Page 92 - Aardrijkskundevakdidactiek_2021

en andere lichaamsdelen er werden afgedekt, had vooral met preutsheid te maken. Dat
verwijzingen naar de prehistorie of de menselijke evolutie er letterlijk uit de cursussen
geschiedenis werden weggescheurd, had een andere reden. Jesoda Hatora, waar
parallel aan een Vlaams curriculum een religieuze opleiding gegeven wordt, had moeite
met leerinhouden die het boek Genesis ondermijnen. De school heeft haar koers
bijgestuurd en volgt nu de eindterm, wat overigens ook geldt voor de Steinerscholen.
En wat met de vijf Lucerna-colleges, die met hun pedagogische project vooral Vlaams-
Turkse leerlingen aantrekken? Ze liggen in de Turkse gemeenschap onder vuur vanwege
hun nauwe band met de Gülen-beweging, maar van de onderwijsinspectie krijgen ze
een goed rapport. 'We volgen zulke nieuwe initiatieven van nabij op', zegt Droessaert.
'Ze volgen de eindterm "evolutie" niet alleen op papier.'

Socratische leerkracht

Marina Droessaert kan het beamen: steekproeven geven geen volledig beeld. Maar ook
vanuit het directielokaal of de leraarskamer hebben haar nog geen klachten bereikt
over incidentrijke lessen evolutieleer. Bieke Steenhaut zou dat hiaat kunnen vullen. Ze
geeft zedenleer aan het KTA MoBI in Gent, een school voor tso en bso waar 60 procent
van de leerlingen moslim is. Steenhaut voerde het voorbije schooljaar een interessant
experiment uit, als onderdeel van een campagne tegen radicalisering. 'De bedoeling
was om de evolutieleer op drie verschillende manieren in evenveel verschillende
klassen te bespreken', vertelt ze. 'In de eerste klas speelde ik de autoritaire leerkracht:
"Dit is evolutie, zo werkt ze, te nemen of te laten, ook als jullie het niet geloven." In de
tweede klas koos ik voor een pleitende aanpak: "Jullie geloven het niet, maar ik zal jullie
met argumenten en voorbeelden overtuigen."'
'Ten slotte probeerde ik het als een socratische leerkracht die zich nederig opstelt.
Zonder te beweren dat ik de waarheid in pacht had, nodigde ik de leerlingen uit om
creatief na te denken over evolutie. Dat werkte veruit het beste. De leerlingen schepten
er plezier in om zelf evolutionaire verbanden te ontdekken. Niet dat ze meteen in
evolutie geloofden, maar ze stonden tenminste open voor de wetenschappelijke
methode die erachter schuilt. In de andere klassen liep het veel moeizamer. Tijdens de
evaluatie achteraf gingen ze bij de islamleerkracht klagen: of hij me niet kon ompraten,
want ik had stellingen verkondigd die indruisten tegen hun geloof. Een van de leerlingen
probeerde me tijdens de les onderuit te halen met een YouTube-filmpje waarin de
evolutieleer belachelijk wordt gemaakt. Al bij al was het een interessante ervaring, die
ook voor andere leerinhouden nuttig is.'
In het beroepsonderwijs maakt de evolutieleer deel uit van het PAV (Project Algemene
Vakken), een container waarin naast biologie ook wiskunde, Nederlands,
aardrijkskunde en geschiedenis zitten. Zedenleer valt erbuiten, maar de PAV-collega's
waren er niet rouwig om dat Steenhaut het experiment voor haar rekening nam. 'Velen
zien vreselijk op tegen het onderwerp', zegt ze. 'Zodra ze in de klas het woord "evolutie"
laten vallen, zit het er bovenarms op. Dat is niet alleen zo op onze school, ik hoor
dezelfde klachten van een bevriende collega uit een aso-school met een diverse
populatie.'
'Het zijn overigens niet alleen moslims die er moeilijk over doen', besluit Steenhaut. 'Op
onze school zitten ook protestanten en Grieks-orthodoxen die even afwijzend
tegenover Darwin staan.'

Geen tegenspraak

Op verzoek van Bahattin Koçak lassen we een disclaimer in. Hij praat niet namens de
Gülen-beweging, waarmee hij openlijk sympathiseert. Het is zijn persoonlijke visie als
moslim en islamleerkracht die hij met Knack wil delen. 'Natuurlijk raak ik het
scheppingsverhaal aan', zegt hij. 'Maar ik probeer de kinderen wel uit te leggen dat ze

2 AAVD 92 © 2020 Arteveldehogeschool