธ ตามหลักวา ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ สจฺฉิกาตพฺพํ

นิโรธควรทํ าใหแจง คือ เขาถึง หรือบรรลุ ไดแกการเขาถึงภาวะที่ปราศจากปญหา บรรลุจุด
หมายที่ตองการ — Sacchikiriyà: realization; the cessation of suffering is to be

realized)

4. ภาวนา (การเจริญ เปนกิจในมรรค ตามหลักวา ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ ภาเวตพฺพํ
มรรคควรเจริญ คือ ควรฝกอบรม ลงมือปฏิบัติ กระทํ าตามวิธีการที่จะนํ าไปสูจุดหมาย ไดแกการลงมือ

แกไขปญหา — Bhàvanà: development; practice; the path is to be followed or developed)
ในการแสดงอริยสัจจ ก็ดี ในการปฏิบัติธรรมตามหลักอริยสัจจ ก็ดี จะตองใหอริยสัจจแต

ละขอ สัมพันธตรงกันกับกิจแตละอยาง จึงจะเปนการแสดงและเปนการปฏิบัติโดยชอบ ทั้งนี้
วางเปนหัวขอไดดังนี้

1. ทุกข เปนขั้นแถลงปญหาที่จะตองทํ าความเขาใจและรูขอบเขต (ปริญญา) — statement of

evil; location of the problem.
2. สมุทัย เปนขั้นวิเคราะหและวินิจฉัยมูลเหตุของปญหา ซึ่งจะตองแกไขกํ าจัดใหหมดสิ้นไป

(ปหานะ) — diagnosis of the origin.
3. นิโรธ เปนขั้นชี้บอกภาวะปราศจากปญหา อันเปนจุดหมายที่ตองการ ใหเห็นวาการแกปญหา

เปนไปได และจุดหมายนั้นควรเขาถึง ซึ่งจะตองทํ าใหสํ าเร็จ (สัจฉิกิริยา) — prognosis of its

antidote; envisioning the solution.
4. มรรค เปนขั้นกํ าหนดวิธีการ ขั้นตอน และรายละเอียดที่จะตองปฏิบัติในการลงมือแกปญหา

(ภาวนา) — prescription of the remedy; programme of treatment.
2
ความสํ าเร็จในการปฏิบัติทั้งหมด พึงตรวจสอบดวยหลัก [73] ญาณ 3

Vin.I.10; S.V.422. วินย.4/15/20; สํ.ม.19/1666/529.