Page 65 - فصلنامه داخلی مدرسه عالی فقه های تخصصی - شماره 21
P. 65
سابقهی حکومت دینی در شرایع پیش از اسلام 31.......................................
که طبق آن خداوند شأن امامت عامه را به پاس سپری کردن امتحانات سخت ،به حضرت ابراهیم
هدیه داده است:
« َو ِإ ِذ اب َت َلی ِإب َرا ِهی َم َرب ُه ِب َکِل َما ٍت َف َأ َت َّم ُه َّن َقا َل ِإ ِّنی َجا ِع ُل َك ِلل َّنا ِس ِإ َمام ًا َقا َل َو ِمن ُذِّر ی ِتی َقا َل ل َا ی َنا ُل
َعه ِدی ال َّظا ِل ِمی َن».
حضرت ابراهیم این جایگاه را برای ذریهی خویش نیز طلب کرد و خداوند به صورت تأیید مشروط
فرمود :عهد من به ظالمین نمیرسد .در تبیین مفاد آیهی شریفه دو سؤال عمده مطرح است :اول ًا
معنای امام چیست؟ و ثانی ًا مراد از عهد چه میتواند باشد و آیا اشاره به امر معهود دارد یا اشاره
به یک پیمان و قرارداد دارد؟
در آیات دیگر نیز این شأن برای برخی از پیامبران از نسل حضرت ابراهیم ثابت شده است:
در وصف حضرت ابراهیم و اسحاق و یعقوب (و شاید حضرت لوط):
« َو َج َعل َنا ُهم َأ ِئ َّم ًة یه ُدو َن ِب َأم ِر َنا»(انبیاء)71 :
و در وصف بنی اسرائیل:
« َو َج َعل َنا ِمن ُهم َأ ِئ َّم ًة یه ُدو َن ِب َأم ِر َنا َل َّما َص َب ُروا َو َکا ُنوا ِبآیا ِت َنا یو ِق ُنو َن»(سجده)02 :
البته دایره وسعت زمانی و مکانی امامت حضرت ابراهیم از امامان از نسل او وسیعتر بوده است و
بعید نیست که «الناس» نسبت به تمام مردمان آن روزگار و حتی پس از آن عمومیت داشته باشد
و تأیید این معنا در ادامه خواهد آمد.
در این آیهی شریفه نیز سخن از اجر دنیوی حضرت ابراهیم به میان آمده است که ظاهر در امری
ملموس و محسوس در زمان خود آن حضرت است:
« َو َو َهب َنا َل ُه ِإس َحا َق َو یع ُقو َب َو َج َعل َنا ِفی ُذِّر ی ِت ِه الن ُب َّوَة َو ال ِک َتا َب َو آ َتی َنا ُه َأج َر ُه ِفی الدنیا َو ِإ َّن ُه ِفی
الآ ِخ َر ِة َل ِم َن ال َّصا ِل ِحی َن»(عنکبوت)07 :
آیات دیگری نیز در همین سیاق وجود دارند که پس از بررسی عبارات تورات به تحلیل آنها باز
خواهیم گشت.
امامت و نسبت آن با رسالت
گاهی در بررسی معنای امامت در این آیه ،نسبت آن با مقام رسالت و نبوت مورد ارزیابی
