Page 55 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21
P. 55
سابقهی حکومت دینی در شرایع پیش از اسلام 21.......................................
در روایت مسعدة بن صدقه و دیگر روایات توضیح داده شد که همین حسادت موجب شد قابیل
متع ّرض حضرت شیث شود و اوصیای حضرت آدم را به سکوت و تقیهای طولانیمدت وادار کند؛
در حالی که خود حضرت شیث از جامعه عزلت گزیده بود و با جمع عارفان ،به دور از جمعیت
سکنی گزیده بود و به عبادت خدا مشغول بود0.
با این توضیح خلفای الهی بر همگان ولایت داشتهاند و این حق انحصاری آنان بوده است و لکن
کسانی که از این حق بی اطلاع بودهاند ،معذور بوده و معاقب نبودهاند .این بیان حضرت امام رضا
در مناظره با علمای مذاهب ،در تفسیر معنای خلافت ،قابل توجه است:
ََأف َقوا ََغلی ِر َذ ِلِ َ إك َّ َنواإلِنإ َهماا َ[مِإََّنة ََملاا] َتی ُکُکوو ُ ُنن ِبِبِ ِففعع ٍ ٍلل ِ ِممن َ ُنه ِإ َمام؟ َأ َّن ُه ال َّنا َس یعِل َم َ َع َلی ِه َو َج َب َف َما َ [السائل] « َقا َل
أن أ
َتف ِضی ٍل َ اخ ِتیا ٍر ِم ِن ِفی ِه ال َّنا ِس ِم َن ِب ِفع ٍل َلا َو َنف ِس ِه ِفی
أو
ال َّل ِه َت َعا َلی ِفی ِه َک َما َقا َل ِلِإب َرا ِهی َم ِ إ ِّنی جا ِع ُل َك ِلل َّنا ِس ِإمام ًا َو َک َما َقا َل َت َعا َلی ِل َدا ُو َد یا دا ُو ُد
او ایمان خواهند آورد و برخی از مخماطناعبتبهخدویاهگنردمکررددما)؛ن فوردمرواددهاامهسیتآ:یه« َفجِماْنی ُهگامهَمت ْون َراءا َدم َرن ِبجِهه َنوم ِمْنم ُهشم َخمنص َصک َّردد َعْون ُهفر»م(وبدر:خ«َیوب َکهَفاوی
از ِب َج َهَّن َم َس ِعیرًا» (برای آنها که
او ممانعت میکنند شعلهی فروزان آتش جهنم کافی است).ما همان آل ابراهیم هستیم که مورد حسادت واقع شدیم و تویی
کسی که بر ما حسودی میکنی!خداوند به دست [قدرت] خویش آدم را خلق کرد و از روح خویش در آن دمید و ملائکه را در
برابر او به سجده واداشت و تمام اسماء [و معانی] را به وی آموخت و او را بر همهی جهانیان برتری بخشید ،و اینجا بود که
َه َذا ِإَّلا َب َشٌر ِمْث ُل ُک ْم و گفتندَ « :ما
به زیر بار فضل او نخواستند که از گمراهان گشت.حضرت نوح هم قومش بر او حسادت کردند ی ِشریی ُدطاَأننبیَرت َفا َّوض َحل َسعاَلدی ُکتْمک»رد(اوو
انسانی همانند شماست که قصد دارد بر شما برتری بجوید) ،و
َترْاشَفر ُبضویَلن*تَودَال ِئد ْهن َأو َبط ْهعُترم َحب َمشرًتا ـ که چرا خدا او یدْأرُک ُلح ِمس َّامدا َت ْأت ُکبُلهواَنو ِبمْخثرَلوونیُک ْدمِ.بإشَّنع ُمکدْمخا ِإزصذًااوَّلو َبخهاص ِسهگُرورودداَننیه»مد.ه ـح گسافتدندت:ک«رَمدنادَهَ ،ذاچِإنَّلاان َب َکشٌهرق ِمْوث ُمل ُک ْشم
ِمْن ُه َو ی ْشَر ُب ِم َّما
پیش از همهی اینها هم قابیل فرزند آدم بود که از سر حسادت هابیل را کشت و از زیان دیدگان گشت.طایفهای از بنیاسرائیل
هنگامی َپعی َلی َکناار»کن(یچمگ»؛ونوه بید ُکه تو ُاندَل ُرهراْالهُم ْلخ ُدكا گحفتنسادد« :تبرکاردینمدا پوادگفشتانهد:ی«قَأَّنراری حسادت کردند؛ آنها که خطاب به پیامبر خویش نیز
او بر ما خداوند طالوت را به پادشاهی آنها مبعوث کرد، که
ولایت و پادشاهی داشته باشد!) ،در حالی که خیال میکردند خودشان در پادشاهی بر او سزاوار هستند ...نوبت به پیامبر ما
رسید و به او هم کفر ورزیدند و حسادت کردند که چرا خداوند فضلش را در اختیار آن کسی قرار داده که خودش اختیار کرده؟
آ گاه باشید که ما اهلبیت ،همان آل ابراهیم هستیم که [طبق مفاد آیه] مورد حسادت واقع شدیم ،همچنان که پیش از این پدران
ما مورد حسادت واقع شدند ،به صورت یک سنت تاریخی که در امم مختلف مثال و نمونه دارد (.»...الغارات ،ج ،0ص)007
0توضیح علامه مجلسی ذیل آیهی «کان الناس أمة واحد» :فإن قیل کیف یجوز أن یکون الناس کلهم کفارًا و لا یجوز أن یخلو
الأرض من حجة؟ قلنا یجوز أن یکون الحق هناك فی واحد أو جماعة قلیلة لم یمکنهم إظهار الدین خوف ًا و تقیة فلم یعتد بهم
(بحارالأنوار ،ج ،00ص.)01
