Page 23 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

Ook de logografische traditie maakte (in de schaduw) weer opgang in de vorm van
meeslepende reisverslagen en encyclopedische inventarisaties, welke een steeds meer
kwantitatief karakter kregen.

2.2.4 Vijftiende eeuw

Staatengeographica (zoeken naar regionalisering op grond van landgrenzen) & Reine
Geographica (regionalisering op grond van permanente natuurlijke grenzen). 2e
bloeiperiode eindigde aan het einde van de 15e eeuw.

Mercator, de tweede Ptolemeus genoemd (zie cartografie).

In wezen bleven al die auteurs bij het paradigma van ‘lokaliseren en beschrijven van het
steeds ruimer wordende wereldbeeld.

Dat de aarde en het wereldgebeuren door natuurwetten beheerst worden, was een idee
die sterk veld won vanaf het einde van de 18de eeuw en bezegeld werd door Laplace.

Verschillende studiedomeinen duiken als specialisaties op uit de ongedifferentieerde
"cosmographia" en ontwikkelen tot zelfstandige wetenschappen: de astronomie, de
wiskunde, de geologie, de plant- en dierkunde, de cartografie.

Maar blijft er nog een eigen domein voor de geografie over?

De geografie gaat daarom op zoek naar eigen taken:

1. Het verzamelen van gegevens over onbekende en onvoldoende gekende
gebieden
2. Het presenteren van die gegevens in bruikbare vormen
3. Het ligt voor de hand dat het praktisch nut van de geografie als een surrogaat
optrad van echte wetenschappelijkheid.

De geografie werd vooral bedreven ten behoeve van regeerders ("géographie du roi"),
militairen en handelaars om hun bruikbare kennis aan te reiken over geïnteresseerde
gebieden.
De veelheid van informatie leidde in de 18de eeuw echter tot de noodzaak van
veralgemeningen, concepten, hypothesen en een schoorvoetende theorievorming (o.a.
Kant).

Een voorloper in dat opzicht was Varenius, die al in 1650 zijn "geographia generalis" bij
Elsevier uitgaf, wat het standaardmodel bleef voor meer dan een eeuw. Hij leverde de
eerste wetmatigheden, structuren en principes die op vele plaatsen toepasbaar waren.

Via de mathematica en de astronomie bracht Varenius het wetenschappelijk onderzoek
in de geografie. Zijn voorkeur ging naar de fysische geografie die terecht komt in het
vaarwater van de natuurwetenschappen met een deterministische inslag.

2 AAVD 23 © 2020 Arteveldehogeschool