Page 54 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21
P. 54
ماهنامه داخلی گروههای تخصصی ،اسفند 20 ..................................... 0211
اولیه ُبعد انسانی کمرنگی داشته بوده باشد .هر کدام از دو احتمال که باشد احتمال تشکیل یک
حکومت دینی قدرتمند زیر سؤال میرود.
این احتمال هم هست که وحدت بر محور ضلالت و زیر پرچم قدرتهای ناصالح بوده باشد .و
این معنایی است که با منازعه قابیل و جناب هابیل و غلبهی قابیل سازگارتر است؛ و البته طبق
این معنا باید توضیح داد که حکمت خودداری خداوند از ارسال رسل چه بوده است؟ ممکن است
آنطور که علمای ما برداشت کردهاند ،از قبیل مواردی بوده باشد که مصلحت در غیبت و اختفاء
ول ّی الهی بوده است.
سنت استخلاف الهی
اولین انسانی که پا روی زمین میگذارد ،ملقب به لقب خلیفة اللهی:
)11 َخ ِلی َف ًة»(بقره: َ ِفی َجا ِعل ِإ ِّنی ِلل َمل َا ِئ َک ِة َرب َك َقا َل « َو ِإذ
الأر ِض
خداوند این جانشین خود را مملو از علمی میکند که همه را به کرنش وادار میکند:
َصا ِد ِقی َن ُکن ُتم ِإن َأن ِب ُئوِنی ِب َأس َماء َه ُؤلاء آ َد َم ال َأس َماء ُک َّل َها ُث َّم َعَر َض ُهم َع َلی ال َمل َا ِئ َک ِة َف َقا َل « َو َع َّل َم
ال َح ِکی ُم» (بقره)10-10 : ُسب َحا َن َك ل َا ِعل َم َل َنا ِإل َّا َما َع َّلم َت َنا ِإ َّن َك َأن َت ال َعِلی ُم * َقا ُلوا
ال ِعل ُم ُسلطان1.
صاحب کتاب دراسات از آیات سوره ی بقره استفاده میکند که سنگ بنای خلافت الهی بر روی
زمین همین اشراف علمی است (دراسات فی ولایةالفقیه ،ج،0ص .)232همین علم و تفوقی که برای صاحب
آن ایجاد میکند چنان تکبر و نخوتی برانگیخت که عبادتهای چندین هزار سالهی ابلیس را به
باد داد:
« َقا َل َما َم َن َع َك َأل َّا َتس ُج َد ِإذ َأ َمر ُت َك َقا َل َأ َنا َخیر ِّمن ُه َخ َلق َت ِنی ِمن َّنا ٍر َو َخ َلق َت ُه ِمن ِطی ٍن»(اعراف)00 :
همین تفوق و حسادتی که به پا کرد به قیمت جان برادر تمام شد و اولین قتل تاریخ رقم خورد0 .
َزوا ٌل» ال ِعل ِم ِل ُسلطا ِن «َلی َس آن: مشابه ص.101 نهج البلاغة امیرالمؤمنین،ج،01 0حکمت های منسوب به امیرالمؤمنین؛ شرح
الحکم ،ح.10 المواعظ العددیة ،ص31؛ و «العلم ع ّز» غرر
0امیرالمؤمنین به جریان تاریخی حسادت بر فضل و تفوق الهی اشاره نموده ،خطاب به معاویه فرمودند:
امامان پس از رسول خدا ،از ما هستند و نه از شما! ...و خداوند عز و جل [در وصف ما] فرموده ا«اسیت:مع«اَأ ْومی یه!ْحآیُاس ُندمو َینداانلَّنای َکسه
َع َلی َمآ َءاَتا ُه ُم ال َّل ُه ِمن َف ْض ِل ِه َفَق ْد َءاَتیَنآ َءاَل ِإْبَر ِهی َم اْل ِکَتا َب َواْل ِح ْک َم َة َو َءاَتیَن ُهم ُّم ْلک ًا َع ِظیم ًا» .و
