Page 59 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21

‫سابقهی حکومت دینی در شرایع پیش از اسلام ‪27.......................................‬‬

‫عنوان یک نعمت الهی معرفی کرده است که به ذهن میآید مکنت و قدرتی در سایهی دین بوده‬

‫باشد‪ .‬از این آیات شریفه نیز استفاده میشود که این مکنت سنتی تکرار شونده بوده است‪:‬‬

‫« َف َأوحی ِإ َلی ِهم َرب ُهم َل ُنهِل َک َّن ال َّظا ِل ِمی َن * َو َل ُنس ِک َن َّن ُک ُم ال َأر َض ِمن َبع ِد ِهم ذ ِل َك ِل َمن خا َف َمقا ِمی َو‬

‫خا َف َو ِعی ِد»(ابراهیم‪)02-01 :‬‬
‫َ‬ ‫َ‬ ‫« َأ َّمن‬
‫َما‬ ‫َق ِلیل ًا‬ ‫ال َّل ِه‬ ‫َم َع‬ ‫ِإ ٰله‬ ‫أ‬ ‫الأر ِض‬ ‫ُخ َل َفا َء‬ ‫یج َع ُل ُکم‬ ‫َو‬ ‫السو َء‬ ‫یک ِش ُف‬ ‫َو‬ ‫َد َعا ُه‬ ‫ِإ َذا‬ ‫ال ُمض َطَّر‬ ‫ی ِجی ُب‬

‫َت َذ َّک ُرو َن»‪1.‬‬

‫« َو َل َقد َس َب َقت َک ِل َم ُتنا ِل ِعبا ِد َنا ال ُمر َس ِلی َن ِإ َّن ُهم َل ُه ُم ال َمن ُصو ُرو َن َو ِإ َّن ُجن َدنا َل ُه ُم الغا ِل ُبون»(صافات‪-070 :‬‬

‫‪)071‬‬

‫نتیجه اینکه در این دوران حکومت در قالب «نعمت» مطرح بوده است‪ ،‬و البته چون شروعی‬

‫ضعیف و حداقلی داشته است به استقرار و اقتدار نرسیده است‪ .‬البته در مورد حضرت هود برخی‬

‫تواریخ گفتهاند دو پادشاه معاصر ایشان بوده است که یک پادشاه به او ایمان میآورد و از عذاب‬

‫الهی ایمن میماند و همو پس از استیصال گروه دوم‪ ،‬پادشاهیاش بر قوم عاد مستقر میشود (تاریخ‬

‫ابن خلدون‪ ،‬ج‪ ،0‬ص‪ .)01‬در کتاب کمال الدین مشابه همین معنا روایت شده است‪:‬‬

‫َأ َّما الآ َخ ُرو َن‬ ‫َل ُه ال َع ِق ُب ِمن ُول ِد َسا ٍم َو‬ ‫ال َّل ُه َت َعا َلی ُهودًا َأس َل َم‬ ‫ال َّل ِه‪َ ‬قا َل‪َ :‬ل َّما َب َع َث‬ ‫َعب ِد‬ ‫َ‬ ‫« َعن‬
‫َو َب َّش َر ُهم ِب َصا ِل ٍح ‪(.»‬‬ ‫ال َع ِقیِم َو َأو َصا ُهم ُهود‬ ‫ِم َّنا ُق َّوًة َف ُأه ِل ُکوا ِبال ِّری ِح‬ ‫َأ َشد‬ ‫أ ِبی‬
‫کمال الدین‪ ،‬ج‪،0‬‬ ‫َف َقا ُلوا َمن‬

‫ص‪)013‬‬

‫با این فرض رویکرد حکومتی ایشان با ابهام بیشتری مواجه خواهد شد و ادعای اینکه مجالی‬

‫برای تشکیل حکومت دینی نبوده زیر سؤال میرود‪ .‬بر فرض اینکه پیامبر الهی هیچ شأن حکومتی‬

‫نداشته بوده باشد‪ ،‬جای طرح این مسئله خواهد بود که نحوهی تعامل پیامبر با پادشاه زمانه چگونه‬

‫بوده است؟ اینها ابهاماتی است که تاریخ‪ ،‬ما را نسبت به آنها بیجواب گذاشته است‪.‬‬

‫به طور کلی رویکرد حکومتی این پیامبران پیش از نزول عذاب الهی و پس از آن باید به صورت‬

‫مجزا مورد مطالعه قرار بگیرد‪ .‬قرآن کریم در این بین تنها نام حضرت نوح را در زمرهی پیامبرانی‬

‫که شأن قضاوت و حکمرانی داشتهاند ذکر میکند (انعام‪ ،)81 :‬و بعید نیست که این اختصاص به‬

‫‪ .0‬نمل‪( 30 :‬پس از اشاره به داستان انبیایی که قومشان عذاب شدند)‪.‬‬